Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 8, các bộ, ngành, địa phương đã giải ngân 509.557,5 tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026, đạt 49,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tăng 3,5 điểm phần trăm, tương ứng số vốn giải ngân tăng hơn 100.383 tỷ đồng. Đáng chú ý, tốc độ giải ngân trong tháng 8 bằng khoảng 1,23 lần tháng 7.
Nếu loại trừ 32.511,3 tỷ đồng ngân sách địa phương tiết kiệm 5% dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và 8.372,8 tỷ đồng vốn mới được giao trong tháng 8, tỷ lệ giải ngân đạt 51,9% trên tổng kế hoạch tương ứng.
 |
| Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh |
Kết quả trên cho thấy dòng vốn đầu tư công đang có xu hướng tăng tốc khi bước vào những tháng cuối năm. Tuy nhiên, áp lực phía trước vẫn lớn khi tổng kế hoạch vốn năm 2026 được giao còn một khối lượng đáng kể phải thực hiện trong thời gian còn lại của năm.
Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, đến cuối tháng 8, kế hoạch vốn đã được phân bổ chi tiết đạt 1.009.804,7 tỷ đồng. Nếu không tính 14.709,6 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương bổ sung tăng thêm, số vốn đã được phân bổ chi tiết đạt 995.095,1 tỷ đồng, tương đương 97,3% kế hoạch Thủ tướng giao. Phần vốn ngân sách trung ương chưa phân bổ chi tiết còn 27.511,9 tỷ đồng tại 6 bộ, ngành và 25 địa phương.
Điều đáng lưu ý là một phần số vốn chưa phân bổ này liên quan đến các dự án mới được giao vốn trong đầu tháng 8 nên cần thêm thời gian hoàn thiện thủ tục. Một số đơn vị cũng đang đề xuất giảm, điều chỉnh để chuyển vốn sang các nhiệm vụ, dự án có khả năng thực hiện tốt hơn.
Vì vậy, trong những tháng còn lại, yêu cầu không chỉ là đẩy nhanh giải ngân về tổng thể mà phải theo sát tiến độ của từng dự án. Mỗi dự án cần được xác định rõ phần việc còn lại, từ giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công đến nghiệm thu, thanh toán; những điểm nghẽn phát sinh ở khâu nào phải được nhận diện và xử lý ngay ở khâu đó.
Giữ nhịp giải ngân trong những tháng cuối nămTheo Bộ Tài chính, khối lượng vốn còn phải giải ngân trong những tháng cuối năm 2026 vẫn rất lớn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục bám sát tiến độ từng dự án, đẩy nhanh thi công đối với công trình đã đủ điều kiện, đồng thời hoàn thiện nghiệm thu, thanh toán đối với khối lượng đã thực hiện. Những dự án chậm triển khai hoặc không còn khả năng giải ngân cần được nhận diện sớm để có phương án điều chỉnh vốn phù hợp, tránh để nguồn lực tiếp tục nằm chờ. |
Hà Nội là một ví dụ về cách tiếp cận này. Với khối lượng vốn giải ngân lớn, đạt khoảng 91,3 nghìn tỷ đồng trong 8 tháng, Thành phố đã yêu cầu các đơn vị, phường, xã theo dõi tiến độ cụ thể đối với từng dự án, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với từng khâu thực hiện. Tại cơ sở, các tổ chỉ huy giải ngân được tổ chức để trực tiếp đôn đốc, xây dựng kế hoạch riêng cho công tác giải phóng mặt bằng, thi công và thanh toán, qua đó kịp thời xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền.
Tại Hải Phòng, việc bám tiến độ cũng được cụ thể hóa theo từng tháng, từng quý và từng dự án. Theo số liệu cập nhật, đến cuối tháng 8, toàn thành phố giải ngân được 21,9 nghìn tỷ đồng. Tỷ lệ này đã giúp thành phố liên tục đứng trong danh sách các địa phương giải ngân khối lượng vốn lớn do Bộ Tài chính tổng hợp.
Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án tại địa phương vẫn còn những điểm nghẽn về nhân công, vật liệu đặc thù và điều phối đất đào, đất đắp. Đơn cử tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng - một trong những đơn vị được giao khối lượng vốn lớn đang phải đối mặt với những khó khăn này.
