Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có nhiều điểm mới nổi bật

Báo cáo tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cung cấp thông tin tổng thể về quy mô, cơ cấu ngành nghề, lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh của các loại hình cơ sở kinh tế; đồng thời phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong nền kinh tế.

Bên cạnh ý nghĩa chuyên môn, Tổng điều tra kinh tế còn góp phần hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia, phục vụ xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn phát triển mới.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, Trưởng ban Ban chỉ đạo Tổng điều tra kinh tế năm 2026 trung ương chủ trì cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn

So với các kỳ trước, Tổng điều tra kinh tế năm 2026 có nhiều điểm mới nổi bật. Cụ thể, mở rộng phạm vi thu thập thông tin đối với tổ hợp tác và cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể có hoạt động kinh doanh trực tuyến; cập nhật, bổ sung nội dung điều tra phản ánh rõ hơn quá trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Công tác lập bảng kê cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể được triển khai sớm từ tháng 10/2025, góp phần bảo đảm điều tra đầy đủ, phân loại đúng ngành kinh tế.

Đồng thời, công nghệ thông tin được ứng dụng toàn diện trong tất cả các khâu của Tổng điều tra, tăng cường điều hành trên môi trường số, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xác định mã ngành và sử dụng bản đồ số để theo dõi tiến độ điều tra theo thời gian thực; tăng cường liên thông, đồng bộ dữ liệu với các nguồn dữ liệu hành chính như đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan.

Theo bà Nguyễn Thị Hương, ngay từ đầu năm 2025, công tác chuẩn bị Tổng điều tra kinh tế năm 2026 đã được khẩn trương triển khai. Đến nay đã hoàn thành 7 công việc, còn 3 công việc đang triển khai thực hiện. Kết quả điều tra giúp các địa phương (cấp tỉnh, cấp xã) xây dựng cơ sở dữ liệu về kinh tế - xã hội theo địa giới hành chính mới nên nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của chính quyền các cấp.

Tuy nhiên, tại một số địa phương, công tác thống kê cũng như việc triển khai Tổng điều tra chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của chính quyền địa phương, dẫn đến việc ban hành các văn bản theo hướng dẫn của trung ương chưa kịp thời. Trong khi đó, phạm vi của Tổng điều tra kinh tế năm 2026 lớn, nhiều chủ cơ sở e ngại việc cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí, khiến việc tiếp cận thông tin khó khăn.

Thực hiện chỉ đạo của Trưởng ban Ban Chỉ đạo trung ương về việc công bố số liệu Tổng Điều tra kinh tế năm 2026 sớm hơn kế hoạch ban đầu 7 tháng, Cục Thống kê trình Bộ trưởng phê duyệt điều chỉnh kế hoạch để triển khai thực hiện, bảo đảm công bố kết quả sơ bộ vào ngày 30/6/2026.

Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương báo cáo tại cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn

Theo đó, trong giai đoạn 1 (thu thập thông tin cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể; cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng; tổ hợp tác), rút ngắn thời gian thu thập thông tin tại địa bàn 20 ngày, kết thúc vào ngày 10/3/2026.

Trong giai đoạn 2 (thu thập thông tin doanh nghiệp; đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; hội, hiệp hội; tổ chức phi Chính phủ nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam), rút ngắn thời gian thu thập thông tin 4 tháng so với kế hoạch ban đầu. Cụ thể, bắt đầu công tác thu thập thông tin vào ngày 1/3/2026 và kết thúc vào ngày 30/4/2026.

Công tác kiểm tra, làm sạch phải thực hiện đồng bộ ở các cấp đồng thời với quá trình thu thập thông tin, rút ngắn 7 tháng so với kế hoạch ban đầu.

Tại cuộc họp, đại diện các cơ quan liên quan như Thuế, Hải quan… đã nêu ý kiến đồng tình với đề xuất của Cục Thống kê và khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ để cuộc Tổng điều tra kinh tế tiến hành thuận lợi, khẩn trương, chính xác… theo tinh thần Ban Chỉ đạo yêu cầu.

Rà soát kỹ để nội dung thống kê thiết thực, chính xác, kịp thời

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cơ bản nhất trí với báo cáo của Cục Thống kê. Đồng thời, Bộ trưởng biểu dương Cục Thống kê và Ban Chỉ đạo các cấp đã nỗ lực triển khai các công tác chuẩn bị từ đầu năm 2025. Đến nay, đã đạt các kết quả tích cực như hoàn thành 7/10 nhóm công việc lớn. Từ khi ra quân điều tra (5/1/2026) đến 1/2/2026 đã đạt gần 42,8% khối lượng công việc.

Về kế hoạch thực hiện Tổng điều tra kinh tế, Bộ trưởng yêu cầu phải nhanh nhất có thể, song vẫn phải đảm bảo chất lượng. Thống nhất với việc điều chỉnh kế hoạch thực hiện Tổng điều tra kinh tế năm 2026 như Cục Thống kê đề xuất, Bộ trưởng cũng nêu rõ đây là mục tiêu rất thách thức, đòi hỏi việc triển khai phải nhịp nhàng, khoa học, các cơ quan phải vào cuộc quyết liệt mới đảm bảo tiến độ và chất lượng yêu cầu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Mạnh Tuấn.

Để đảm bảo kế hoạch này, Bộ trưởng yêu cầu Cục Thống kê tập trung rà soát hoàn thiện các phần mềm điều tra, tài liệu… để kịp thời hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương, nhằm sớm hoàn thành công tác thu thập thông tin.

Đặc biệt, Bộ trưởng lưu ý rà soát kỹ lại toàn bộ các chỉ tiêu thống kê, loại bỏ các thông tin rườm rà, không cần thiết; ứng dụng công nghệ thông tin để thu thập các thông tin có thể, đảm bảo các nội dung thống kê thiết thực, không hình thức, tránh làm mất thời gian, công sức thực hiện. “Đây là chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, đề nghị rà soát lại ngay, bởi nhiều nội dung thu thập còn rất hình thức”, Bộ trưởng nêu rõ.

Đối với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính như Cục Thuế, Cục Hải quan, Bộ trưởng yêu cầu chủ động phối hợp chặt chẽ với Cục Thống kê, tuyên truyền, đôn đốc doanh nghiệp cung cấp thông tin, nhất là các doanh nghiệp FDI. Những nơi có nguy cơ sai lệch dữ liệu thì phải bằng mọi giải pháp để có dữ liệu thật. Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin để ứng dụng tối đa chuyển đổi số và AI, để có dữ liệu chính xác, nhanh, tiến tới tất cả dữ liệu sẽ được cập nhật theo thời gian thực, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.