Không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản

Kết quả cuộc kiểm toán chuyên đề việc quản lý, sử dụng vốn Chương trình mục tiêu ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh giai đoạn 2016-2020 (chương trình) do Kiểm toán Nhà nước (KTNN) thực hiện năm 2021 cho thấy, tổng số vốn ngân sách trung ương (NSTW) thực hiện chương trình được duyệt là 15.866 tỷ đồng, gồm 15.470 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 396 tỷ đồng vốn sự nghiệp.

Vốn đầu tư phát triển đã giao kế hoạch đầu tư công trung hạn (KTĐTCTH) 2016-2020 là 15.223 tỷ đồng, đã bố trí hàng năm là 15.120 tỷ đồng và giải ngân là 12.365 tỷ đồng. Vốn sự nghiệp dự kiến bố trí là 357 tỷ đồng, số đã giao là 231 tỷ đồng.

Theo đánh giá của KTNN, các đơn vị được bố trí vốn thực hiện chương trình đã có nhiều cố gắng để thực hiện các mục tiêu, nội dung đề ra. Các dự án, nhiệm vụ đã hoàn thành góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, thực hiện cam kết của Việt Nam với cộng đồng quốc tế bảo vệ khí hậu trái đất.

Các dự án đã hoàn thành góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh.

KTNN cũng ghi nhận, công tác lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án đầu tư, thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, phê duyệt thiết kế - dự toán, lựa chọn nhà thầu và ký kết hợp đồng, quản lý chi phí, quản lý tiến độ, quản lý chất lượng cơ bản thực hiện theo quy định của Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Các dự án cơ bản phù hợp với quy hoạch được duyệt, trong thực hiện không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản. Tính đến hết năm 2020, một số dự án đã hoàn thành đưa vào sử dụng góp phần hoàn thành một số mục tiêu của dự án.

Tuy nhiên, theo số liệu tại 29 dự án kiểm toán chi tiết, giá trị nghiệm thu theo số báo cáo là 2.182 tỷ đồng, giá trị được kiểm toán là 2.182 tỷ đồng, số kiểm toán là 2.176 tỷ đồng, chênh lệch 6 tỷ đồng. Giá trị hợp đồng còn lại theo số báo cáo là 3.338 tỷ đồng, giá trị được kiểm toán là 3.311 tỷ đồng, số kiểm toán là 3.245 tỷ đồng, chênh lệch 66 tỷ đồng. Về giá trị dự toán được duyệt, theo số báo cáo là 635 tỷ đồng, giá trị được kiểm toán là 635 tỷ đồng, số kiểm toán là 623 tỷ đồng, chênh lệch 12 tỷ đồng.

Chỉ ra nguyên nhân chưa giao hết số vốn đầu tư phát triển nguồn NSTW theo chương trình được duyệt, KTNN nêu rõ, do một số dự án không còn nhu cầu vốn, hoặc chưa đầy đủ thủ tục đầu tư…

Giải ngân vốn nguồn NSTW đạt 81,8%

Về tình hình giải ngân vốn nguồn ngân sách trung ương (NSTW), tính đến hết năm 2020 đạt 12.364,76 tỷ đồng, bằng 81,8% số vốn đã bố trí, trong đó, vốn ODA đạt 12.137,57 tỷ đồng và vốn trong nước đạt 227,19 tỷ đồng. Kiểm toán chỉ ra nguyên nhân chưa giải ngân hết vốn kế hoạch là do một số dự án đã quá thời gian giải ngân, không còn nhiệm vụ và do số vốn được giao năm 2020 vẫn được phép giải ngân trong năm 2021.

Theo KTNN, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chưa rà soát và tổng hợp đối với các dự án được bố trí vốn nhưng quá thời gian giải ngân hoặc vượt so với tổng mức đầu tư điều chỉnh để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xử lý theo quy định.

Cụ thể, có 5 dự án đã vốn trí vốn cao hơn so với tổng mức đầu tư điều chỉnh sau khi giao vốn là 71,83 tỷ đồng; 27 dự án với số vốn 314,64 tỷ đồng đã bố trí nhưng chưa giải ngân hết và quá thời gian giải ngân theo quy định của Luật Đầu tư công. Ngoài ra, có 8 dự án đã được bố trí vốn 225,26 tỷ đồng năm 2019 mà chưa giải ngân hết và quá thời gian giải ngân theo quy định nhưng các địa phương đã có văn bản đề xuất kéo dài tiếp tục giải ngân trong năm 2021.

