PV: Thị trường chứng khoán đang vận động trong bối cảnh thời điểm nâng hạng ngày càng đến gần. Theo ông, đâu là động lực cốt lõi đang dẫn dắt thị trường hiện nay và xu hướng tích cực này có bền vững trong trung hạn hay không?

Ông Lương Duy Phước: Nhìn vào trạng thái hiện tại, thị trường đang ở giai đoạn dòng tiền thấp. Động lực tăng trong ngắn hạn khá hạn chế do thiếu vắng các thông tin hỗ trợ rõ ràng, trong khi bất định về môi trường vĩ mô toàn cầu vẫn đang tạo tâm lý thận trọng cho nhà đầu tư.

Yếu tố tích cực nhất hiện tại, theo tôi, chính là nền định giá hấp dẫn của nhiều cổ phiếu, đặc biệt là nhóm ngân hàng đang giao dịch ở mức P/B và P/E tương đối thấp so với lịch sử và so với khu vực. Đây là yếu tố nền tảng quan trọng, có khả năng hỗ trợ thị trường vững chắc trong trung và dài hạn khi dòng vốn quay trở lại.

Tuy nhiên, để xu hướng tích cực này thực sự bền vững, thị trường cần thêm yếu tố dòng tiền làm chất xúc tác. Khả năng cao điều này sẽ xuất hiện vào tháng 7 - 8, thời điểm trước khi Việt Nam chính thức được nâng hạng. Khi kỳ vọng nâng hạng chuyển hóa thành dòng vốn ngoại cụ thể, kết hợp với nền định giá rẻ hiện tại, đó sẽ là cơ sở để thị trường bứt phá mạnh mẽ hơn.

PV: Một trong những kỳ vọng lớn nhất khi thị trường được nâng hạng là khả năng thu hút dòng vốn quốc tế. Theo ông, cơ hội huy động vốn của doanh nghiệp niêm yết sẽ thay đổi như thế nào, đồng thời, các doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đón đầu cơ hội này?

Ông Lương Duy Phước Điểm sáng đáng chú ý là nhiều nhóm cổ phiếu có cơ bản tốt vẫn đang giao dịch ở vùng định giá hấp dẫn, chưa phản ánh hết tiềm năng. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa để tăng từ đây đến cuối năm, đặc biệt nếu dòng tiền quay lại và câu chuyện nâng hạng được hiện thực hóa.

Ông Lương Duy Phước: Khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, các quỹ đầu tư lớn trên thế giới đặc biệt là các quỹ chỉ số và quỹ chủ động theo dõi rổ emerging markets sẽ buộc phải tái cơ cấu danh mục và phân bổ một tỷ trọng nhất định vào thị trường Việt Nam. Đây là dòng tiền có tính hệ thống và quy mô lớn, không phụ thuộc vào tâm lý ngắn hạn. Từ đó, các doanh nghiệp niêm yết, đặc biệt những doanh nghiệp có vốn hóa đủ lớn và thanh khoản tốt sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế thuận lợi hơn, chi phí vốn có thể được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, để thực sự hưởng lợi từ làn sóng vốn ngoại này, bản thân doanh nghiệp cần đáp ứng các tiêu chuẩn mà nhà đầu tư quốc tế đòi hỏi. Trước hết là nội tại doanh nghiệp phải bền vững mô hình kinh doanh rõ ràng, tăng trưởng lợi nhuận ổn định và khả năng sinh lời cao. Tiếp theo là định giá hợp lý, phản ánh đúng giá trị thực và tiềm năng phát triển. Cuối cùng và quan trọng không kém, là minh bạch thông tin báo cáo tài chính chuẩn quốc tế, công bố thông tin đầy đủ và kịp thời. Những doanh nghiệp chủ động chuẩn bị được các yếu tố này sẽ là những người đón đầu cơ hội tốt nhất khi cánh cửa vốn ngoại mở ra.

PV: Việc thúc đẩy thoái vốn doanh nghiệp nhà nước và gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) được kỳ vọng sẽ cải thiện chất lượng hàng hóa cũng như nâng sức hấp dẫn của thị trường đối với nhà đầu tư ngoại. Theo ông, dư địa và tác động của quá trình này sẽ thể hiện ra sao trong thời gian tới?

Ông Lương Duy Phước: Một đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam là nhiều cổ phiếu có nền tảng kinh doanh tốt nhưng cơ cấu sở hữu lại rất cô đặc, tỷ lệ free-float thấp khiến thanh khoản hạn chế và nhà đầu tư tổ chức nước ngoài khó có thể xây dựng vị thế đủ lớn. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến chất lượng hàng hóa trên thị trường chưa tương xứng với tiềm năng.

Vì vậy, thoái vốn nhà nước và nâng tỷ lệ free-float không chỉ là yêu cầu kỹ thuật cho việc nâng hạng, mà còn là điều kiện căn bản để thu hút dòng tiền ngoại bền vững. Nhà đầu tư lớn cần thanh khoản và room đủ rộng để vào. Nếu thiếu hai yếu tố đó, dù thị trường được nâng hạng, dòng vốn thực tế vẫn bị giới hạn.

Kỳ vọng vào một làn sóng thoái vốn mạnh mẽ trong thời gian tới. Ảnh: Đức Thanh

Trong bối cảnh này, có thể kỳ vọng vào một làn sóng thoái vốn mạnh mẽ tương tự giai đoạn 2017 - 2020, khi hàng loạt thương vụ lớn đã tạo ra nguồn cung hàng hóa chất lượng và là chất xúc tác quan trọng nâng đỡ thị trường. Nếu quá trình này được đẩy nhanh và thực chất, tác động lan tỏa đến toàn thị trường sẽ rất tích cực.

PV: Trong bối cảnh thị trường tăng điểm khá mạnh từ đầu năm đến nay, theo ông, đâu là những rủi ro đáng lưu ý nhất hiện nay, đặc biệt liên quan đến mặt bằng định giá, diễn biến dòng tiền và các yếu tố biến động từ bên ngoài?

Ông Lương Duy Phước: Nếu nhìn thẳng vào cấu trúc của đà tăng vừa qua, có thể nhận thấy, đây là một nhịp tăng phụ thuộc khá nhiều vào một số nhóm cổ phiếu trụ để kéo chỉ số, trong khi độ rộng thị trường không thực sự đồng đều. Đây là đặc điểm của một xu hướng thiếu bền vững xác suất chỉ số điều chỉnh sẽ rất cao nếu nhóm cổ phiếu dẫn dắt này hạ nhiệt, trong khi các thông tin hỗ trợ từ vĩ mô hay kết quả kinh doanh doanh nghiệp gần như vắng bóng trong thời gian gần đây.

Rủi ro từ bên ngoài cũng không thể bỏ qua. Bất định về chính sách thương mại toàn cầu, biến động tỷ giá và lãi suất quốc tế đều có thể tác động đến tâm lý dòng tiền ngoại vốn là nhân tố được kỳ vọng nhiều nhất trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, điểm sáng đáng chú ý là nhiều nhóm cổ phiếu có cơ bản tốt vẫn đang giao dịch ở vùng định giá hấp dẫn, chưa phản ánh hết tiềm năng. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa để tăng từ đây đến cuối năm, đặc biệt nếu dòng tiền quay lại và câu chuyện nâng hạng được hiện thực hóa.

* PV: Xin cảm ơn ông!