Trong cuộc trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư nhân kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về vai trò của báo chí ngành Tài chính trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác truyền thông chính sách nhằm góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Báo chí là một bộ phận quan trọng trong hệ sinh thái chính sách

PV: Thưa Thứ trưởng, trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thứ trưởng nhìn nhận thế nào về vai trò của báo chí nói chung và báo chí ngành Tài chính nói riêng trong việc hỗ trợ thực hiện các mục tiêu phát triển của đất nước?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững mà chúng ta đang hướng tới không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực tài chính, đầu tư hay tín dụng, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi chính sách. Một chính sách dù được thiết kế tốt, nhưng không được truyền tải đầy đủ, không tạo được sự đồng thuận hoặc không được triển khai hiệu quả, thì sẽ khó phát huy tác dụng trong thực tế.

Ở góc độ đó, báo chí, đặc biệt là báo chí ngành Tài chính, là một bộ phận quan trọng trong hệ sinh thái chính sách. Báo chí không chỉ giúp đưa chính sách đến với người dân và doanh nghiệp, mà còn góp phần tạo dựng niềm tin, củng cố sự đồng thuận và thúc đẩy quá trình thực thi. Có thể nói, trong nhiều trường hợp, báo chí chính là cầu nối giúp rút ngắn khoảng cách giữa ý tưởng chính sách với kết quả chính sách.

Đối với ngành Tài chính, nơi xây dựng và tổ chức thực thi rất nhiều quyết sách liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư, tiêu dùng và phân bổ nguồn lực xã hội, vai trò đó càng trở nên quan trọng.

PV: Có ý kiến cho rằng, truyền thông chính sách cũng có thể được nhìn nhận như một cấu phần của năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan điểm của Thứ trưởng về vấn đề này như thế nào?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Trong môi trường kinh tế hiện nay, cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ là cạnh tranh về nguồn vốn, công nghệ hay chất lượng nguồn nhân lực. Đó còn là cạnh tranh về chất lượng quản trị quốc gia, về khả năng xây dựng và thực thi chính sách một cách hiệu quả.

Ở góc độ này, truyền thông chính sách có vai trò rất quan trọng. Một chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được xã hội hiểu đúng, tiếp nhận đúng và triển khai đúng. Nếu quá trình truyền thông không theo kịp quá trình xây dựng chính sách, khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn sẽ lớn hơn, làm gia tăng chi phí thực thi và làm giảm hiệu quả của các quyết sách phát triển.

Đối với Việt Nam, khi chúng ta đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển nhanh nhưng vẫn phải bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn, yêu cầu này càng trở nên quan trọng hơn. Những cải cách về thể chế, về môi trường đầu tư kinh doanh, về chuyển đổi số hay phát triển kinh tế tư nhân chỉ có thể tạo ra hiệu quả cao nhất khi nhận được sự đồng thuận và tham gia tích cực của toàn xã hội.

Tôi cho rằng, báo chí nói chung và báo chí ngành Tài chính nói riêng có vai trò quan trọng trong quá trình đó. Báo chí không chỉ giúp truyền tải thông tin, mà còn góp phần tạo lập môi trường thông tin minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao. Đây cũng là một yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Vì vậy, nếu trước đây chúng ta thường coi truyền thông chính sách là khâu hỗ trợ quá trình thực thi chính sách, thì ngày nay, cần nhìn nhận đây là một bộ phận hữu cơ của quá trình hoạch định và thực thi chính sách phát triển.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương (thứ 3 từ phải sang), Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư Phạm Văn Hoành (thứ 3 từ trái sang) cùng các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt giao diện mới của báo điện tử Báo Tài chính - Đầu tư (thoibaotaichinhvietnam.vn), ngày 25/3/2026. Ảnh: Đức Thanh

PV: Việc tạo dựng sự đồng thuận xã hội có ý nghĩa như thế nào đối với hiệu quả thực thi chính sách và mục tiêu tăng trưởng cao, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Để đạt được mục tiêu tăng trưởng bứt phá và chất lượng, chúng ta đang thực hiện nhiều chính sách cải cách mới có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp tới quyền lợi, nghĩa vụ và hoạt động của người dân, doanh nghiệp.

