Ngày 8/9, tại Hà Nội, Bộ Tài chính phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam tổ chức tọa đàm Triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW để thúc đẩy, nâng tầm hợp tác đầu tư toàn diện Việt Nam - EU trong giai đoạn phát triển mới.

Doanh nghiệp cần chính sách nhất quán, dễ dự báo

Thảo luận tại tọa đàm, TS. Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho biết, cộng đồng doanh nghiệp FDI hoan nghênh Nghị quyết số 10-NQ/TW, trong đó tiếp tục khẳng định khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia; đồng thời bảo đảm quyền sở hữu tài sản, sở hữu trí tuệ và các quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Nghị quyết cũng khẳng định, khu vực FDI được cạnh tranh, đối xử bình đẳng với các khu vực kinh tế khác. Đây là những thông điệp quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư chiến lược có định hướng hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Đại diện các cơ quan của Bộ Tài chính và Hiệp hội Doanh nghiệp FDI tại phiên thảo luận.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có môi trường đầu tư, kinh doanh thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN. Theo TS. Nguyễn Anh Tuấn, để đạt mục tiêu này, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, nhất quán, rõ ràng và dễ dự báo; đồng thời bảo đảm nguyên tắc không hồi tố và thống nhất trong thực thi pháp luật.

Bên cạnh thể chế, nhà đầu tư kỳ vọng Việt Nam tiếp tục nâng cấp kết cấu hạ tầng, nhất là giao thông, logistics và cung cấp điện, đồng thời cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Từ góc nhìn của nhà đầu tư, ông Bob Fletcher - Trưởng Tiểu ban Thuế và Chuyển giá, EuroCham chia sẻ, các doanh nghiệp châu Âu tiếp tục đánh giá Việt Nam là một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn tại châu Á nhờ ổn định chính trị, tăng trưởng kinh tế, vị trí trong chuỗi cung ứng và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA).

Ông Bob Fletcher cho biết, cộng đồng doanh nghiệp EU ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong số hóa, hóa đơn điện tử và cải cách quản lý thuế. Tuy nhiên, để tiếp tục thu hút dòng vốn chất lượng cao và dài hạn, cần nâng cao hơn nữa tính nhất quán giữa luật, nghị định và các văn bản hướng dẫn; có quy định chuyển tiếp rõ ràng khi chính sách thay đổi để doanh nghiệp có đủ thời gian thích ứng.

Bên cạnh đó, theo đại diện EuroCham, việc giải thích và áp dụng chính sách thuế cần thống nhất giữa các địa phương; đồng thời, cần tăng cường đối thoại giữa cơ quan hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp để bảo đảm quy định mới có tính thực tiễn, dễ hiểu và dễ thực hiện.

Tăng đối thoại, hỗ trợ nhà đầu tư hiện hữu và nâng sức lan tỏa của FDI

Để Nghị quyết số 10-NQ/TW đi vào thực tiễn, TS. Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, cần tăng cường sự tham gia thực chất của các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách. VAFIE sẵn sàng phối hợp với Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính xây dựng các tiêu chí gắn FDI với nội địa hóa, phát triển mạng lưới nhà cung cấp và liên kết với doanh nghiệp Việt Nam.

Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng, theo Chủ tịch VAFIE, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp, không trái với quy định của OECD, nhằm “giữ chân” các nhà đầu tư đã hiện diện và có đóng góp lớn cho sản xuất, xuất khẩu, việc làm và ngân sách.

Bên cạnh đó, các vướng mắc cụ thể của doanh nghiệp về thuế, hải quan, đất đai, lao động… cần được xử lý kịp thời. VAFIE và EuroCham có thể phối hợp với các cơ quan quản lý tổ chức các cuộc đối thoại định kỳ, qua đó chuyển tải nhanh hơn kiến nghị của doanh nghiệp tới cơ quan chức năng.

Liên quan tới vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh, cơ quan quản lý xác định tham vấn doanh nghiệp và các hiệp hội là yêu cầu quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế, bởi chính sách chỉ có thể sát thực tiễn khi xuất phát từ những vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải.

