Ảnh T.L minh họa.

Không có căn cứ để thực hiện

Luật Đầu tư công ra đời đã quy định nhiều điểm tích cực, nhiều nội dung đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nguồn vốn đầu tư công, đã thể chế hóa quy trình quyết định chủ trương đầu tư, góp phần khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí, kém hiệu quả trong đầu tư công.

Luật cũng đã đổi mới mạnh mẽ công tác lập kế hoạch đầu tư; chuyển từ việc lập kế hoạch ngắn hạn, hàng năm sang kế hoạch trung hạn 5 năm, phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm... Tính đến nay, Luật Đầu tư công đã triển khai thực hiện được gần 1 kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, Luật Đầu tư công đã bộc lộ một số hạn chế. Cụ thể, một số quy định trong Luật Đầu tư chưa đầy đủ, cứng nhắc nên dẫn tới tình trạng các quy định đã không phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Điển hình là trong công tác thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn.

Vướng mắc gặp phải là việc cần có mức vốn rõ ràng thì mới phê duyệt được chủ trương đầu tư, từ đó mới phê duyệt được dự án và được cấp vốn. Theo quy định của Luật Đầu tư công, thì một dự án khi chưa có chủ trương đầu tư thì không được đưa vào danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn. Do đó, các cơ quan hiện nay không có căn cứ để thẩm định nguồn vốn và cân đối vốn.

Cần phân cấp để các đơn vị tự chịu trách nhiệm

Đặc biệt hơn, đối với các dự án sử dụng nguồn dự phòng ngân sách trung ương (NSTW), tuy chưa được quy định một cách rõ ràng trong Luật Đầu tư công nhưng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có văn bản số 539/BKHĐT-KTĐPLT ngày 25/1/2018 hướng dẫn về quy trình thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn của các dự án sử dụng dự phòng NSTW. Điều này đã tạo ra mâu thuẫn về thẩm quyền quyết định nguồn vốn dự phòng NSTW.

Hàng năm Quốc hội đã thông qua dự toán chi ngân sách nhà nước (NSNN) (bao gồm cả chi đầu tư phát triển) cho các bộ, ngành và địa phương đã bao gồm nguồn dự phòng NSNN (quy định tại Điều 19 Luật NSNN) để giao cấp có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ chi theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Luật NSNN.

Cụ thể: Thủ tướng Chính phủ quyết định sử dụng dự phòng NSTW; UBND các cấp quyết định sử dụng dự phòng ngân sách cấp mình (quy định tại Điều 7 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật NSNN). Đồng thời, dự toán chi đầu tư phát triển hàng năm đều nằm trong tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020.

Tuy nhiên, theo quy định của Luật Đầu tư công, Nghị định 136/2015/NĐ-CP ngày 31/12/2015 của Chính phủ thì điều kiện thẩm định nguồn vốn là dự án phải có trong danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn theo từng nguồn vốn, lĩnh vực cụ thể (quy định tại Điều 55, 56 Luật Đầu tư công).

Như vậy, trường hợp các dự án bổ sung từ nguồn vốn dự phòng NSTW hàng năm phải thực hiện thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn thì Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để bổ sung danh mục dự án, số vốn bố trí cho dự án vào kế hoạch đầu tư công trung hạn. Nếu thực hiện như vậy sẽ mâu thuẫn về thẩm quyền quyết định nguồn vốn (vốn dự phòng NSTW hàng năm do Thủ tướng Chính phủ quyết định theo Luật NSNN).

Với lý do đó, việc thẩm định nguồn vốn cho các dự án sử dụng dự phòng NSTW là không phù hợp với quy định của Luật NSNN, gây vướng mắc cho địa phương thực hiện các dự án cấp bách sử dụng nguồn vốn này, làm giảm hiệu quả đầu tư, lãng phí nguồn lực.

Đồng thời, việc thẩm định nguồn vốn cho các dự án sử dụng nguồn NSNN là không cần thiết, làm tăng thủ tục hành chính. Do đó, cần phân cấp cho các bộ, ngành, địa phương thực hiện việc thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn đảm bảo theo đúng nguyên tắc thứ tự ưu tiên bố trí vốn theo quy định đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ thông qua khung ngân sách của giai đoạn. Các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện trong việc bố trí vốn cho các dự án./.

PDT