Tính bổ trợ cao trong thương mại song phương

Việt Nam và Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/7/1970. Hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt.

Theo đánh giá của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), những năm gần đây, quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Sri Lanka ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, song quy mô còn khiêm tốn.

Năm 2024, kim ngạch thương mại hai chiều khoảng 215,5 triệu USD. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 258,85 triệu USD, tăng 20% so với 2024.

Số liệu mới nhất cho thấy, trong 3 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Sri Lanka đạt 49,4 triệu USD giảm 40,6% so với cùng kỳ năm ngoái, tương đương giảm 33,7 triệu USD.

Về cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Sri Lanka không có biến động lớn về nhóm ngành, nhưng có sự thay đổi về tỷ trọng do suy giảm kim ngạch ở một số mặt hàng chủ lực: kim ngạch xuất khẩu của hàng dệt may đạt 9,9 triệu USD, giảm 14,5%; xơ, sợi dệt các loại đạt 6,2 triệu USD giảm 28,9%; cao su đạt 6,1 triệu USD giảm 3,1%; thủy sản đạt khoảng 208,8 nghìn USD, tăng mạnh 81,3% so với cùng kỳ năm trước.

Ở chiều ngược lại kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam nhìn chung ở mức thấp, chủ yếu tập trung vào nguyên liệu phục vụ sản xuất và một số nông sản đặc thù.

Thị trường Sri Lanka nhập khẩu cao su từ thị trường Việt Nam. Ảnh minh họa

Theo Cục Xuất nhập khẩu, một trong những điểm đáng chú ý trong quan hệ thương mại song phương là tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế. Việt Nam có năng lực cung ứng gạo ổn định (thứ 3 thế giới) và hàng công nghiệp, trong khi Sri Lanka có nhu cầu lớn về máy móc và nguyên liệu thủy sản. Sự khác biệt này tạo nền tảng thuận lợi để hai bên mở rộng hợp tác theo hướng cùng có lợi.

Bên cạnh đó, cam kết chính trị giữa hai nước đang được củng cố. Lãnh đạo Việt Nam và Sri Lanka đã đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 1 tỷ USD trong thời gian tới. Việc ký kết Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực chế tạo máy vào tháng 5/2025 được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu này. Ngoài ra, Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ đào tạo kỹ thuật thiết kế giày dép và chia sẻ kinh nghiệm nuôi trồng thủy sản cho Sri Lanka.

Tháo gỡ “rào cản”, biến tiềm năng thành hiện thực

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, vẫn còn nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ. Trước hết là rào cản thuế quan khi mức thuế tối huệ quốc (MFN) giữa hai nước còn tương đối cao, gây rào cản cho tiếp cận thị trường. Cùng với đó, chi phí logistics đang là điểm nghẽn lớn khi chưa có đường bay thẳng giữa hai nước, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí tăng cao, gây trở ngại cho thương mại và du lịch.

Cùng với đó, các rào cản kỹ thuật như quy định về cấp phép nhập khẩu và kiểm dịch đối với hơn 400 mặt hàng của Sri Lanka vẫn còn phức tạp, cần được minh bạch hóa thông tin. Điều này gây khó khăn không nhỏ cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc tiếp cận thị trường.

Trước thực tế đó, nhiều giải pháp đã được Cục Xuất nhập khẩu đề xuất nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Một trong những hướng đi quan trọng là nghiên cứu khung khổ pháp lý mới như xem xét tính khả thi của một một hiệp định hợp tác thương mại song phương, qua đó tạo ra các ưu đãi sâu hơn so với mức MFN hiện tại. Đồng thời, cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là số hóa quy trình cấp giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) và tiến tới cơ chế tự chứng nhận xuất xứ.

Sri Lanka đánh giá cao chất lượng và sản lượng phân bón của Việt Nam. Ảnh: TL

Việc tăng cường kết nối cũng được xem là yếu tố then chốt. Bộ Công thương kiến nghị tăng cường kết nối thông qua việc nghiên cứu mở đường bay thẳng giữa Colombo - Hà Nội/TP. Hồ Chí Minh, qua đó không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn mở rộng hợp tác du lịch và đầu tư. Bên cạnh đó, việc tổ chức các diễn đàn doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực logistics, sẽ góp phần kết nối cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Ở góc độ đầu tư, Sri Lanka đang có nhu cầu phát triển các khu công nghệ và khu công nghiệp chuyên ngành. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia theo mô hình đối tác công - tư, tận dụng lợi thế về kinh nghiệm và chi phí cạnh tranh.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, để thâm nhập hiệu quả thị trường Sri Lanka, phía Bộ Công thương cho rằng việc nghiên cứu kỹ thị trường là yêu cầu tiên quyết. Dù quy mô không lớn, nhưng Sri Lanka có nhu cầu rõ ràng đối với một số mặt hàng như dệt may, cao su, thực phẩm. Doanh nghiệp cần lựa chọn chiến lược phù hợp, tập trung vào các phân khúc có lợi thế cạnh tranh.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa cần tối ưu hóa chi phí logistics thông qua việc lựa chọn tuyến vận chuyển hợp lý và hợp tác chặt chẽ với đối tác nhập khẩu để giảm chi phí trung gian. Doanh nghiệp cũng cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định về nhập khẩu, kiểm dịch và tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường sở tại. Ngoài ra, tận dụng thị trường ngách; xây dựng quan hệ đối tác; quản trị rủi ro và tham gia hội chợ, kết nối doanh nghiệp và quảng bá thương hiệu.

Trước đó, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cũng đánh giá, hợp tác kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và Sri Lanka còn nhiều dư địa phát triển. Dù kim ngạch hai chiều hiện mới đạt hơn 200 triệu USD, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho rằng khi Sri Lanka ổn định và tăng tốc phát triển, đây sẽ là thị trường tiềm năng cho doanh nghiệp Việt Nam./.