Một trọng tâm khác là đẩy mạnh “xúc tiến đầu tư tại chỗ”, tức hỗ trợ hiệu quả các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Những nhà đầu tư hiện hữu được hỗ trợ tốt sẽ trở thành kênh quảng bá hiệu quả nhất về môi trường đầu tư Việt Nam và góp phần thu hút các nhà đầu tư mới.

Nghị quyết số 10-NQ/TW cũng đặt yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Sự liên kết này phải đến từ cả hai phía: doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn quốc tế, trong khi các doanh nghiệp FDI cần chủ động mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị cho doanh nghiệp Việt Nam.

Cục Đầu tư nước ngoài sẽ phối hợp với các hiệp hội, trong đó có EuroCham, xây dựng các chương trình kết nối thiết thực trong những lĩnh vực doanh nghiệp châu Âu có thế mạnh như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng, môi trường, phát triển bền vững, nông nghiệp chất lượng cao, y tế và dược phẩm.

Hoàn thiện chính sách ưu đãi, tháo gỡ vướng mắc cho nhà đầu tư

Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Nguyễn Anh Tuấn cho biết, cơ quan quản lý đang nghiên cứu hoàn thiện các chính sách hỗ trợ đầu tư, trong đó có Quỹ Hỗ trợ đầu tư, theo hướng linh hoạt hơn và phù hợp với thực tiễn của các doanh nghiệp.

Mục tiêu là chuyển từ ưu đãi đầu vào sang ưu đãi gắn với cam kết và kết quả thực hiện, đồng thời bảo đảm các tiêu chí đủ phù hợp để doanh nghiệp có thể tiếp cận và thụ hưởng chính sách.

Về phía EuroCham, ông Bob Fletcher đề nghị xem xét sự thống nhất giữa các luật, nhất là cách áp dụng ưu đãi thuế đối với các dự án trong khu công nghiệp. Ông cho rằng, cần làm rõ khoảng cách giữa quy định về địa điểm được hưởng ưu đãi đầu tư và quy định về ưu đãi thuế, đặc biệt đối với những doanh nghiệp đã quyết định đầu tư trước khi chính sách thay đổi.

Chia sẻ thêm về những mục tiêu đến năm 2030 được đặt ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW , Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, mục tiêu Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư, kinh doanh là tiêu chí có tính toàn diện nhất. Môi trường thuận lợi, minh bạch và dễ dự báo sẽ tạo niềm tin, qua đó thúc đẩy nhà đầu tư mới cũng như các doanh nghiệp hiện hữu mở rộng hoạt động.

Đề cập mục tiêu định lượng về thu hút FDI, Chủ tịch VAFIE Nguyễn Anh Tuấn nhận định, mục tiêu thu hút 40 - 50 tỷ USD vốn đăng ký và 30 - 40 tỷ USD vốn thực hiện mỗi năm là khả thi. Tuy nhiên, cơ cấu dòng vốn cần được cải thiện để tăng tỷ trọng đầu tư từ châu Âu và Hoa Kỳ, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia sở hữu công nghệ nguồn, công nghệ lõi.

Ngoài ra, đại diện EuroCham lưu ý, số liệu đăng ký đầu tư chưa phải lúc nào cũng phản ánh chính xác nguồn gốc thực tế của dòng vốn, do các tập đoàn quốc tế có thể đầu tư thông qua pháp nhân tại một quốc gia thứ ba. Vì vậy, bên cạnh quy mô vốn, cần quan tâm đến sự hiện diện lâu dài, mức độ đóng góp của doanh nghiệp và hiệu quả của quá trình đối thoại giữa cộng đồng doanh nghiệp với cơ quan quản lý.

Theo đại diện EuroCham, cải cách môi trường kinh doanh là một quá trình liên tục. Việc duy trì đối thoại thường xuyên, trong đó có các cuộc trao đổi chuyên sâu về từng lĩnh vực, sẽ giúp tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam.