Với 482/484 đại biểu tán thành, Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết về Kế hoạch đầu tư công trung hạn (KHĐTCTH) giai đoạn 2026 - 2030, phác thảo một bức tranh toàn cảnh về phân bổ nguồn lực, mục tiêu phát triển và các giải pháp điều hành đầu tư công trong 5 năm tới.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo giải trình tại Quốc hội. |
Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch này là nâng cao hiệu quả đầu tư công, tạo sức lan tỏa, dẫn dắt thu hút tối đa các nguồn vốn ngoài nhà nước; hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược, đồng bộ. Về mục tiêu cụ thể, tỷ trọng vốn đầu tư công so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 20 - 22%, tỷ trọng chi đầu tư phát triển nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) khoảng 40% tổng chi NSNN, phấn đấu giải ngân vốn đầu tư công đạt tỷ lệ trên 95% kế hoạch vốn được giao, và đến năm 2030, cả nước có tối thiểu 5.000km đường bộ cao tốc.
Quốc hội quyết nghị tổng mức vốn KHĐTCTH nguồn NSNN giai đoạn 2026 - 2030 là 8.220.000 tỷ đồng. Con số này gấp hơn 2,7 lần giai đoạn trước (lũy kế ước giải ngân KHĐTCTH giai đoạn 2021 - 2025 đến hết năm 2025 dự kiến đạt 3.026.497 tỷ đồng). Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 3.800.000 tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 4.420.000 tỷ đồng..
Đối với nguồn vốn ngân sách trung ương, Quốc hội quyết định bố trí dự phòng 10% (tương đương 380.000 tỷ đồng). Phần vốn phân bổ chi tiết là 717.000,190 tỷ đồng, bao gồm: phân bổ cho các bộ, cơ quan trung ương, địa phương là 462.973,190 tỷ đồng; phân bổ cho 5 Chương trình mục tiêu quốc gia là 254.027 tỷ đồng.
Riêng số vốn còn lại chưa phân bổ là 2.702.999,810 tỷ đồng, Chính phủ triển khai trên cơ sở đảm bảo các điều kiện của pháp luật về đầu tư công và các nguyên tắc tại Điều 4 Nghị quyết này. Tại báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết là do nhu cầu bố trí vốn cho 62 chương trình, nhiệm vụ, dự án cụ thể tại Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương là rất lớn (chiếm 95% số vốn còn lại), trong khi đó về cơ bản các nhiệm vụ, dự án đang trong quá trình rà soát, xác định danh mục, quy mô, phạm vi, cơ cấu nguồn vốn đầu tư. Chính phủ sẽ phân bổ theo thẩm quyền sau khi các Bộ, cơ quan, địa phương đánh giá hiệu quả và bảo đảm thủ tục đầu tư theo quy định.
Về các dự án quan trọng quốc gia, Quốc hội quyết nghị bố trí 192.082,115 tỷ đồng vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030 để tiếp tục thực hiện 9 dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, đang triển khai thực hiện và 3 dự án quan trọng quốc gia khởi công mới gồm các dự án sau: Xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2016 - 2020; Xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025; Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1; Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1; Đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Đầu tư xây dựng dường Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh; Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1; Đường giao thông từ Quốc lộ 27C đến đường tỉnh ĐT.656 tỉnh Khánh Hòa - kết nối với tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Ninh Thuận; Hồ chứa nước Ka Pét tại huyện Hàm Thuận Nam; Đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh; Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Liên quan đến 4 dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư nhưng chưa xác định cơ cấu ngân sách trung ương trong tổng mức đầu tư và các dự án dự kiến sẽ thuộc loại dự án quan trọng quốc gia theo Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, Quốc hội giao Chính phủ quyết định mức vốn bố trí cho từng dự án, chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, trình Quôc hội xem xét, quyết đinh chủ trương đầu tư đối với các dự án quan trọng quốc gia theo quy định của pháp luật về đầu tư công và ngân sách nhà nước.
 |
| Các đại biểu tham dự phiên họp |
Về nguyên tắc, định hướng phân bổ vốn, Nghị quyết yêu cầu bố trí vốn đầu tư công nguồn NSNN theo hướng tập trung, trọng điểm, giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn 2021 - 2025. Đầu tư phải hoàn thành dứt điểm các công trình, khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải, kéo dài.
Các địa phương được bố trí vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026 - 2030 phải cam kết bố trí phần vốn còn thiếu từ nguồn ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác để hoàn thành dự án đúng tiến độ. Trong trường hợp điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư của dự án so với tổng mức đầu tư đã được cấp có thẩm quyền giao kế hoạch đầu tư công trung hạn, địa phương phải tự cân đối vốn để hoàn thành dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.
| Trong báo cáo giải trình, tiếp thu vế Kế hoạch đầu tư công trung hạn (KHĐTCTH) giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ cũng đã làm rõ nhiều vấn đề các đại biểu quan tâm. Trong đó, về bảo đảm tính khả thi và dự phòng rủi ro, Chính phủ nhận định việc cân đối nguồn vốn là thách thức rất lớn, phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số. Việc chủ động bố trí dự phòng chung ngân sách trung ương 10% nhằm kịp thời điều chỉnh kế hoạch khi có biến động ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô và đối phó các cú sốc bên ngoài. Đồng thời, Chính phủ áp dụng phương thức điều hành cuốn chiếu, định kỳ hằng năm đánh giá, cập nhật tiến độ; giữa kỳ (cuối năm 2028) sẽ đánh giá tổng thể để đề xuất điều chỉnh cơ cấu vốn. Liên quan đến hiệu quả đầu tư, trước đề nghị làm rõ tính khả thi khi đề xuất giảm mức hệ số ICOR xuống 4,5 - 4,8 trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế hai con số, Chính phủ chỉ ra các dư địa cải thiện và đưa ra giải pháp như: giảm 30% số lượng dự án; chuyển đổi phương thức quản lý dự án theo hệ thống KPIs… Và đặc biệt là đổi mới thể chế theo Luật Đầu tư công 2024 với phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, giảm 70% khối lượng văn bản giấy tờ, rút ngắn thời gian thanh toán. |
