Phát hành cải thiện thúc đẩy phục hồi

Dưới góc nhìn tổng hợp của FiinGroup, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp khi xu hướng phục hồi được xác lập rõ ràng sau 3 năm liên tiếp thu hẹp. Quy mô dư nợ toàn thị trường đến cuối năm đạt hơn 1,38 triệu tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ, phản ánh sự đảo chiều đáng chú ý nhờ hoạt động phát hành cải thiện mạnh mẽ.

Tổng giá trị phát hành mới đạt 644.100 tỷ đồng, tăng 35,4% so với năm trước, trong khi áp lực đáo hạn và mua lại trước hạn không còn là yếu tố gây xáo trộn lớn như các giai đoạn trước. Nghĩa vụ đáo hạn trong năm chỉ ở mức 157.700 tỷ đồng, giảm 27,8%, còn giá trị mua lại trước hạn đạt 350.300 tỷ đồng, tăng 37,2%.

Về cấu trúc thị trường, trái phiếu phát hành riêng lẻ tiếp tục giữ vai trò chi phối với dư nợ đạt 1,23 triệu tỷ đồng, tương đương 89,3% tổng quy mô, tăng 10,1% so với cuối năm trước. Trong khi đó, trái phiếu phát hành ra công chúng dù chỉ chiếm 10,7% dư nợ nhưng ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt trội, đạt 148,1 nghìn tỷ đồng, tăng 18,4% so với cùng kỳ.

Động lực chính đến từ giá trị phát hành mới tăng hơn 52% trong năm, phản ánh sự cải thiện về niềm tin của nhà đầu tư cũng như mức độ tuân thủ pháp lý của các tổ chức phát hành lớn. Dù vậy, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện mới tương đương 10,8% GDP, thấp hơn đáng kể so với các mục tiêu phát triển trung và dài hạn, cho thấy dư địa mở rộng còn lớn nhưng phụ thuộc nhiều vào chất lượng cấu trúc và mức độ bền vững của thị trường.

Xét theo ngành, ngân hàng và bất động sản tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt khi chiếm khoảng 78% tổng dư nợ lưu hành vào cuối năm. Dư nợ trái phiếu ngân hàng đạt 685.500 tỷ đồng, tăng 27,7% so với cùng kỳ, đánh dấu năm thứ 3 liên tiếp mở rộng quy mô. Các ngân hàng có dư nợ lớn tập trung ở nhóm tổ chức quy mô lớn, phản ánh nhu cầu bổ sung vốn trung và dài hạn để đáp ứng các chuẩn an toàn và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Với lĩnh vực bất động sản, dư nợ đạt 395.100 tỷ đồng, tăng nhẹ 4,2% và đảo chiều sau 3 năm suy giảm liên tiếp. Tuy vậy, quy mô dư nợ vẫn tập trung chủ yếu ở các doanh nghiệp đầu ngành, cho thấy sự phân hóa rõ rệt về khả năng tiếp cận thị trường vốn.

Doanh nghiệp chủ động tái cơ cấu nợ

Hoạt động phát hành trong năm 2025 cho thấy sự sôi động trở lại với tổng giá trị đạt hơn 644.00 tỷ đồng. Phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối, tương đương 91% tổng giá trị phát hành, nhờ sự linh hoạt về điều kiện và thủ tục. Ngược lại, phát hành ra công chúng dù quy mô còn khiêm tốn nhưng tăng trưởng nhanh, cho thấy xu hướng chuyển dịch dần sang các kênh minh bạch hơn.

Ngân hàng tiếp tục là nhóm phát hành lớn nhất với giá trị hơn 425.000 tỷ đồng, chiếm khoảng hai phần ba tổng lượng phát hành toàn thị trường. Kỳ hạn phát hành chủ yếu tập trung dưới năm năm, phản ánh chiến lược cân đối giữa chi phí vốn và rủi ro kỳ hạn. Ở khối phi ngân hàng, phát hành tăng trưởng nhưng phần lớn đến từ bất động sản, trong khi số lượng tổ chức phát hành được xếp hạng tín nhiệm lần đầu tăng mạnh, góp phần cải thiện chất lượng thông tin trên thị trường.

Trong lĩnh vực bất động sản, tổng giá trị phát hành đạt 149.400 tỷ đồng, tăng gần 60% so với năm trước, với sự đóng góp lớn từ các tập đoàn quy mô lớn. Mặt bằng lãi suất phát hành bình quân giảm nhẹ xuống khoảng 10% mỗi năm, hỗ trợ hoạt động huy động vốn trong bối cảnh điều kiện thị trường dần ổn định.

Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 cho thấy chi phí vốn có thể chịu áp lực khi lãi suất huy động nhích lên, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hiệu quả sử dụng vốn và năng lực tài chính của doanh nghiệp phát hành.

Hoạt động mua lại trước hạn trong năm đạt mức cao kỷ lục, phản ánh xu hướng chủ động xử lý nghĩa vụ nợ. Ngân hàng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị mua lại, cho thấy vai trò của trái phiếu như một công cụ linh hoạt trong quản trị thanh khoản.

Ở khối phi ngân hàng, đặc biệt là bất động sản, giá trị mua lại tăng mạnh, phản ánh quá trình tái cơ cấu nợ vẫn đang diễn ra trong bối cảnh khung pháp lý được siết chặt. Diễn biến này nhìn chung được đánh giá tích cực đối với chất lượng thị trường khi rủi ro tiềm ẩn dần được nhận diện và xử lý.

Về nghĩa vụ thanh toán, năm 2025 ghi nhận mức đáo hạn thấp nhất kể từ năm 2021, song áp lực được dự báo sẽ gia tăng trở lại trong giai đoạn 2026 - 2027 khi các lô trái phiếu được gia hạn theo cơ chế trước đó lần lượt đến hạn. Nghĩa vụ thanh toán toàn thị trường năm 2026 ước tăng hơn 28%, đặt ra thách thức lớn hơn đối với khả năng tái cấp vốn của doanh nghiệp, đặc biệt ở khối phi ngân hàng. Trong đó, bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn cả về gốc và lãi phải trả, cho thấy rủi ro thanh khoản mang tính tập trung theo ngành.

Thanh khoản thị trường thứ cấp trong năm 2025 cải thiện rõ nét, với tổng giá trị giao dịch đạt mức kỷ lục 1,5 triệu tỷ đồng. Giao dịch tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn ngắn và trung hạn, song các kỳ hạn dài hơn cũng ghi nhận mức tăng mạnh, phản ánh sự mở rộng dần khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.