Thị trường vốn tiếp tục cải cách

Theo các chuyên gia SSI Research, việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC (Thông tư 08) ngày 3/2/2026, sửa đổi các quy định cốt lõi liên quan đến công bố thông tin, giao dịch và hoạt động của công ty chứng khoán, là một bước tiến quan trọng trong lộ trình cải cách thị trường vốn Việt Nam.

Thông tư có hiệu lực ngay, với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời nâng chuẩn kỷ luật thanh toán và vận hành thị trường, phục vụ lộ trình FTSE Russell cơ cấu cổ phiếu Việt Nam vào rổ Thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất, theo SSI Research, là việc bổ sung phương thức giao dịch mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không cần mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước. Nhà đầu tư vẫn duy trì mã số giao dịch và tài khoản lưu ký tại thành viên lưu ký, trong khi việc thanh toán và chuyển giao chứng khoán tiếp tục thực hiện qua hệ thống của VSDC.

Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy xác suất thị trường tăng điểm quanh giai đoạn Tết Nguyên đán ở mức cao. Ảnh: T.L

Cách tiếp cận này giúp rút ngắn đáng kể thời gian, thủ tục và chi phí giao dịch, đặc biệt đối với các quỹ đầu tư lớn đã có quan hệ sẵn với các công ty chứng khoán toàn cầu, đồng thời tiệm cận thông lệ quốc tế về khả năng tiếp cận thị trường.

Bên cạnh đó, Thông tư 08 tiếp tục hoàn thiện cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF). Theo SSI Research, việc không còn giới hạn số lượng cổ phiếu được giao dịch theo cơ chế NPF đã tháo gỡ một rào cản lớn đối với các chiến lược đầu tư bám sát chỉ số, trong khi chế tài xử lý vi phạm được quy định rõ ràng và chặt chẽ hơn, góp phần nâng cao kỷ luật thị trường.

Cũng theo các chuyên gia SSI Research, bên cạnh lộ trình nâng hạng theo FTSE Russell, triển vọng được MSCI đưa Việt Nam vào Danh sách theo dõi (Watchlist) trong năm 2026 đang ngày càng rõ nét, khi nhiều điều kiện nền tảng của thị trường đã được cải thiện đồng bộ trong thời gian qua.

Hiện nay, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn các tiêu chí của MSCI liên quan đến khả năng tiếp cận thị trường. Cơ chế giao dịch NPF vận hành ngày càng ổn định và từng bước được hoàn thiện, giúp rút ngắn thời gian thanh toán và tiệm cận thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, thị trường ghi nhận những tiến triển trong triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), mở rộng các công cụ phòng vệ rủi ro như hợp đồng tương lai chỉ số, cũng như cải thiện đáng kể mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh của doanh nghiệp niêm yết.

Một điểm nhấn quan trọng khác, theo SSI Research, là giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) trên toàn thị trường, đặc biệt tại HOSE, đã được cải thiện rõ rệt trong giai đoạn từ năm 2025 đến đầu 2026. Việc xuất hiện ngày càng nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn với room ngoại 100% không chỉ mở rộng tập cổ phiếu có thể đầu tư đối với các quỹ theo chỉ số MSCI, mà còn giúp nâng cao tính đại diện và độ sâu của thị trường trong các rổ chỉ số quốc tế.

Trong bối cảnh MSCI rà soát lại phương pháp xác định tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) tại một số thị trường mới nổi, Việt Nam được đánh giá có cấu trúc free-float tương đối lành mạnh và minh bạch, qua đó giảm thiểu rủi ro phát sinh các vấn đề mang tính hệ thống liên quan đến cấu trúc sở hữu.

Cơ hội hồi phục sau điều chỉnh

Về diễn biến thị trường, theo các chuyên gia SSI Research, thị trường chứng khoán Việt Nam mở đầu năm 2026 trong trạng thái tích cực trước khi bước vào nhịp điều chỉnh ngắn hạn vào cuối tháng 1 đầu tháng 2, chủ yếu do áp lực chốt lời mùa công bố kết quả kinh doanh và sự gia tăng tạm thời của lãi suất liên ngân hàng.

VN-Index đóng cửa tháng 1 tại 1.829,04 điểm, tăng 2,5% so với tháng trước và đánh dấu 3 tháng tăng liên tiếp. Thanh khoản toàn thị trường tăng gần 50%, đạt bình quân 38,6 nghìn tỷ đồng/phiên, cho thấy dòng tiền vẫn duy trì ở mức cao, dù khối ngoại quay trở lại bán ròng mạnh tại một số cổ phiếu vốn hóa lớn.

Theo SSI Research, các biến động thanh khoản gần đây chủ yếu mang tính kỹ thuật và yếu tố thời điểm, chưa phản ánh rủi ro mang tính hệ thống. Dữ liệu lịch sử cũng cho thấy xác suất thị trường tăng điểm quanh giai đoạn Tết Nguyên đán ở mức cao, với khả năng tăng trong tuần trước Tết và 2 tuần sau Tết lần lượt đạt 87,5% và 75%.

Trong bối cảnh đó, SSI Research kỳ vọng thị trường có thể hồi phục trở lại trong tháng 2/2026, khi áp lực chốt lời dần hạ nhiệt và mùa công bố kết quả kinh doanh tiếp tục ghi nhận tăng trưởng tích cực. Triển vọng lợi nhuận năm 2026 được đánh giá khả quan, với nhiều doanh nghiệp trong các ngành ngân hàng, bán lẻ và bất động sản đã đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20 - 30%.

Về chiến lược đầu tư, các chuyên gia SSI Research cho rằng, nhà đầu tư có thể ưu tiên các nhóm ngành hưởng lợi từ triển vọng tiêu dùng và đầu tư công, cùng các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh và dòng tiền ổn định. Trong trung hạn, SSI Research duy trì kịch bản cơ sở với mục tiêu VN-Index quanh 1.920 điểm trong năm 2026, dù lưu ý rằng dư nợ margin gia tăng từ cuối năm 2025 có thể khiến mức độ biến động thị trường tăng lên trong ngắn hạn./.