Theo dự thảo Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, sau hai phiên họp, Tổ soạn thảo và Nhóm giúp việc đã cơ bản thống nhất khung đề cương cũng như báo cáo thực trạng quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam và quốc tế. Một trong những nội dung đáng chú ý là định hướng tổ chức lại hệ thống quản lý theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Viện Chiến lược và Chính sách y tế đã hoàn thiện cơ bản báo cáo đánh giá tác động của phương án tổ chức lại bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Mục tiêu đặt ra là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, đồng thời bảo đảm kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt theo chuỗi giá trị.

Ở cấp Trung ương, dự thảo đề xuất tiếp tục duy trì Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế. Tuy nhiên, cơ quan này sẽ tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm sau công đoạn sản xuất ban đầu từ các đơn vị thuộc Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo đầu mối quản lý tập trung hơn, thay vì phân tán theo từng ngành như hiện nay.

Đối với cấp tỉnh, dự thảo đưa ra hai phương án tổ chức.

Phương án thứ nhất là thành lập Sở An toàn thực phẩm trên cơ sở tổ chức hiện có của ngành y tế địa phương đang phụ trách lĩnh vực này. Sở mới sẽ tiếp nhận thêm các chức năng, nhiệm vụ và nhân sự liên quan đến quản lý an toàn thực phẩm từ ngành công thương và nông nghiệp.

Phương án thứ hai là giữ nguyên mô hình Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, song vẫn mở rộng phạm vi quản lý bằng việc tiếp nhận thêm nhiệm vụ và nguồn lực từ các sở, ngành liên quan.

Theo Bộ Y tế, cả hai phương án đều hướng đến mục tiêu giảm chồng chéo, tăng tính thống nhất trong kiểm soát an toàn thực phẩm.

Đề xuất lập Đội an toàn thực phẩm cấp xã: Siết quản lý từ cơ sở, hướng tới một đầu mối thống nhất. Ảnh: TL

Điểm mới đáng chú ý nhất trong dự thảo là đề xuất thành lập Đội an toàn thực phẩm trực thuộc UBND cấp xã.

Theo đó, đơn vị này sẽ hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, có con dấu, tài khoản và phương tiện chuyên dụng riêng. Đội an toàn thực phẩm sẽ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm tại địa bàn cơ sở.

Dự thảo cũng xác định lực lượng này có thể phối hợp với các đơn vị khác như Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế hay Trạm Y tế xã để triển khai nhiệm vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Việc hình thành lực lượng chuyên trách tại cấp xã được đánh giá có thể giúp nâng cao khả năng phát hiện sớm vi phạm, đặc biệt trong bối cảnh nhiều vụ việc mất an toàn thực phẩm phát sinh từ các cơ sở nhỏ lẻ, bếp ăn tập thể hay hoạt động kinh doanh tự phát tại địa phương.

Kết luận cuộc họp về dự thảo Đề án, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh việc hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ sức khỏe người dân ngày càng cao.

Theo Thứ trưởng, mô hình quản lý thống nhất từ Trung ương đến địa phương sẽ góp phần xây dựng bộ máy tinh gọn, rõ trách nhiệm, khắc phục tình trạng phân tán và chồng chéo hiện nay. Đồng thời, việc tăng cường kiểm soát theo chuỗi cũng giúp nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu hội nhập quốc tế.

Lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu Cục An toàn thực phẩm tiếp tục tiếp thu ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành và địa phương để hoàn thiện dự thảo theo hướng khoa học, khả thi và sát thực tiễn.

Bộ Y tế cũng sẽ tiếp tục tổ chức các cuộc họp trực tuyến với địa phương và cơ quan liên quan nhằm hoàn thiện phương án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét theo đúng tiến độ.