Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa đưa ra cảnh báo về nguy cơ giả danh công ty chứng khoán, lợi dụng quy định xác thực định danh điện tử để lừa đảo nhà đầu tư. UBCKNN khuyến nghị nhà đầu tư chủ động hoàn thành xác thực theo quy định, đồng thời thận trọng với các cuộc gọi, tin nhắn, đường dẫn hoặc ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Theo UBCKNN, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các giải pháp xác thực điện tử đang được triển khai rộng rãi nhằm nâng cao độ tin cậy trong giao dịch, bảo đảm an toàn thông tin và phòng ngừa hành vi giả mạo danh tính.
Khoản 9 Điều 40 Nghị định số 69/2024/NĐ-CP, được bổ sung theo Điều 19 Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, quy định tài khoản giao dịch điện tử trên các nền tảng số phục vụ hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán thuộc nhóm tài khoản phải liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử. Đối với tài khoản chứng khoán được tạo lập trước ngày Nghị định số 320/2026/NĐ-CP có hiệu lực, việc liên kết, xác thực phải hoàn thành chậm nhất trước ngày 31/12/2026.
 |
Quy định này nhằm tăng cường xác thực chủ thể giao dịch, hạn chế sử dụng tài khoản không chính chủ và nâng cao an toàn cho thị trường. Tuy nhiên, các đối tượng xấu có thể lợi dụng yêu cầu xác thực để tạo dựng thông tin giả, gây tâm lý lo lắng, thúc giục nhà đầu tư thực hiện những thao tác không an toàn.
Các đối tượng lừa đảo có thể giả danh nhân viên công ty chứng khoán, bộ phận chăm sóc khách hàng hoặc cán bộ cơ quan quản lý, thông báo tài khoản chưa hoàn thành xác thực, sắp bị khóa hoặc hạn chế giao dịch nếu không thực hiện ngay.
Sau đó, đối tượng yêu cầu nhà đầu tư truy cập đường dẫn, quét mã QR, cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh giấy tờ tùy thân, mã OTP, mật khẩu hoặc xác thực khuôn mặt trên website, ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Một thủ đoạn khác là hướng dẫn cài đặt ứng dụng giả mạo, phần mềm hỗ trợ kỹ thuật, yêu cầu chia sẻ màn hình hoặc cấp quyền truy cập, điều khiển thiết bị. Để tạo lòng tin, đối tượng có thể sử dụng tên, hình ảnh, biểu tượng, tài liệu hoặc giao diện gần giống công ty chứng khoán và cơ quan quản lý. Việc biết trước một số thông tin cá nhân, thông tin giao dịch của khách hàng cũng có thể được sử dụng để khiến yêu cầu giả mạo trở nên đáng tin cậy hơn.
Khi có được thông tin đăng nhập, mã xác thực hoặc quyền kiểm soát thiết bị, kẻ xấu có thể chiếm quyền truy cập tài khoản, thực hiện giao dịch trái phép, thay đổi thông tin liên hệ, chiếm đoạt tài sản và tiếp tục khai thác dữ liệu cá nhân.
UBCKNN nhấn mạnh, yêu cầu liên kết, xác thực tài khoản theo quy định pháp luật là có thật, nhưng không phải mọi cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường dẫn tự nhận là hướng dẫn xác thực đều là chính thức.
Để bảo vệ tài khoản, UBCKNN khuyến nghị nhà đầu tư chỉ thực hiện liên kết, xác thực thông qua ứng dụng, website và các kênh giao dịch chính thức của công ty chứng khoán. Khi nhận được thông báo bất thường, nhà đầu tư cần chủ động gọi số điện thoại công bố trên website chính thức để kiểm tra, không sử dụng số điện thoại hoặc đường dẫn do người lạ cung cấp.
Nhà đầu tư không cung cấp mật khẩu đăng nhập, mã PIN, OTP, mã khôi phục hoặc thông tin bảo mật cho bất kỳ cá nhân nào qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội; không gửi hình ảnh giấy tờ tùy thân, dữ liệu sinh trắc học đến địa chỉ, ứng dụng chưa được xác minh.
Đồng thời, cần thận trọng với đường dẫn, mã QR và ứng dụng được gửi từ tài khoản, số điện thoại không rõ nguồn gốc; chỉ tải ứng dụng từ kho chính thức và kiểm tra đúng tên nhà phát triển, đơn vị cung cấp. Nhà đầu tư không chia sẻ màn hình, cài phần mềm điều khiển từ xa hoặc cấp quyền truy cập thiết bị theo yêu cầu của người tự xưng là nhân viên hỗ trợ xác thực.
Nếu đã truy cập đường dẫn đáng ngờ, cung cấp thông tin bảo mật, cài ứng dụng lạ hoặc phát hiện dấu hiệu bị chiếm quyền kiểm soát tài khoản, nhà đầu tư cần nhanh chóng liên hệ công ty chứng khoán nơi mở tài khoản để đề nghị kiểm tra, áp dụng biện pháp bảo vệ. Trường hợp có nguy cơ mất tiền, cần liên hệ ngay ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán liên quan để đề nghị hỗ trợ ngăn chặn giao dịch theo quy định.
Nhà đầu tư nên sử dụng thiết bị an toàn để thay đổi mật khẩu, thu hồi các phiên đăng nhập đáng ngờ; lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, đường dẫn, tài khoản nhận tiền và bằng chứng liên quan để thông báo cơ quan công an nơi gần nhất. Đặc biệt, không tiếp tục trao đổi hoặc chuyển tiền cho đối tượng tự nhận có khả năng “thu hồi tiền bị lừa”, bởi đây có thể là thủ đoạn lừa đảo tiếp theo.
Việc thực hiện xác thực định danh điện tử là yêu cầu nhằm tăng cường an toàn cho hoạt động giao dịch trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ tài khoản không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn phụ thuộc vào ý thức cảnh giác và trách nhiệm bảo mật thông tin của mỗi nhà đầu tư.
Nhà đầu tư cần ghi nhớ xác thực đúng quy trình - bảo mật thông tin cá nhân - kiểm tra qua kênh chính thức - không làm theo yêu cầu bất thường. Chủ động phòng ngừa là biện pháp quan trọng để bảo vệ tài sản, thông tin cá nhân của chính mình và cũng là góp phần xây dựng thị trường chứng khoán an toàn, minh bạch, lành mạnh./.