Ông Đào Sỹ Ngọc - Tổng Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng cho biết, với mục tiêu đạt khoảng 75% kế hoạch vào cuối quý III, Ban đang phối hợp với các nhà thầu để bổ sung nhân lực, trong đó có tính tới phương án phối hợp với các trường trung cấp nghề nhằm tăng nguồn lao động có trình độ. Về vật liệu, Ban phối hợp với các nhà thầu và cơ quan chức năng để thúc đẩy khai thác các mỏ, tháo gỡ nguồn đất, cát phục vụ thi công.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP. Đồng Nai đang quản lý 57 dự án với kế hoạch vốn năm 2026 sau điều chỉnh là 7.967 tỷ đồng. Để đưa nguồn vốn kịp thời vào các công trình, đơn vị đang lượng hóa tiến độ thực hiện theo từng tháng. Cụ thể, đơn vị đặt mục tiêu giải ngân đạt đạt 80% vào cuối tháng 9; đạt 86% vào cuối tháng 10; đạt 91% vào cuối tháng 11 và hoàn thành 100% vào cuối năm.
Theo ông Nguyễn Linh - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng TP. Đồng Nai, những mốc tiến độ cụ thể như vậy sẽ giúp cơ quan quản lý và chủ đầu tư nhận diện sớm dự án nào đang đi đúng kế hoạch, dự án nào có nguy cơ chậm để tập trung nguồn lực xử lý.
Bám sát từng dự án cũng là cơ sở để xử lý một vấn đề lớn trong giải ngân đầu tư công: vốn đã được bố trí nhưng dự án chưa đủ điều kiện hoặc không còn khả năng hấp thụ vốn theo tiến độ.
Theo Bộ Tài chính, các khó khăn hiện nay tập trung ở nhiều khâu, từ thiếu vật liệu xây dựng, biến động giá và nguồn cung, khó khăn trong điều chỉnh giá hợp đồng, đến năng lực tài chính của nhà thầu. Công tác giải phóng mặt bằng tại một số nơi còn vướng xác định giá đất, nguồn gốc và tính pháp lý của đất, phương án bồi thường, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật. Một số dự án còn chậm ở khâu chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện thủ tục; các dự án mới được giao vốn, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có những yêu cầu đặc thù về thiết bị, thủ tục.
Nếu những điểm nghẽn này không được xử lý kịp thời, vốn sẽ tiếp tục nằm trong kế hoạch nhưng không chuyển hóa thành khối lượng đầu tư thực tế. Khi đó, áp lực giải ngân sẽ dồn vào những tháng cuối năm, trong khi thời gian để hoàn thiện thủ tục, tổ chức thi công, nghiệm thu và thanh toán ngày càng ngắn.
Bởi vậy, cùng với tháo gỡ khó khăn cho từng dự án, việc điều chỉnh kế hoạch vốn từ những dự án chậm triển khai, không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn cần được thực hiện kịp thời. Đây không chỉ là giải pháp nâng tỷ lệ giải ngân mà còn nhằm bảo đảm nguồn lực đầu tư công được đưa đến đúng nơi có khả năng tạo ra khối lượng và hiệu quả đầu tư.
Tại cuộc họp Chính phủ mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định, cần kịp thời điều chỉnh kế hoạch vốn từ các dự án chậm triển khai, không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn; rà soát từng dự án chậm giải ngân để xác định nguyên nhân, phân định rõ thẩm quyền để đôn đốc, xử lý theo quy định.
“Nguồn lực quan trọng này cần sớm được đưa vào guồng tăng trưởng và nên bắt đầu bằng việc chuẩn bị tốt dự án, xây dựng kế hoạch hằng năm sát với nhu cầu và khả năng thực hiện. Kiên quyết không thể để tiếp diễn tình trạng ‘vốn chờ dự án” - Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
Thông điệp này cũng đặt ra yêu cầu cho giai đoạn chuẩn bị đầu tư của những năm tiếp theo. Giải ngân nhanh không chỉ là câu chuyện của những tháng cuối năm, mà bắt đầu từ việc lựa chọn dự án, chuẩn bị hồ sơ, mặt bằng, nguồn vật liệu và các điều kiện triển khai ngay từ đầu.
