Đến với miền Bắc, phải kể đến Khu di tích lịch sử quốc gia đền Hùng, nằm trên núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ. Đây là nơi thờ tự các Vua Hùng, tổ tiên của dân tộc Việt Nam, với các điểm chính: đền Thượng, đền Trung, đền Hạ, đền Giếng, lăng Hùng Vương, đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân, đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ và Bảo tàng Hùng Vương, nơi trưng bày các hiện vật khảo cổ.
Ngay chân đền Hạ là nhà bia, với kiến trúc hình lục giác, xây dựng năm 1917. Trong nhà bia hiện nay đặt một bia đá, nội dung ghi lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người về thăm đền Hùng ngày 19/9/1954: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
 |
| Diễn xướng dân gian của đồng bào Mường tại đền Hùng. Ảnh minh họa tư liệu |
Đền Hùng là nơi hội tụ văn hóa tâm linh của dân tộc. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và lễ hội đền Hùng là sự thể hiện hết sức cụ thể, sinh động và thiêng liêng truyền thống cố kết cộng đồng của dân tộc Việt Nam. Đặc biệt, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát xoan Phú Thọ đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương diễn ra vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm tại đền Hùng. Tuy nhiên, các hoạt động lễ hội thường kéo dài nhiều ngày trong tháng.
Các hoạt động phần lễ bao gồm: lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng của các địa phương tỉnh Phú Thọ tại Khu di tích đền Hùng; lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân tại đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân; lễ dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ tại đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ; lễ rước kiệu của các phường, xã, thị trấn vùng ven Khu di tích đền Hùng; lễ dâng hoa tại phù điêu Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân tiên phong tại Khu di tích đền Hùng…
Bên cạnh đó là các hoạt động phần hội khá phong phú như: trưng bày hiện vật, tư liệu, sách báo, ảnh về di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương; hội trại văn hóa và trưng bày, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm, sản vật địa phương; liên hoan văn nghệ quần chúng và dân ca Phú Thọ (múa rối cạn, hát xoan cổ…); các hoạt động thể dục - thể thao và trò chơi dân gian truyền thống. Đặc biệt, hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy tỉnh Phú Thọ tại trung tâm lễ hội hằng năm vẫn là nơi thu hút đông người tham gia và hưởng ứng nhất. Sau hội thi còn có lễ dâng cúng bánh chưng, bánh giầy đạt giải Nhất lên các Vua Hùng.
Năm nào cũng vậy, vào dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, du khách khắp mọi miền đổ về dự lễ với tâm niệm nhớ ơn nguồn cội, lòng tự hào, tình đoàn kết dân tộc. Chỉ tính riêng dịp Giỗ Tổ năm 2025, Phú Thọ đã đón hơn 5,5 triệu du khách, đạt doanh thu hơn 2.000 tỷ đồng.
Mỗi địa phương ở 3 miền đất nước Việt Nam đều có thế mạnh để phát triển du lịch về nguồn. Tại Thủ đô Hà Nội có Hoàng thành Thăng Long, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khu di tích Phủ Chủ tịch... Miền núi phía Bắc có Khu di tích Pác Bó (Cao Bằng); Khu di tích ATK Định Hóa (Thái Nguyên); Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào (Tuyên Quang); quần thể di tích lịch sử Điện Biên Phủ (Điện Biên)…
Đến với miền Trung, có Lam Kinh (Thanh Hóa), Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (Nghệ An); di tích Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh); khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, sông Thạch Hãn, sông Bến Hải, cầu Hiền Lương, địa đạo Vịnh Mốc, nhà tù Lao Bảo, thành cổ (Quảng Trị), các lăng tẩm tại Huế… Ở khu vực miền Nam là Dinh Độc Lập, Địa đạo Củ Chi, Bến Nhà Rồng, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Nhà tù Côn Đảo (TP. Hồ Chí Minh)…
Còn rất nhiều di tích lịch sử cội nguồn dân tộc, cũng như những địa chỉ đỏ ghi dấu một thời hoa lửa - cuộc đấu tranh cách mạng, giải phóng dân tộc của cha ông ta. Giá trị lịch sử về nguồn cội cùng niềm tự hào chiến thắng luôn hòa quyện vào nhau trong mạch nguồn của dân tộc Việt Nam, một dân tộc yêu hòa bình nhưng buộc phải cầm gươm súng đấu tranh để bảo vệ độc lập, tự do.
Ngày nay, đất nước ta đã “rũ bùn đứng dậy sáng lòa” và đang đứng trước những thời cơ, vận hội mới. Cần phát huy hơn nữa thế mạnh của các địa chỉ về nguồn để tăng cường giáo dục thế hệ trẻ, đồng thời thu hút khách du lịch trong và ngoài nước; chắt lọc các giá trị văn hóa đặc sắc để phát triển kinh tế vùng miền…