Đối với 357 tỷ đồng vốn sự nghiệp thực hiện chương trình giai đoạn 2016-2020, số đã phân bổ là 230,73 tỷ đồng, chiếm 64,7% trên số dự kiến. Số không phân bổ là 126,27 tỷ đồng do một số nhiệm vụ không thực hiện được vì chậm triển khai, một số nhiệm vụ được thực hiện bằng nguồn vốn sự nghiệp khác và một số nhiệm vụ kinh phí thực hiện thấp hơn dự toán.

Qua kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước đã có những khuyến nghị hữu ích để nâng cao hiệu quả Chương trình.

Hầu hết các mục tiêu chưa hoàn thành tại thời điểm kiểm toán

Đến thời điểm kiểm toán, chủ chương trình chưa có báo cáo sơ kết, tổng kết đánh giá tình hình thực hiện cũng như kết quả đạt được các mục tiêu. Qua kiểm toán cho thấy, đến 31/12/2020, hầu hết các mục tiêu của chương trình cơ bản chưa hoàn thành. Còn 7 dự án chuyển tiếp và 22 dự án trồng rừng ngập mặn ven biển, phòng hộ đầu nguồn và một số dự án ưu tiên cấp bách chưa hoàn thành. Có 20 dự án có hạng mục trồng và phục hồi rừng mới đã hoàn thành với diện tích hơn 24.661 ha, tuy vượt 10.000 ha so với mục tiêu của chương trình nhưng theo tiêu chuẩn về trồng rừng còn phải thực hiện chăm sóc trong vòng 4 - 5 năm tiếp theo mới hoàn thành.

Mục tiêu hấp thụ 2 triệu tấn CO2 mỗi năm cũng chưa có số liệu báo cáo thống kê nên chưa có cơ sở đánh giá mức độ hoàn thành của mục tiêu này. Bên cạnh đó, hàng loạt những mục tiêu cụ thể của Hợp phần Biến đổi khí hậu và Hợp phần Tăng trưởng xanh cũng chưa hoàn thành.

Trong đó, đối với Hợp phần Biến đổi khí hậu, chương trình đã triển khai 14 công trình hồ, đập với quy mô 92,94 triệu m3 nhưng mới có 5 dự án hoàn thành tương ứng với 7,53 triệu m3, trong khi mục tiêu đặt ra là xây dựng, nâng cấp từ 6 - 10 công trình hồ, đập với dung tích 100 triệu m3 nhằm điều tiết lũ trong mùa mưa, chống hạn trong mùa khô ở các khu vực có mức độ hạn hán gia tăng.

Chương trình cũng đã triển khai 13 dự án tại đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực ven biển nhằm tăng cường kiểm soát mặn, giữ ngọt phù hợp, nhưng KTNN xác nhận, kết thúc năm 2020, mới có 5 dự án hoàn thành. Với mục tiêu xây dựng, nâng cấp đê, kè sông, biển xung yếu, chương trình đã triển khai 36 dự án với quy mô xây dựng, nâng cấp 326 km, nhưng kết quả thực hiện thực tế chỉ có 15 dự án hoàn thành, tương ứng với xây dựng, nâng cấp xong 137 km…

Đối với Hợp phần Tăng trưởng xanh, KTNN nêu rõ, vẫn không có cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu đến năm 2020 giảm cường độ phát thải nhà kinh từ 8 - 10% so với mức năm 2010; giảm tiêu hao năng lượng tính trên GDP từ 1 - 1,5% mỗi năm, do các đơn vị được kiểm toán chưa cung cấp được các số liệu.

Về mục tiêu xây dựng trung tâm nghiên cứu, đào tạo ứng dụng và chuyển giao công nghệ xây dựng xanh tại Việt Nam với quy mô 50 ha, Dự án này đã được triển khai tại Bộ Xây dựng, tuy nhiên, quy mô đầu tư được duyệt chỉ là 0,0816 ha, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu đề ra. Hơn nữa, tuy đã hết thời hạn thực hiện chương trình năm 2020 nhưng dự án chưa hoàn thành, phải gia hạn đến năm 2021. Bên cạnh đó, dự án “Tăng cường trang thiết bị kiểm định và kiểm toán năng lượng” tại Bộ Công thương đã được triển khai nhưng quy mô dự án chưa đáp ứng quy mô mục tiêu.