Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển trình bày báo cáo tại Quốc hội sáng 25/6.

Tại báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý do Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Phùng Quốc Hiển trình bày tại Quốc hội cho biết, nhiều ý kiến ĐB Quốc hội đóng góp cho dự thảo Luật NSNN đã được tiếp thu, chỉnh lý vào dự thảo như vấn đề về thu chi ngân sách, bội chi ngân sách trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương (NSĐP).

Mở rộng nội dung chi từ nguồn dự phòng

Về thu ngân sách, có ý kiến ĐBQH đề nghị cần phải hạch toán đầy đủ đối với các khoản thu phí, lệ phí, không chỉ ghi thu về ngân sách phần nộp mà toàn bộ phần còn lại cũng phải ghi thu, ghi chi.

Giải trình về vấn đề này, UBTVQH cho biết dự án Luật NSNN (sửa đổi) đã xác định lệ phí là khoản thu NSNN (tương tự như thu từ thuế) phải nộp toàn bộ vào NSNN. Đối với các khoản phí, nhằm khắc phục tồn tại, bất cập hiện nay là vừa coi phí là giá dịch vụ, vừa là doanh thu của đơn vị sự nghiệp nhưng vẫn ghi thu - ghi chi vào NSNN, dự án Luật phí, lệ phí dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 10 sẽ quy định mọi chế độ thu nộp, quản lý, sử dụng các khoản phí. Vì vậy, "xin Quốc hội cho giữ quy định như dự thảo và tiếp thu ý kiến của ĐB QH, xin sửa lại điểm g khoản 1 Điều 35, điểm o khoản 1 Điều 37 với quy định như trên", báo cáo giải trình.

Về chi ngân sách, một số ĐBQH đề nghị quy định mở rộng hơn nội dung chi từ nguồn dự phòng để giải quyết các trường hợp cấp bách phát sinh, các vụ việc phức tạp cần giải quyết. Tiếp thu đề nghị này, UBTVQH đã sửa lại điểm a, khoản 2 Điều 10, theo đó, dự phòng NSNN sử dụng để: chi phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, cứu đói; nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và các nhiệm vụ cần thiết khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp mình mà chưa được dự toán.

Một số ĐB Quốc hội đề nghị không tính các khoản hỗ trợ có mục tiêu để thực hiện các chính sách, chế độ mới vào mức khống chế không vượt quá 30% tổng chi đầu tư XDCB của NSTW; có ý kiến đề nghị chỉ khống chế mức hỗ trợ hàng năm của NSTW cho NSĐP không vượt quá 30% tổng chi đầu tư XDCB của NSTW đối với nhóm hỗ trợ có mục tiêu thực hiện một số chương trình, dự án lớn, đặc biệt quan trọng có tác động lớn đến phát triển KT-XH của địa phương (không bao gồm các chính sách, chế độ mới; các chương trình mục tiêu quốc gia,…) (khoản 3 Điều 40). Các ý kiến này cũng đã được UBTVQH tiếp thu, điều chỉnh trong dự thảo.

Kết quả biểu quyết thông qua Luật NSNN

Bội chi ngân sách không bao gồm chi trả nợ gốc

Một vấn đề được nhiều ĐB quan tâm đóng góp ý kiến là về bội chi và mức dư nợ vay của NSĐP. Một số ĐBQH cho rằng, khoản 3 Điều 7, khoản 9 Điều 8 quy định ngân sách chỉ bố trí trả nợ lãi, còn nợ gốc được bố trí từ các khoản vay mới là không phù hợp.

Về vấn đề này, UBTVQH giải trình, Luật NSNN hiện hành quy định chi NSNN bao gồm chi trả nợ gốc và lãi các khoản tiền do Chính phủ vay, bội chi NSNN bao gồm toàn bộ các khoản vay để bù đắp chênh lệch thu, chi NSNN. Như vậy, phần vay được phản ánh 2 lần trong chi ngân sách. Để phản ánh đúng bản chất các khoản vay, phù hợp với thông lệ quốc tế, dự thảo Luật NSNN (sửa đổi) đã quy định:

Tại khoản 4 Điều 4 quy định bội chi NSNN bao gồm bội chi NSTW và bội chi NSĐP cấp tỉnh. Tại điểm d khoản 2 Điều 5, khoản 4 Điều 36 và khoản 3 Điều 38 quy định chi trả lãi các khoản vay để bù đắp bội chi NSNN. Đối với chi trả nợ gốc khi đến hạn được bố trí từ các khoản vay mới theo quy định của pháp luật để thực hiện. Như vậy số bội chi được xác định bằng phần chênh lệch giữa số vay mới trừ đi chi trả nợ gốc.

Theo đó, trường hợp số vay mới lớn hơn số chi trả nợ gốc tại thời điểm vay, thì phát sinh bội chi NSNN. Xét về bản chất của các quy định trên, việc sử dụng số vay mới để trả nợ gốc chỉ là phương pháp hạch toán bội chi NSNN theo thông lệ quốc tế, không phải là “đảo nợ”. Còn việc trả nợ gốc có thể được thực hiện bằng cách sử dụng số tăng thu, tiết kiệm chi so với dự toán được sử dụng để giảm bội chi, tăng chi trả nợ (bao gồm cả trả nợ gốc và lãi) quy định tại điểm a khoản 2 Điều 59.

Tuy nhiên, đúng như ý kiến của các vị ĐBQH đã nêu, với cách diễn đạt như quy định tại khoản 3 Điều 7, khoản 9 Điều 8 như trên có thể dẫn đến cách hiểu là ngân sách chỉ bố trí trả nợ lãi, còn nợ gốc được bố trí trả từ các khoản vay mới. Vì vậy, tiếp thu ý kiến xác đáng của các vị ĐBQH, xin Quốc hội cho phép sửa lại như sau: Bỏ nội dung “Đối với chi trả nợ gốc khi đến hạn được bố trí từ các khoản vay mới theo quy định của pháp luật để thực hiện” tại cuối khoản 3 Điều 7 và khoản 9 Điều 8. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung lại như sau:

Khoản 4 Điều 4: “Bội chi NSNN bao gồm bội chi NSTW và bội chi NSĐP cấp tỉnh. Bội chi NSĐP được xác định bằng chênh lệch lớn hơn giữa tổng chi NSTW không bao gồm chi trả nợ gốc và tổng thu NSTW. Bội chi NSĐP cấp tỉnh là tổng hợp bội chi ngân sách cấp tỉnh của từng địa phương, được xác định bằng chênh lệch lớn hơn giữa tổng chi ngân sách cấp tỉnh không bao gồm chi trả nợ gốc và tổng thu ngân sách cấp tỉnh của từng địa phương”.

Khoản 12 Điều 4 bổ sung làm rõ hơn như sau: “Chi trả nợ là nhiệm vụ chi của NSNN để trả các khoản nợ đến hạn phải trả, bao gồm khoản gốc, lãi, phí và chi phí khác phát sinh từ việc vay”. Khoản 2 Điều 7 bổ sung nội dung: Trường hợp bội thu ngân sách thì được bố trí để trả nợ gốc của ngân sách./.

H.Y