Nhưng một chính sách tốt mà doanh nghiệp không nắm rõ, nhà đầu tư không tin tưởng hoặc xã hội tiếp nhận thông tin không đầy đủ thì hiệu quả thực thi sẽ bị suy giảm đáng kể. Ngược lại, truyền thông chính sách hiệu quả có thể giúp rút ngắn thời gian thích ứng của thị trường, giảm chi phí tuân thủ và tăng mức độ đồng thuận xã hội.

Truyền thông chính sách từ sớm giúp người dân và doanh nghiệp hiểu được vì sao phải thay đổi, thay đổi để làm gì và họ sẽ được hưởng lợi như thế nào từ quá trình đó. Khi xã hội hiểu đúng, đồng thuận cao hơn, thì quá trình triển khai chính sách cũng thuận lợi hơn, chi phí thực thi thấp hơn và hiệu quả đạt được cao hơn.

Từ góc độ phát triển kinh tế, đây là yếu tố có ý nghĩa rất lớn. Bởi suy cho cùng, tăng trưởng không chỉ là câu chuyện của các con số, mà còn là câu chuyện của niềm tin, của kỳ vọng và của sự đồng hành giữa Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp, người dân.

PV: Bên cạnh nhiệm vụ tuyên truyền, truyền thông chính sách, báo chí ngành Tài chính cũng là một kênh phản ánh thực tiễn, theo dõi và giám sát quá trình thực thi chính sách. Thứ trưởng đánh giá thế nào về vai trò này của báo chí ngành Tài chính?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Tôi cho rằng, đây đều là những vai trò rất quan trọng của báo chí. Trong quá trình xây dựng chính sách, điều mà các cơ quan quản lý luôn cần là thông tin từ thực tiễn. Không phải mọi vấn đề đều xuất hiện trong các báo cáo hay số liệu thống kê. Nhiều khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, người dân chỉ thực sự được nhận diện đầy đủ thông qua phản ánh từ cơ sở. Báo chí chính là một trong những kênh quan trọng giúp cơ quan quản lý tiếp cận những thông tin như vậy

Một chính sách không thể được đánh giá thành công chỉ dựa trên việc văn bản đã được ban hành. Điều quan trọng hơn là chính sách đó có đi vào cuộc sống hay không, có tháo gỡ được khó khăn cho doanh nghiệp hay không, có tạo ra động lực mới cho phát triển hay không.

Trong thời gian qua, nhiều nội dung liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, hoàn thuế, hóa đơn điện tử, điều kiện kinh doanh hay môi trường đầu tư đã được báo chí phản ánh rất kịp thời. Báo chí giúp phản ánh những điểm nghẽn phát sinh trong thực tiễn, phát hiện những bất cập cần điều chỉnh và ghi nhận những mô hình tốt, cách làm hiệu quả để lan tỏa trong toàn hệ thống. Những thông tin đó giúp các cơ quan chức năng có thêm cơ sở để rà soát, điều chỉnh và hoàn thiện chính sách.

Vì vậy, tôi cho rằng, báo chí càng bám sát thực tiễn thì càng đóng góp thiết thực cho quá trình cải cách.

Báo chí ngành Tài chính đồng hành cùng khát vọng tăng trưởng của đất nước

PV: Hiện nay, mọi thông tin đều có thể được lan truyền, tiếp cận rất nhanh chóng qua mạng xã hội. Vậy báo chí ngành Tài chính cần tập trung vào những giá trị cốt lõi nào, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Tốc độ là yêu cầu quan trọng, nhưng chất lượng nội dung vẫn phải là giá trị cốt lõi. Các thông tin liên quan đến tài chính, ngân sách, thuế, thị trường vốn hay đầu tư công đều có khả năng tác động tới kỳ vọng của thị trường và quyết định của doanh nghiệp. Trong bối cảnh thông tin truyền tải rất nhanh, thậm chí nhiều nội dung có thể được tạo ra chỉ trong vài giây nhờ các công cụ trí tuệ nhân tạo, giá trị của báo chí không còn nằm chủ yếu ở việc ai đưa tin trước, mà nằm ở khả năng kiểm chứng, phân tích, lý giải và tạo ra tri thức mới từ thông tin.

