Hối hả những chuyến hàng xuất khẩu

Ngày 26/5/2026, những container vải thiều Bắc Ninh của Vina T&T Group - doanh nghiệp chuyên xuất khẩu trái cây tươi - đã chính thức lên đường sang Thái Lan, với điểm đến là hệ thống bán lẻ của Tập đoàn Central Retail. Sự kiện này tiếp tục khẳng định năng lực cung ứng ổn định của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Chia sẻ với báo giới, Chủ tịch Vina T&T Nguyễn Đình Tùng nói: “Việc duy trì sự hiện diện qua nhiều mùa vụ tại hệ thống Central Retail không chỉ là dấu mốc thương mại, mà còn là minh chứng cho năng lực vận hành, chất lượng chuẩn hóa và uy tín hợp tác bền vững của Vina T&T Group với các đối tác toàn cầu”.

Nguồn: Cục Hải quan. Đồ họa: Phương Anh

Hối hả xuất khẩu, tận dụng từng kênh thương mại để đưa nông sản Việt ra khỏi biên giới, đặc biệt là trái cây tươi mang tính mùa vụ, Vina T&T và các doanh nghiệp cùng ngành đã đưa kết quả xuất khẩu của ngành rau quả đạt khoảng 2,7 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026 (tăng trên 20% so với cùng kỳ), đóng góp vào doanh thu xuất khẩu khoảng 30 tỷ USD của toàn ngành nông nghiệp (tăng hơn 9% so với cùng kỳ).

Trong bối cảnh biến động địa chính trị hiện hữu, Việt Nam vẫn là sự lựa chọn của các tập đoàn, đối tác mua hàng lớn trên toàn cầu. Báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam tháng 5/2026 của Ngân hàng Thế giới (WB) với tiêu đề: “Kiên định cải cách, ứng phó biến động” nhấn mạnh, Việt Nam có đà tăng trưởng mạnh mẽ nhờ xuất khẩu tăng trưởng mạnh từ năm 2025, cùng với đó, khu vực dịch vụ có khả năng chống chịu tốt, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và đầu tư công tăng mạnh.

Số liệu thống kê của Cục Hải quan cũng cho thấy bức tranh thương mại quốc tế khả quan, khi tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa tính đến ngày 15/5 đạt trên 190 tỷ USD, tăng 20,5% (tương ứng tăng 32,3 tỷ USD) so với cùng kỳ năm 2025.

Kết quả này đến từ sự tăng trưởng ấn tượng của một số nhóm hàng, như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (tăng 15,5 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025); máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng (tăng 4,32 tỷ USD); điện thoại các loại và linh kiện (tăng 3,73 tỷ USD). Riêng 3 nhóm hàng này đã đóng góp vào mức tăng của xuất khẩu khoảng 23,5 tỷ USD.

Sự sôi động của ngành sản xuất trong tháng 5/2026 cũng được cải thiện so với tháng 4 nhờ đơn đặt hàng xuất khẩu gia tăng. Báo cáo về “sức khỏe” ngành sản xuất Việt Nam tháng 5/2026 do S&P Global thực hiện vừa công bố sáng 1/6 ghi nhận nhiều chỉ dấu tích cực.

Cụ thể, chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam từ mức 50,5 trong tháng 4 đã tăng lên 52,8 trong tháng 5, đánh dấu mức cao nhất kể từ tháng 2 năm nay, đồng thời với các điều kiện kinh doanh được cải thiện 11 tháng liên tiếp. Báo cáo lý giải, sự gia tăng số lượng đơn đặt hàng mới phản ánh xu hướng tăng hàng tồn kho an toàn của các khách hàng và những quan ngại về ảnh hưởng của một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông.

