Biến động địa chính trị định hình lại thị trường xăng dầu

Tăng trưởng ngành xăng dầu cần nhìn từ sản lượng

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài do Bộ Công thương tổ chức ngày 12/3, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã đưa ra nhiều nhận định về triển vọng thị trường xăng dầu trong năm 2026, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và duy trì hoạt động nhập khẩu ổn định.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, với lĩnh vực xăng dầu và năng lượng nói chung, việc đánh giá tăng trưởng nếu chỉ dựa vào kim ngạch thương mại hoặc doanh thu sẽ không phản ánh đúng thực chất của thị trường.

“Trong ngành xăng dầu, chỉ tiêu tăng trưởng nên được tính theo sản lượng thay vì kim ngạch. Giá cả thị trường có thể biến động mạnh, khiến kim ngạch tăng cao nhưng lượng tiêu thụ thực tế không thay đổi đáng kể” - ông Bảo nhấn mạnh.

Để đáp ứng xăng dầu cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026, từ đầu năm, Bộ Công thương đã phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu gần 31,8 triệu m3/tấn cho các doanh nghiệp. Ảnh: TL

Theo đánh giá của Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, trong năm 2026 và các năm tiếp theo, mức tăng trưởng sản lượng tiêu thụ xăng dầu trong nước dự kiến chỉ dao động khoảng 4 - 5% mỗi năm. Đây được xem là mức tăng hợp lý, phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế cũng như xu hướng tiết kiệm năng lượng và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn.

Trong khi đó, nếu nhìn vào kim ngạch thương mại, con số tăng trưởng có thể vượt 10%, chủ yếu do biến động giá dầu trên thị trường thế giới.

Ông Bảo dẫn chứng, trong một số giai đoạn gần đây, giá xăng dầu quốc tế từng tăng tới 40 - 50%, khiến tổng kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh dù lượng nhập khẩu không tăng tương ứng. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào kim ngạch để đánh giá tăng trưởng sẽ dễ dẫn tới những nhận định thiếu chính xác về quy mô thực của thị trường năng lượng.

Áp lực nguồn cung từ biến động địa chính trị

Bên cạnh câu chuyện tăng trưởng, theo Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, thách thức lớn nhất của ngành hiện nay là bảo đảm nguồn cung trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu nhiều biến động.

Thời gian qua, Chính phủ và Bộ Công thương đã có nhiều chỉ đạo nhằm ổn định thị trường xăng dầu trong nước. Các doanh nghiệp đầu mối cũng chủ động tìm kiếm, đa dạng hóa nguồn cung trên thị trường quốc tế để giảm phụ thuộc vào một khu vực.

Tuy nhiên, thị trường năng lượng thế giới vẫn đang chịu tác động mạnh từ các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại khu vực Trung Đông.

Một trong những “điểm nghẽn” lớn của chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu và gần 80% lượng dầu phục vụ khu vực châu Á đi qua.

“Chỉ cần xảy ra gián đoạn tại khu vực này, chuỗi cung ứng xăng dầu toàn cầu sẽ chịu tác động ngay lập tức”- ông Bảo nhận định.

Ngay cả khi doanh nghiệp đã ký các hợp đồng nhập khẩu dài hạn, nguy cơ đối tác viện dẫn yếu tố “bất khả kháng” vẫn có thể xảy ra nếu chiến sự hoặc các yếu tố chính trị làm gián đoạn nguồn cung. Điều này khiến việc dự báo và cân đối nguồn xăng dầu trở nên phức tạp hơn.

Xuất hiện những động lực tăng trưởng mới

Dù đối mặt với nhiều thách thức, ngành xăng dầu Việt Nam vẫn đang hình thành những động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là lộ trình triển khai xăng sinh học E10 tại Việt Nam. Theo kế hoạch, từ ngày 1/6/2026, Việt Nam sẽ bắt đầu triển khai rộng rãi việc sử dụng xăng E10 - loại nhiên liệu pha trộn 10% ethanol sinh học.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo, việc áp dụng E10 sẽ làm gia tăng đáng kể nhu cầu nhập khẩu ethanol, ước tính khoảng 600.000 - 700.000 tấn mỗi năm. Đây sẽ là một nguồn kim ngạch mới cho hoạt động nhập khẩu nhiên liệu trong năm 2026.

Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam Bùi Ngọc Bảo nhận định về triển vọng thị trường xăng dầu trong năm 2026.

Hiện nguồn cung ethanol trên thị trường quốc tế chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, trong đó Mỹ là nhà cung cấp lớn nhất. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ cần mở rộng hợp tác thương mại với các đối tác tại những thị trường này.

Bên cạnh đó, quá trình nâng cấp tiêu chuẩn nhiên liệu để đáp ứng mục tiêu giảm phát thải và bảo vệ môi trường cũng được xem là một động lực quan trọng của ngành.

Trong những năm tới, Việt Nam sẽ từng bước chuyển sang sử dụng các loại nhiên liệu đạt tiêu chuẩn cao hơn như Euro 4 và Euro 5. Quá trình chuyển đổi này dự kiến sẽ làm gia tăng nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm xăng dầu chất lượng cao.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc xây dựng cơ chế dự trữ xăng dầu linh hoạt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cơ chế này không chỉ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc bảo đảm nguồn cung, mà còn góp phần ổn định thị trường trong nước khi xảy ra các cú sốc về giá hoặc nguồn cung trên thị trường quốc tế.

Ông Bùi Ngọc Bảo nhấn mạnh, an ninh năng lượng phải được nhìn nhận như một vấn đề chiến lược dài hạn. Chỉ khi có nguồn dự trữ đủ lớn và nguồn cung ổn định, chúng ta mới có thể ứng phó hiệu quả với các biến động của thị trường toàn cầu.