Tôi cho rằng, điều làm nên khác biệt của báo chí chuyên ngành là ở nguồn thông tin tin cậy, có kiểm chứng, có phân tích và có trách nhiệm, giúp công chúng hiểu đầy đủ bản chất của vấn đề. Đó cũng là nền tảng để xây dựng niềm tin xã hội đối với chính sách.

PV: Theo Thứ trưởng, đội ngũ những người làm báo ngành Tài chính cần trang bị thêm những năng lực nào để đáp ứng yêu cầu mới của giai đoạn phát triển hiện nay?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Chúng ta đang chứng kiến những thay đổi rất sâu sắc của môi trường truyền thông, của khoa học công nghệ và cả phương thức quản trị quốc gia. Điều đó đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ những người làm báo nói chung và báo chí ngành Tài chính nói riêng.

Đối với báo chí ngành Tài chính, theo tôi, có ba nhóm năng lực đặc biệt quan trọng.

Thứ nhất là năng lực hiểu và phân tích chính sách. Người làm báo không chỉ cần nắm được nội dung của chính sách, mà còn phải hiểu được mục tiêu chính sách, tác động chính sách và mối liên hệ của chính sách đó với các mục tiêu phát triển chung của đất nước. Chỉ khi hiểu sâu thì mới có thể truyền tải đúng và giúp công chúng hiểu đúng.

Thứ hai là năng lực khai thác và phân tích dữ liệu. Chúng ta đang bước vào thời đại dữ liệu lớn. Riêng ngành Tài chính đang quản lý khối lượng dữ liệu rất lớn về thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, giá cả, đầu tư công và ngân sách nhà nước. Trong tương lai, lợi thế cạnh tranh của báo chí chuyên ngành không chỉ nằm ở khả năng tiếp cận nguồn tin, mà còn ở khả năng đọc dữ liệu, phát hiện xu hướng từ dữ liệu và kể những câu chuyện phát triển bằng dữ liệu.

Thứ ba là năng lực làm chủ công nghệ và thích ứng với môi trường truyền thông mới. Trí tuệ nhân tạo, nền tảng số, mạng xã hội, các công cụ phân tích dữ liệu hay công nghệ đa phương tiện đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất nội dung báo chí. Người làm báo cần chủ động tiếp cận và sử dụng hiệu quả các công nghệ mới để nâng cao chất lượng tác phẩm, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và tăng hiệu quả truyền thông chính sách. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải coi công nghệ là công cụ hỗ trợ, chứ không thay thế tư duy báo chí, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.

Bên cạnh những năng lực mới đó, tôi cho rằng, những giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi. Đó là tính trung thực, khách quan, tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, hỗ trợ sản xuất nội dung, nhưng không thể thay thế được khả năng đánh giá, sự nhạy cảm chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm của người làm báo trước xã hội.

PV: Trong giai đoạn ngành Tài chính đang cùng cả nước quyết tâm phấn đấu hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Thứ trưởng có gửi gắm kỳ vọng gì đối với báo chí ngành Tài chính?

Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Tôi kỳ vọng báo chí ngành Tài chính sẽ tiếp tục giữ vững vai trò là người bạn đồng hành tin cậy của quá trình cải cách, góp phần lan tỏa tư duy đổi mới, truyền tải chính xác và kịp thời các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, đồng thời phản ánh trung thực hơi thở của thực tiễn để phục vụ ngày càng tốt hơn công cuộc phát triển đất nước.

Tôi cũng mong muốn báo chí tiếp tục phát huy vai trò kết nối giữa cơ quan hoạch định chính sách với người dân và doanh nghiệp; góp phần tạo dựng đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin thị trường và lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo. Không chỉ phản ánh những thành tựu hay kết quả đạt được, báo chí cần mạnh dạn phát hiện những vấn đề mới, những điểm nghẽn, những yêu cầu mới từ thực tiễn phát triển.

Nếu chúng ta xác định cải cách thể chế là động lực của tăng trưởng, thì báo chí chính là một trong những lực lượng góp phần thúc đẩy động lực đó vận hành hiệu quả hơn. Đó vừa là trách nhiệm nghề nghiệp của người làm báo, vừa là sự đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của Thứ trưởng!

Phóng viên báo chí tác nghiệp tại Diễn đàn tương lai Asean lần thứ 3, ngày 8/9/2026 tại Hà Nội. Ảnh: Đức Thanh