Theo báo cáo của Bộ Tài chính gửi Chính phủ về tình hình thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) tháng 7/2026, công tác chỉ đạo, điều hành tiếp tục được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quan tâm, chỉ đạo quyết liệt.
Đáng chú ý, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ xây dựng phương án thống nhất 4 CTMTQG (xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; phát triển văn hóa; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển) thành 1 CTMTQG tổng thể.
Phương án được xây dựng trên nguyên tắc giữ nguyên mục tiêu, nhiệm vụ và tổng nguồn lực đã được Quốc hội quyết nghị; cơ cấu lại ngân sách theo hướng 75% vốn đầu tư công, 25% kinh phí thường xuyên; đồng thời đẩy mạnh phân cấp theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Về phân bổ nguồn lực, Thủ tướng Chính phủ đã giao 21.656 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương năm 2026 cho 3 CTMTQG, gồm chương trình phòng, chống ma túy; chương trình phát triển văn hóa và CTMTQG tích hợp. Tuy nhiên, còn 13.344 tỷ đồng chưa thể giao, do Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa hoàn thiện phương án phân bổ.
Đến ngày 31/7, mới có 5 địa phương gồm Lai Châu, Cao Bằng, Gia Lai, Lâm Đồng và Cà Mau hoàn thành phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 với tổng số gần 1.539 tỷ đồng.
Tiến độ giải ngân CTMTQG cũng còn rất chậm. Lũy kế đến hết ngày 31/7, vốn đầu tư công thuộc các CTMTQG giai đoạn 2026 - 2030 mới giải ngân 94,08 tỷ đồng, đạt 0,5% kế hoạch. Kinh phí thường xuyên giải ngân đạt 27,09 tỷ đồng, tương đương 2,8% dự toán.
Đối với nguồn vốn ngân sách năm 2025 được Quốc hội cho phép kéo dài sang năm 2026, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công đạt 3.832,8 tỷ đồng, bằng 31% kế hoạch; kinh phí thường xuyên giải ngân 2.418,49 tỷ đồng, đạt 19,4% dự toán.
Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân chậm chủ yếu do nhiều địa phương còn lúng túng trong rà soát, điều chỉnh và phân bổ lại nguồn vốn; khó khăn trong xác định đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, điều chỉnh tổng mức đầu tư do biến động giá vật liệu, cùng với ảnh hưởng của điều kiện thời tiết và địa hình vùng sâu, vùng xa.
Để thúc đẩy tiến độ thực hiện các CTMTQG, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ chủ chương trình phối hợp rà soát, xây dựng CTMTQG tổng thể, bảo đảm không chồng chéo, sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đồng thời, yêu cầu Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ vốn và ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình.
Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương khẩn trương phân bổ, giao dự toán năm 2026, bố trí đủ vốn đối ứng, tập trung tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai, tăng cường kiểm tra, đôn đốc để phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn và kinh phí các CTMTQG theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ./.
