Nguồn vốn đầu tư cho ngành điện tăng mạnh qua các năm, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

Ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

Thông tin từ Thanh tra Bộ Tài chính cho biết đơn vị đã thực hiện thanh tra 4 dự án và đã ban thành thông báo kết luận thanh tra đối với 3 dự án có sử dụng vốn Chính phủ bảo lãnh. Qua các kết luận thanh tra của Thanh tra Bộ Tài chính cho thấy, một số dự án phát triển năng lượng sử dụng vốn vay của Chính phủ bảo lãnh còn tồn tại một số vấn đề cần phải khắc phục.

Trong đó, một số dự án chậm triển khai so với quy hoạch, kế hoạch đầu tư được duyệt làm ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư, như: Dự án Thủy điện Đồng Nai 5 tiến độ triển khai chậm 2 năm so với Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011 - 2020 có xét đến năm 2030; hay Thủy điện Sông Bung triển khai, hoàn thành chậm 4 năm theo quyết định phê duyệt thiết kế kỹ thuật, phát sinh thêm chi phí lãi vay 129,8 tỷ đồng.

Tiến độ thực hiện hợp đồng chậm triển khai thi công so với kế hoạch làm ảnh hưởng kế hoạch phát điện, các cổ đông phải trả nợ thay nợ gốc và lãi; việc xác định giá phát điện chưa đủ cơ sở, các chỉ tiêu kinh tế còn chưa tính toán hết các yếu tố phát sinh sau đầu tư. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế và khả năng trả nợ của dự án.

Theo đại diện Thanh tra Bộ Tài chính, nguyên nhân chính là công tác lập dự án đầu tư, phương án tài chính của dự án chưa đảm bảo, chưa tính toán và dự báo các yếu tố phát sinh trong và sau quá trình đầu tư; hay khả năng huy động, bố trí, giải ngân vốn không đảm bảo ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện dự án. Bên cạnh đó, nhiều dự án bị ảnh hưởng bởi vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng…

Nhiều tồn tại trong thẩm định, phê duyệt dự án

Cũng theo Thanh tra Bộ Tài chính, qua thanh tra cũng phát hiện ra một số tồn tại trong việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư, như: Dự án Nhiệt điện Thăng Long đã lập, phê duyệt dự án sử dụng nguyên liệu than theo tiêu chuẩn đã hết hiệu lực, không đảm bảo nhiệt lượng TCNV đã thay đổi, do đó khi thực hiện phát điện phải thay đổi nguyên liệu đầu vào của dự án. Dự án Thủy điện Đồng Nai 5 thực hiện xác định quy mô đầu tư chưa đảm bảo, chưa chính xác, do đó phê duyệt dự án bao gồm chi phí xây dựng mỏ vật liệu nhưng trữ lượng mỏ không đảm bảo, không đủ vật liệu thi công. Dự án Thủy điện sông Bung 2 thực hiện công tác khảo sát, lựa chọn phương án thiết kế được tính toán chưa đảm bảo yêu cầu, do đó sau khi dự án được phê duyệt, thực hiện đầu tư phát sinh sự cố địa chất, sự cố thi công.

Nguyên nhân của những tồn tại này tập trung vào: Các tổng tin, thông số làm căn cứ lập dự án đầu tư không phù hợp; lập phương án tài chính không đúng, dẫn đến làm tăng hiệu quả kinh tế của dự án để được cấp bảo lãnh. Công tác tư vấn lựa chọn thiết kế, công nghệ và nguyên liệu sử dụng không hợp lý dẫn tới nhu cầu và quy mô đầu tư không tương xứng,…

Qua thanh tra một số dự án điện trong năm 2020, Thanh tra Bộ Tài chính cũng phát hiện một số tồn tại trong việc bố trí vốn chủ sở hữu, phân bổ, giải ngân vốn đầu tư, như: hồ sơ pháp lý các thành viên góp vốn chủ sở hữu chưa đảm bảo quy định; hay việc chủ dự án bố trí thiếu vốn chủ sở hữu để thực hiện dự án theo cam kết trong phương án được Bộ Tài chính thẩm định trình Chính phủ.

Khánh Huyền