Phục hồi rừng từ cộng đồng: Kết nối sinh kế, lan tỏa giá trị kinh tế bền vững

Hỗ trợ phát triển hàng trăm sáng kiến phục hồi rừng

Đầu tháng 3/2026, Việt Nam được lựa chọn tổ chức Hội thảo Tổng kết Chương trình LoCoFoRest (Phục hồi rừng do cộng đồng làm chủ), khép lại 5 năm triển khai chương trình hợp tác quốc tế do Cơ quan Lâm nghiệp Thụy Điển (SFA) chủ trì, với sự tài trợ của Cơ quan Hợp tác phát triển Quốc tế Thụy Điển (Sida). Sự kiện diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế kỷ niệm Ngày Quốc tế về Rừng (21/3) với chủ đề “Forests and Economies”.

Đại biểu các nước thuyết trình về các sáng kiến tại Đại học Vinh (Nghệ An).

Việc tổ chức hội thảo tại Việt Nam là một phần trong nỗ lực thúc đẩy học hỏi và trao đổi kinh nghiệm giữa các quốc gia, đồng thời góp phần kết nối các sáng kiến phục hồi rừng với các mục tiêu phát triển kinh tế bền vững trong khu vực.

Ông Peter Blombäck - Chuyên gia tư vấn chính sách của Cơ quan Lâm nghiệp Thụy Điển (SFA) cho biết, hội thảo tổng kết tại Việt Nam là cơ hội quan trọng để nhìn lại những kết quả của chương trình sau 5 năm triển khai. Những kinh nghiệm được chia sẻ cho thấy phục hồi cảnh quan rừng cần được tiếp cận một cách toàn diện, kết hợp giữa chính sách, khoa học và thực tiễn địa phương”.

Trong suốt 5 năm, chương trình LoCoFoRest đã hỗ trợ hàng trăm học viên phát triển và thí điểm nhiều sáng kiến quy mô nhỏ (change projects) tại địa phương. Các sáng kiến tập trung vào những giải pháp cụ thể, phù hợp với bối cảnh từng quốc gia, nhằm cải thiện sinh kế, tăng cường quản lý rừng và thúc đẩy các cách tiếp cận phục hồi cảnh quan dựa vào cộng đồng. Đồng thời, chương trình góp phần hình thành một mạng lưới các “changemakers” trong lĩnh vực lâm nghiệp và phát triển bền vững tại các quốc gia tham gia.

Ông Fredrik Silfwerbrand - Điều phối viên Chương trình LoCoFoRest, đại diện Cơ quan Lâm nghiệp Thụy Điển (SFA) chia sẻ, trong suốt 5 năm triển khai, LoCoFoRest không chỉ là một chương trình đào tạo mà còn là một quá trình đồng hành cùng các học viên trong việc chuyển hóa kiến thức thành hành động cụ thể tại địa phương.

“Thông qua các change projects, chúng tôi đã chứng kiến nhiều sáng kiến thiết thực được hình thành, phản ánh rõ nhu cầu và bối cảnh của từng quốc gia. Hội thảo tổng kết tại Việt Nam là cơ hội để kết nối các kinh nghiệm này, củng cố mạng lưới hợp tác và thúc đẩy đối thoại giữa các bên liên quan, từ đó góp phần mở rộng các cách tiếp cận phục hồi cảnh quan rừng trong khu vực” - ông Fredrik Silfwerbrand cho biết .

Gắn quản lý rừng với sinh kế và chuỗi giá trị bền vững

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu đã tham gia các phiên làm việc với cơ quan quản lý, chủ rừng và doanh nghiệp chế biến - thương mại gỗ, đồng thời trình bày kết quả các dự án thay đổi được triển khai trong hơn một năm qua. Các chuyến đi thực địa tại Vườn Quốc gia Cúc Phương, Khu đất ngập nước Vân Long, Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) và Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống (Nghệ An), cùng hoạt động trải nghiệm tại làng hương Quảng Tú Cầu (Hà Nội) đã mang lại góc nhìn thực tiễn về các mô hình bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái và phát triển sinh kế gắn với rừng tại Việt Nam.

Ông Hoàng Anh Tuấn - Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống, cho biết:“Các hoạt động thực địa đã giúp các đại biểu hiểu rõ hơn về cách các mô hình phục hồi rừng gắn với sinh kế đang được triển khai tại địa phương. Trong thực tế, khi người dân được tham gia trực tiếp vào quản lý và hưởng lợi từ rừng, họ có ý thức bảo vệ tài nguyên tốt hơn. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp phục hồi rừng”.

Thăm xưởng xẻ gỗ của chủ rừng tại Quỳ Hợp, Nghệ An.

Ông Ngân Văn Chiến, đại diện chủ rừng tại xóm Tiền Thành, xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An chia sẻ: Trước đây, người dân chủ yếu khai thác rừng theo cách truyền thống, hiệu quả chưa cao và thiếu ổn định. Thông qua các hoạt động học hỏi và trao đổi, chúng tôi có thêm kiến thức về quản lý rừng bền vững và kết nối thị trường. Điều này không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn giúp chúng tôi hiểu rõ hơn giá trị lâu dài của việc bảo vệ rừng”.

Ông Ninh Văn Trang, đại diện cơ sở chế biến gỗ tại làng nghề gỗ truyền thống La Xuyên, tỉnh Nam Định cho biết: “Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về tính hợp pháp và bền vững của nguyên liệu, việc xây dựng chuỗi liên kết giữa người trồng rừng và doanh nghiệp là rất quan trọng. Những trao đổi trong khuôn khổ hội thảo giúp chúng tôi nhìn rõ hơn vai trò của doanh nghiệp trong việc đồng hành cùng người dân để phát triển nguồn nguyên liệu ổn định và có trách nhiệm”.

Chương trình LoCoFoRest nhấn mạnh cách tiếp cận lấy địa phương làm trung tâm, trong đó phục hồi rừng gắn liền với nhu cầu sinh kế, sự tham gia của cộng đồng và hợp tác đa bên. Thay vì áp dụng các giải pháp từ bên ngoài, chương trình tập trung nâng cao năng lực cho các cá nhân và tổ chức địa phương, giúp họ chủ động thiết kế và triển khai các sáng kiến phù hợp với bối cảnh của mình.

Ông Klas Bengtsson - đại diện The Eco Innovation Foundation, đối tác thực hiện chương trình, nhấn mạnh: “Điểm cốt lõi của LoCoFoRest là kết nối giữa học tập và hành động. Những sáng kiến được phát triển từ thực tiễn địa phương cho thấy các giải pháp dựa vào cộng đồng có thể tạo ra những tác động cụ thể, bền vững và có khả năng lan tỏa”./.