Giữ thu - chi ngân sách thông suốt trong giai đoạn sắp xếp bộ máy

Việc tổ chức lại hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) theo mô hình khu vực, trong đó KBNN khu vực XIV được hợp nhất từ 4 kho bạc cấp tỉnh, diễn ra trong bối cảnh khối lượng công việc không giảm, mà còn gia tăng. Cùng lúc, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra hàng loạt yêu cầu mới về điều chỉnh tỷ lệ phân chia nguồn thu, chuyển đổi chương mục ngân sách và bàn giao dữ liệu kế toán.

Tại thời điểm đó, thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật nghiệp vụ đơn lẻ, mà ở khả năng giữ cho dòng tiền ngân sách vận hành liên tục trong khi bộ máy chưa kịp ổn định. Mỗi ngày, lượng chứng từ phát sinh lớn buộc hệ thống kho bạc khu vực phải vừa xử lý công việc thường xuyên, vừa hoàn thiện các khâu chuyển đổi còn dang dở.

Kho bạc Nhà nước khu vực XIV phân công, bố trí công chức trực xử lý công việc, đảm bảo nhiệm vụ không bị gián đoạn. Ảnh: Lạc Nguyên

Chia sẻ với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Đức Mạo - Phó Giám đốc KBNN khu vực XIV cho biết, trước bối cảnh đó, thay vì chờ mọi điều kiện “hoàn hảo”, đơn vị đã tận dụng tối đa sự phối hợp với cơ quan thu và hệ thống ngân hàng thương mại để giảm bớt áp lực cho bộ máy. Đến giữa tháng 11/2025, KBNN khu vực XIV đã phối hợp thu với 14 hệ thống ngân hàng, vận hành 134 tài khoản thanh toán và chuyên thu trên địa bàn. Đây là nền tảng quan trọng giúp công tác thu ngân sách không bị gián đoạn trong giai đoạn nhạy cảm.

Hiệu quả của cách tiếp cận này thể hiện khá rõ qua kết quả thu ngân sách trên các địa bàn do KBNN khu vực XIV quản lý. Tại Khánh Hòa, tính đến ngày 31/12/2025, thu ngân sách trong cân đối đạt 39.250 tỷ đồng, bằng 132,6% dự toán được giao; trong đó thu nội địa đạt 137,7%. Tại Đắk Lắk, tổng thu đạt 18.062 tỷ đồng, bằng 110,7% dự toán, trong đó thu nội địa tiếp tục giữ vai trò chủ lực.

Đối với công tác chi ngân sách, ông Nguyễn Đức Mạo cho biết, KBNN khu vực XIV đã chủ động phối hợp với cơ quan tài chính và chính quyền địa phương để xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ ách tắc chi tiêu. Cách làm này vừa đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật, vừa giúp các khoản chi thiết yếu được thực hiện kịp thời, phục vụ hoạt động của bộ máy và các đối tượng thụ hưởng.

Kết quả chi ngân sách cho thấy, hoạt động thường xuyên của các địa phương được duy trì ổn định trong suốt năm 2025. Tại Khánh Hòa, tính đến ngày 31/12/2025, chi thường xuyên đạt 22.769 tỷ đồng, trong đó ngân sách địa phương chi 17.933 tỷ đồng, vượt dự toán được giao. Tại Đắk Lắk, chi thường xuyên đạt 34.087 tỷ đồng, ngân sách địa phương chi 28.255 tỷ đồng, đạt hơn 102% dự toán. Các dịch vụ công cơ bản và hoạt động của chính quyền không bị gián đoạn trong quá trình sắp xếp tổ chức.

Tuy vậy, bức tranh thu ngân sách cũng cho thấy những vấn đề cần tiếp tục theo dõi. Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu chưa đạt kỳ vọng tại một số địa bàn, phản ánh tác động của bối cảnh kinh tế và thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu điều hành ngân sách linh hoạt hơn trong thời gian tới.

Đặc biệt, trong lĩnh vực đầu tư công, tỷ lệ giải ngân vẫn chưa đạt kỳ vọng. Cụ thể, Khánh Hòa đạt 63,3% kế hoạch, trong khi Đắk Lắk đạt 57,45%. Đây là vấn đề mang tính hệ thống, gắn với quá trình bàn giao dự án, hoàn thiện thủ tục và năng lực phối hợp giữa các chủ đầu tư trong bối cảnh bộ máy thay đổi.

Nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

Theo ông Nguyễn Đức Mạo, từ thực tiễn năm 2025, các nhiệm vụ trọng tâm của KBNN khu vực XIV trong năm 2026 được định hình khá rõ. Trước hết, đơn vị tiếp tục đảm bảo thu ngân sách đầy đủ, kịp thời, mở rộng hơn nữa tài khoản chuyên thu tại các ngân hàng thương mại, đồng thời theo dõi sát diễn biến thu - chi để kịp thời tham mưu cho các cấp điều hành. Song song với đó là nhiệm vụ phối hợp tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt là trong quản lý, thu hồi vốn tạm ứng và minh bạch hóa quy trình thanh toán.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác của KBNN khu vực XIV trong năm 2026 là quản lý ngân quỹ nhà nước theo hướng tập trung, an toàn và hiệu quả hơn, gắn với kiểm soát rủi ro và sử dụng hiệu quả các tài khoản của kho bạc tại hệ thống ngân hàng. Cùng với đó, cải cách hành chính và hiện đại hóa tiếp tục là yêu cầu xuyên suốt, từ đơn giản hóa thủ tục, đến đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, lấy mức độ hài lòng của đơn vị sử dụng ngân sách làm thước đo chất lượng phục vụ.

Ở góc độ nội bộ, việc tinh gọn bộ máy đặt ra yêu cầu cao hơn về kỷ cương, trách nhiệm người đứng đầu và chất lượng đội ngũ công chức. Công tác đào tạo, luân chuyển, đảm bảo an toàn hệ thống công nghệ thông tin và phòng ngừa rủi ro được xác định là những yếu tố then chốt để bộ máy “gọn” nhưng không “yếu”.