Đón dòng dịch chuyển của chuỗi cung ứng

Theo đánh giá của WB, Việt Nam đã và đang là quốc gia hưởng lợi chính khi khu vực cơ cấu lại các chuỗi cung ứng, nhờ có những lợi thế mang tính cơ cấu như chi phí lao động thấp, thị trường trong nước đang phát triển, hạ tầng logistics phát triển theo định hướng xuất khẩu và phạm vi bao phủ lớn của 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 nền kinh tế.

Cùng với đó, thỏa thuận tương đối thuận lợi đạt được với Mỹ về thuế quan đối ứng vào giữa năm 2025 đã củng cố thêm lợi thế tương quan của Việt Nam so với các quốc gia khác trong khu vực Đông Á về thuế quan, càng đẩy mạnh hơn nữa quá trình tái cơ cấu các chuỗi cung ứng theo hướng chuyển sang Việt Nam.

Quá trình tái định vị chuỗi cung ứng đã góp phần đưa dòng vốn FDI vào Việt Nam năm 2025 lên mức cao nhất trong 5 năm gần đây, với tổng vốn đăng ký đạt hơn 38,4 tỷ USD, vốn thực hiện đạt mức kỷ lục 27,6 tỷ USD. Trong 4 tháng đầu năm 2026, vốn FDI thực hiện đạt 7,4 tỷ USD, tăng 9,8% so với cùng kỳ năm trước, là mức vốn FDI thực hiện cao nhất của cùng kỳ năm trong 5 năm qua.

Ông Lê Hoàng Tài - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) nhận định: “Cục diện kinh tế và địa chính trị thế giới đang biến động mạnh, kéo theo làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng diễn ra với tốc độ nhanh hơn”.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Mỹ đã nhập khẩu từ Việt Nam 54,04 tỷ USD hàng hóa, tăng tới 24,6%, tương ứng tăng 10,66 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2025; thị trường Hàn Quốc đạt 10,72 tỷ USD, tăng 18%; EU (27 nước) đạt 20,54 tỷ USD, tăng 11,4%; ASEAN đạt 14,95 tỷ USD, tăng 19,4%...

Nhờ đón dòng dịch chuyển mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu trong quá trình tái cấu trúc, hoạt động xuất khẩu của nước ta đã có sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc thương mại, đặc biệt, xuất khẩu của khu vực FDI liên tục tăng trưởng cao.

Việt Nam cũng đang nổi lên như một nhà cung ứng quan trọng với các sản phẩm điện tử và phần cứng liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Tính từ đầu năm đến giữa tháng 5/2026, xuất khẩu máy tính, điện tử và linh kiện mang về gần 49 tỷ USD (tăng 15,5 tỷ USD); điện thoại và linh kiện đạt gần 24 tỷ USD (tăng 3,73 tỷ USD)…

Tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của nhóm doanh nghiệp FDI lũy kế đến ngày 15/5 đạt 150,43 tỷ USD, tăng 25,6%, tương ứng tăng 30,63 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước, chiếm 79% tổng trị giá xuất khẩu của cả nước. Trong khi đó, các doanh nghiệp trong nước xuất khẩu hàng chế biến, chế tạo có giá trị gia tăng thấp hơn chịu tác động nhiều hơn từ biến động trên thị trường thế giới, chỉ đóng góp 21% trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Hoạt động xuất khẩu của Việt Nam qua gần nửa đầu năm vẫn tăng trưởng ấn tượng 2 con số, song WB lưu ý, loạt rủi ro từ xung đột kéo dài tại Trung Đông khiến giá dầu duy trì ở mức cao và làm gián đoạn chuỗi cung ứng có thể làm suy yếu xuất khẩu của Việt Nam, cùng với sự bất định của chính sách thương mại làm tăng rủi ro đối với các ngành xuất khẩu chủ lực.

Từ đây, có thể thấy, bên cạnh những kết quả tích cực trong hoạt động xuất khẩu, Việt Nam cũng cần nhìn lại những nền tảng cho mô hình tăng trưởng khi khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI ngày càng nới rộng.