Hoàn thiện khung pháp lý

Theo Bộ Tài chính, việc ban hành Thông tư số 74/2024/TT-BTC quy định chế độ quản lý, tính hao mòn tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ và hướng dẫn việc kê khai, báo cáo về tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thời gian qua đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho các cơ quan quản lý tài sản, tổ chức hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện hạch toán, báo cáo về tài sản này theo quy định.

Đồng thời, tài sản cơ bản đã được xác định nguyên giá, giá trị còn lại và thực hiện tính hao mòn, qua đó từng bước phản ánh đầy đủ giá trị tài sản công trong hệ thống sổ sách kế toán.

Ảnh minh họa

Công tác kê khai, báo cáo theo mẫu biểu thống nhất giúp các bộ, ngành và địa phương theo dõi tổng thể hiện trạng tài sản, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tiến tới tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Bộ Tài chính đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông (dự kiến ban hành năm 2026), nhiều nội dung mới liên quan đến đối tượng quản lý, khai thác theo hình thức hỗn hợp, quản lý nguồn thu từ khai thác và xử lý tài sản cần được cập nhật tương ứng tại thông tư. Vì vậy, việc sửa đổi lần này mang tính chất “đi trước một bước”, bảo đảm tính đồng bộ khi khung pháp lý cấp nghị định được hoàn thiện.

Đáng chú ý, dự thảo có sự liên thông với quy định tại Nghị định 44/2024/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đặc biệt trong xử lý phần đất hành lang an toàn đường bộ đã bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Nâng tiêu chuẩn nguyên giá, làm rõ cách xác định tài sản

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung, làm rõ tiêu chí xác định tài sản và tiêu chuẩn ghi nhận là tài sản cố định.

Theo đó, tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ được xác định là tài sản cố định khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện: có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên và có nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên. So với quy định hiện hành (mức 10 triệu đồng), việc nâng ngưỡng lên 30 triệu đồng được đánh giá là phù hợp với đặc thù tài sản hạ tầng có quy mô lớn, giá trị cao; đồng thời, bảo đảm đồng bộ với tiêu chuẩn xác định tài sản kết cấu hạ tầng trong các lĩnh vực giao thông khác như hàng không, đường sắt, hàng hải.

Dự thảo cũng bổ sung hướng dẫn xác định tài sản trong trường hợp là một hệ thống liên hoàn, chẳng hạn nút giao liên thông bao gồm đường, cầu, hầm… Việc làm rõ nguyên tắc ghi sổ đối với tài sản dạng hệ thống giúp tránh tình trạng ghi nhận phân tán, thiếu nhất quán, từ đó nâng cao độ chính xác của số liệu kế toán.

Đối với phần đất hành lang an toàn đường bộ đã được bồi thường, giải phóng mặt bằng theo Nghị định 44/2024/NĐ-CP, dự thảo quy định chỉ theo dõi về hiện vật, không xác định nguyên giá, giá trị còn lại và không tính hao mòn. Đây là điểm sửa đổi quan trọng so với Thông tư 74/2024/TT-BTC, góp phần phản ánh đúng bản chất kinh tế của loại tài sản đặc thù này.

Bổ sung nguyên tắc quản lý và tính hao mòn trong khai thác hỗn hợp

Một điểm đáng chú ý nữa là dự thảo tiếp tục khẳng định nguyên tắc quản lý chặt chẽ tài sản cả về hiện vật và giá trị theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Theo đó, cơ quan, đơn vị được giao quản lý phải ghi sổ kế toán đầy đủ toàn bộ tài sản hiện có theo chế độ kế toán hiện hành.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung và cụ thể hóa nguyên tắc tính hao mòn trong nhiều tình huống thực tiễn như: Tài sản không còn nhu cầu sử dụng nhưng chưa tính đủ hao mòn; tài sản đã tính đủ hao mòn nhưng vẫn tiếp tục sử dụng; chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác; chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác; sử dụng một phần tài sản để khai thác hỗn hợp hoặc cho mục đích khác; sử dụng tài sản hiện có để tham gia dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Bộ Tài chính cho biết, so với Thông tư 74/2024/TT-BTC, các quy định mới đã mở rộng và làm rõ cơ chế quản lý, tính hao mòn trong trường hợp khai thác hỗn hợp, đây là xu hướng đang ngày càng phổ biến trong bối cảnh đa dạng hóa nguồn lực đầu tư và khai thác hạ tầng. Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi cách xác định chỉ tiêu có số thập phân và nhấn mạnh trách nhiệm của cơ quan, đơn vị quản lý trong bảo đảm tính chính xác của số liệu báo cáo, phục vụ công tác tổng kiểm kê tài sản công.

Cũng theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi Thông tư không chỉ mang tính kỹ thuật kế toán mà còn có ý nghĩa lớn về quản trị tài sản công. Khi tiêu chuẩn xác định tài sản được nâng lên, nguyên tắc ghi nhận và tính hao mòn được chuẩn hóa, dữ liệu tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ sẽ phản ánh sát thực tế hơn, tạo nền tảng cho hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và khai thác hiệu quả tài sản./.