Tuyên truyền BHXH tự nguyện tại Yên Bái
Tuy nhiên, tốc độ phát triển này còn khá chậm. Việc hoàn thành mục tiêu bao phủ BHXH tự nguyện theo Nghị quyết 28/2018-NQ/TW là rất khó khăn. Theo nhiều chuyên gia, tăng tính hấp dẫn của chính sách là điều cần làm hiện nay.
Nghiên cứu mở rộng thêm các chế độ hưởng
Năm 2008 là năm đầu tiên áp dụng chính sách BHXH tự nguyện, cả nước có 6.000 người tham gia. Đến năm 2018, con số này tăng lên 320.000 người và tính đến tháng 10/2019, số người tham gia là 453.000 người. Số gia tăng của năm 2019 tính đến thời điểm hiện tại bằng gần 1/3 con số đã phát triển được trong vòng 10 năm qua; song vẫn còn thấp so với tổng số người thuộc diện tham gia.
Theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu, khác với bảo hiểm thương mại, BHXH tự nguyện là một chính sách an sinh xã hội và để tăng tính hấp dẫn thì rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước, nhất là ở mức đóng phí. Từ năm 2018, Nhà nước có chính sách hỗ trợ số tiền đóng BHXH tự nguyện cho người tham gia theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hàng tháng theo chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (hiện là 700.000 đồng). Cụ thể, hỗ trợ 30% mức đóng đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, 25% với người thuộc hộ cận nghèo, 10% đối với đối tượng khác. Thời gian hỗ trợ tùy thuộc vào thời gian tham gia BHXH tự nguyện thực tế của mỗi người, nhưng không quá 10 năm. Ông Liệu cho rằng, mức hỗ trợ đóng hiện nay còn thấp (10% với đối tượng khác ngoài hộ nghèo, cận nghèo) khiến người dân không mấy mặn mà với chính sách BHXH tự nguyện.
Về vấn đề này, TS. Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng cho rằng, mức hỗ trợ của Nhà nước cho người tham gia chưa hấp dẫn. Ông Lợi lấy dẫn chứng về chính sách BHXH tự nguyện tại Trung Quốc: Hiện Chính phủ Trung Quốc đang hỗ trợ cho người tham gia theo tỷ lệ 50 - 50, tức nếu mức đóng là 200 tệ thì người dân đóng 100 tệ, nhà nước đóng cho 100 tệ. Việt Nam cũng nên học tập kinh nghiệm này trong phát triển đối tượng và có thể hỗ trợ cao hơn với người nghèo, người cận nghèo. Theo ông Lợi, trong giai đoạn đầu thực hiện chính sách BHXH tự nguyện, cần nâng mức hỗ trợ lên để kích cầu tham gia từ người dân. Về dài hạn, đây là việc Nhà nước bỏ tiền ra hỗ trợ trước để không phải chi sau khi người dân cao tuổi, bệnh tật.
Một nguyên nhân quan trọng khác nữa khiến BHXH tự nguyện chưa hấp dẫn đối với người dân là ở mức hưởng. BHXH bắt buộc có 5 chế độ (hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp) nhưng chính sách BHXH tự nguyện chỉ thực hiện 2 chế độ là hưu trí và tử tuất. Nhiều ý kiến cho rằng, chính sách BHXH tự nguyện nên mở rộng thêm các chế độ hưởng để người có nhu cầu mở rộng thêm quyền lợi được tham gia. Ngoài ra, có thể tích hợp thêm chính sách bảo hiểm y tế (BHYT), để khi người dân tham gia BHXH tự nguyện thì có luôn thẻ BHYT.
Đổi mới công tác tuyên truyền
Theo mục tiêu trong Nghị quyết số 28/2018-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH, đến năm 2021, phấn đấu có khoảng 35% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó BHXH tự nguyện chiếm khoảng 1% lực lượng lao động trong độ tuổi; khoảng 45% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hàng tháng, trợ cấp xã hội. Đến năm 2030 có khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó BHXH tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi; 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hàng tháng và trợ cấp xã hội.
Tuy nhiên, với tốc độ phát triển đối tượng như hiện nay thì rất khó khăn để thực hiện mục tiêu đề ra theo đúng lộ trình. Theo đó, ngoài việc nỗ lực thực hiện cải cách chính sách, BHXH Việt Nam đang thực hiện đổi mới công tác tuyên truyền cho phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng. Gần đây, việc tổ chức những hội nghị nhỏ tư vấn, tuyên truyền trực tiếp về BHXH tự nguyện tại các thôn bản để gặp gỡ, trao đổi với người dân đã mang lại kết quả rất tích cực. Cũng theo ông Liệu, ngành BHXH và ngành Lao động thương binh và xã hội đang xây dựng đề án tuyên truyền theo tinh thần Nghị quyết số
28-NQ/TW hướng tới BHXH toàn dân. Trong đó, 2 ngành sẽ nghiên cứu, đưa ra những giải pháp đổi mới công tác tuyên truyền cả về nội dung và hình thức phù hợp, thân thiện hơn với từng người dân, hướng tới truyền thông trên mạng xã hội, nền tảng điện thoại, tin nhắn…
| Theo TS. Bùi Sỹ Lợi, trong công tác tuyên truyền cần phải nói được rằng: Nếu người dân đóng 22% trên mức 700.000 đồng của chuẩn hộ nghèo hàng tháng thì trong vòng 20 năm khi nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi sẽ nhận lương hưu 400.000 đồng/tháng, lớn hơn rất nhiều số tiền đóng mỗi tháng 154.000 đồng và lớn hơn số tiền trợ cấp của Nhà nước 270.000 đồng/tháng cho người từ 80 tuổi. Số tiền lương này, người dân được hưởng ngay từ năm 55, 60 tuổi, không phải đợi đến 80 tuổi để nhận trợ cấp xã hội. Tiền lương hưu này cũng được điều chỉnh tăng lên theo chính sách tiền lương của Nhà nước. |
Hà My
