Đây là chủ đề của buổi tọa đàm “Văn bản ban hành phải vì cuộc sống”, do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức, chiều 23/4.

Đánh giá về công tác xây dựng VBQPPL thời gian qua, bà Nguyễn Minh Thảo – Trưởng ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) cho rằng, qua gần 3 năm thực hiện Luật Ban hành VBQPPL 2015, công tác xây dựng, thẩm định và ban hành VBQPPL đã có nhiều chuyển biến tích cực rõ nét cả về tiến độ và chất lượng.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn xuất hiện nhiều văn bản và đề xuất chính sách gây những tranh cãi, thậm chí phản ứng từ phía người dân và cộng đồng DN. Ví dụ như: trong Thông tư 02/2019/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành danh mục sản phẩm thức ăn chăn nuôi theo tập quán và nguyên liệu đơn được phép lưu hành tại Việt Nam có những quy định được hiểu theo nghĩa là: “lợn không được ăn cây chuối”, “thỏ không được ăn cà rốt”; hay Bộ Giao thông vận tải đề xuất: “mất bằng lái xe thì phải thi lại”… Những quy định, đề xuất kiểu này gây nhiều tranh cãi trong dư luận

“Những quy định kiểu “trên trời” như vậy ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. Theo nhiều kết quả khảo sát của CIEM hay Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, DN đánh giá những rủi ro về chính sách đang lớn dần và lớn hơn những rủi ro về mặt thị trường rất nhiều” – bà Thảo cho biết.

Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: Thiện Trần

Đồng quan điểm trên, ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết thêm, thời gian qua còn có nhiều quy định can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.

Chẳng hạn như Nghị định 87/2016/NĐ-CP về kinh doanh mũ bảo hiểm trước đây yêu cầu DN phải có dây chuyền sản xuất mút xốp, trong khi điều đó không cần thiết, vì DN hoàn toàn có thể mua ngoài. Hay Nghị định 109/2010/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo trước đây cũng yêu cầu DN muốn xuất khẩu gạo phải sở hữu “từng này nhà máy, có từng này thiết bị, kho xưởng…”, trong khi những quy định này không phù hợp và không cần thiết.

Theo ông Tuấn, những quy định bất hợp lý như trên đã tồn tại một thời gian rất lâu, gây cản trở rất lớn đến hoạt động của DN; thậm chí khiến nhiều DN buộc phải đóng cửa vì không thể đáp ứng được những quy định mà lẽ ra không cần thiết phải có đó.

Trước thực trạng trên, ông Tuấn cho rằng, để cải thiện quy trình xây dựng, ban hành VBQPPL, thời gian tới có thể nghiên cứu sửa đổi Luật Ban hành VBQPPL theo hướng bổ sung thêm những yêu cầu nhằm nâng cao tính minh bạch trong quy trình xây dựng VBQPPL. Chẳng hạn bổ sung những yêu cầu nghiêm ngặt hơn nhằm tránh việc tham vấn, lấy ý kiến xây dựng VBQPPL một cách hình thức “gọi là cho có”, nhất là cần giải trình cụ thể về những góp ý đã được tiếp thu hoặc không tiếp thu.

Bên cạnh đó, về phía DN, hiệp hội DN, cần nâng cao ý thức, tinh thần góp ý kiến, phản biện đóng góp cho công tác xây dựng VBQPPL.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Hồng Tuyến – Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp, để nâng cao chất lượng xây dựng VBQPPL thì bộ trưởng, thủ trưởng các cơ quan được giao chủ trì soạn thảo, đề xuất chính sách phải dành sự quan tâm hàng đầu cho công việc này.

Mặt khác, cần chú ý đến mức độ đầu tư cả về nguồn nhân lực và tài chính cho công tác xây dựng VBQPPL. “Ở các nước, nhất là những nước phát triển, chi phí đầu tư cho công tác xây dựng văn bản pháp luật rất lớn, trong khi ở ta khoản kinh phí này rất ít, khiến ở một vài khía cạnh, lĩnh vực công tác xây dựng văn bản pháp luật chưa được triển khai bài bản, chất lượng chưa cao. Do đó, đây là vấn đề cần quan tâm trong thời gian tới” – ông Tuyến nói./.

Diệu Thiện