Siết chặt quản lý, sử dụng vốn ngân sách trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Phân bổ vốn theo nguyên tắc trọng tâm, trọng điểm

Theo Nghị định, vốn ngân sách nhà nước (NSNN) thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) được bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch tài chính 5 năm, dự toán NSNN hàng năm và kế hoạch đầu tư công vốn NSNN hàng năm ở các cấp.

Đối với ngân sách trung ương, việc bố trí vốn thực hiện CTMTQG căn cứ vào Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư và kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 5 năm.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định nhằm siết chặt quản lý, sử dụng vốn ngân sách trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Ảnh minh họa

Đối với ngân sách địa phương, Nghị định quy định rõ trách nhiệm theo từng trường hợp. Các địa phương nhận hỗ trợ từ ngân sách trung ương phải bố trí vốn đối ứng trong giai đoạn 5 năm, bảo đảm cân đối ngân sách địa phương hàng năm không thấp hơn mức vốn đối ứng theo quy định của cấp có thẩm quyền. Các địa phương không nhận hỗ trợ từ ngân sách trung ương có trách nhiệm chủ động bố trí ngân sách địa phương để thực hiện các CTMTQG theo kế hoạch.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định việc phân bổ và sử dụng NSNN thực hiện các CTMTQG phải tuân thủ quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công, các nghị quyết của Quốc hội và quyết định của Thủ tướng Chính phủ về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn và tỷ lệ vốn đối ứng từ ngân sách địa phương.

Đặc biệt, Nghị định nhấn mạnh yêu cầu đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm công khai, minh bạch, không trùng lặp, thống nhất về mục tiêu, cơ chế và chính sách. Việc phân bổ ngân sách trung ương hàng năm cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải căn cứ vào khả năng cân đối NSNN và kết quả thực hiện, giải ngân của năm trước.

Đáng chú ý, nguồn vốn ngân sách trung ương được ưu tiên bố trí cho các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng biên giới, hải đảo.

Trường hợp trong năm dự toán không còn đối tượng hỗ trợ hoặc đã hoàn thành nhiệm vụ chi, Nghị định quy định thực hiện điều chỉnh giảm tổng mức vốn bố trí từ ngân sách trung ương trong giai đoạn 5 năm và các năm tiếp theo, bảo đảm sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả.

Rõ trách nhiệm trong giao và sử dụng vốn

Theo Nghị định, Thủ tướng Chính phủ giao ngân sách trung ương cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương theo tổng mức vốn của từng chương trình, chi tiết theo chi đầu tư và chi thường xuyên. Trên cơ sở đó, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chủ động phân bổ chi tiết theo nội dung, nhiệm vụ, lĩnh vực chi và các dự án, dự án thành phần thuộc chương trình mục tiêu quốc gia.

Các cơ quan, đơn vị sử dụng NSNN có trách nhiệm bảo đảm sử dụng vốn đúng mục tiêu, đúng đối tượng, tránh trùng lặp, thất thoát, lãng phí. NSNN bảo đảm thực hiện các nội dung, hoạt động của chương trình theo quyết định phê duyệt, cũng như bảo đảm kinh phí cho công tác theo dõi, kiểm tra, đánh giá và hoạt động của Ban Chỉ đạo CTMTQG các cấp.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định việc quản lý, thannh toán, quyết toán vốn thực hiện các CTMTQG.

Cụ thể, việc quản lý, tạm ứng, thanh toán và quyết toán vốn đầu tư công thực hiện các dự án thuộc CTMTQG được thực hiện theo quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công và các nghị định của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Đối với kinh phí chi thường xuyên, việc quản lý, thanh toán, quyết toán được thực hiện theo quy định của Luật NSNN, các nghị định hướng dẫn và thông tư của Bộ Tài chính, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy trình, đúng mục đích sử dụng ngân sách.

Theo đánh giá từ Bộ Tài chính - cơ quan được giao xây dựng Nghị định, việc ban hành Nghị định số 358/2025/NĐ-CP sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn NSNN, tăng cường kỷ luật tài chính, qua đó thúc đẩy các CTMTQG triển khai đúng tiến độ, đạt mục tiêu đề ra, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội./.