Giá nhiên liệu tăng gấp đôi “nặng gánh” chi phí vận hành

Chi phí nhiên liệu tăng mạnh trở thành “gánh nặng” lên lợi nhuận các hãng hàng không trong quý II/2026, trong bối cảnh xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu lên cao. Đây vốn là khoản chi lớn, thường chiếm trên 30% tổng chi phí vận hành và cũng là một trong những “biến số” khó kiểm soát nhất của ngành hàng không.

Thực tế, ngành hàng không bước vào năm 2026 với nền tảng tài chính mạnh nhất kể từ sau đại dịch, khi lượng hành khách đạt mức kỷ lục, nguồn dự trữ tài chính được củng cố và các hãng tiếp tục đầu tư đổi mới đội bay, phát triển bền vững. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng đảo chiều, khi chi phí đầu vào tăng vọt, nguy cơ thiếu nhiên liệu gia tăng, triển vọng kinh tế xấu đi và căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn mạng bay quốc tế.

Khi giá nhiên liệu tăng quá nhanh, dư địa điều chỉnh giá vé và các công cụ phòng ngừa rủi ro khó theo kịp cú sốc chi phí.

Báo cáo của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho thấy, giá nhiên liệu máy bay bình quân toàn cầu tăng 8,2% chỉ trong một tuần, lên 158,91 USD/thùng ngày 14/8. Trước đó, giá nhiên liệu bay có thời điểm áp sát 220 USD/thùng, hơn gấp đôi so với mức 80 - 100 USD/thùng trước xung đột.

Diễn biến giá nhiên liệu bay và giá dầu thô từ năm 2016-2026. Nguồn: S&P Global Energy Forum.

Với mặt bằng giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, các hãng hàng không toàn cầu dự kiến chi khoảng 350 tỷ USD cho nhiên liệu trong năm 2026.

Ông Willie Walsh - Tổng Giám đốc IATA cho rằng, có nhiều cơ sở để kỳ vọng vào triển vọng tích cực cuối năm 2026. Tuy nhiên, ngành hàng không vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, đáng chú ý là xung đột kéo dài tại Trung Đông và việc Mỹ tăng cường áp dụng các biện pháp thuế quan.

Trong bối cảnh đó, IATA dự báo lưu lượng hành khách toàn cầu tăng khoảng 2,1% trong năm 2026, lên 5 tỷ lượt khách, song thấp hơn đáng kể so với những năm gần đây. Chi phí nhiên liệu cao, gián đoạn không phận và việc phải khai thác các đường bay dài hơn đang gây sức ép lên tăng trưởng.

Chi phí nhiên liệu tăng vọt, hãng bay hụt lợi nhuận

Nghịch lý của ngành hàng không quý II/2026 và dự báo cả năm là doanh thu lập đỉnh, các hãng nhìn chung vẫn có lãi, nhưng lợi nhuận bị bào mòn mạnh.

IATA dự báo doanh thu toàn ngành tăng 9,4%, được hỗ trợ bởi giá vé và lợi suất cao hơn, song lợi nhuận ròng có thể giảm xuống còn 23 tỷ USD, kéo biên lợi nhuận ròng xuống chỉ 2% - thấp nhất kể từ thời kỳ Covid-19.

Cùng chung xu hướng các hãng bay toàn cầu, các hãng hàng không Việt Nam ghi nhận bức tranh kinh doanh nổi bật với đà tăng trưởng mạnh về doanh thu, trong bối cảnh thị trường vận tải ghi nhận diễn biến tích cực.

Tiếp nối đà tăng vượt đỉnh lịch sử năm 2025, số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, nửa đầu năm 2026, tổng sản lượng vận chuyển của toàn thị trường đạt 45,49 triệu hành khách và 813,2 nghìn tấn hàng hóa, tăng tương ứng 9,8% về hành khách và 16,4% về hàng hóa so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, biến động giá nhiên liệu đang đặt ra bài toán chi phí mới, khi Jet A1 trong quý II/2026 bình quân khoảng 182 USD/thùng, cao hơn gần 100 USD/thùng so với mức giá dùng để xây dựng kế hoạch.

Với quy mô hoạt động hiện nay của Vietnam Airlines, mỗi khi giá nhiên liệu tăng thêm 1 USD/thùng, chi phí tăng khoảng 300 tỷ đồng. Đại diện hãng bay dự báo, giá nhiên liệu Jet A-1 bình quân cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 128,54 USD/thùng, tăng 48% so với năm 2025, tương đương mức chi phí nhiên liệu phát sinh thêm khoảng 11,9 nghìn tỷ đồng, nếu chỉ tính riêng tác động của biến động giá.

Ngay khi giá nhiên liệu tăng mạnh, các hãng bay chú trọng nâng cao hiệu quả hoạt động, siết chặt quản trị chi phí, đồng thời chủ động ứng phó với biến động giá nhiên liệu, tỷ giá.

Nguồn: Báo cáo của Singapore Airlines.

Sức ép từ nhiên liệu còn khiến kết quả kinh doanh của nhiều hãng hàng không quốc tế đảo chiều mạnh, thậm chí thua lỗ. Đơn cử, Singapore Airlines ghi nhận lỗ ròng 76 triệu đô la Singapore (SGD), quy đổi tỷ giá Vietcombank tương ứng lỗ gần 1.600 tỷ đồng trong quý I năm tài chính, đảo chiều từ mức lãi 186 triệu SGD (khoảng 3.900 tỷ đồng) cùng kỳ.

Đáng chú ý, kết quả này diễn ra dù doanh thu tăng 19,3%, lên mức kỷ lục 5,7 tỷ SGD (khoảng 117.882 tỷ đồng) và lượng hành khách tăng 6,3%, đạt 10,9 triệu lượt.

Nguyên nhân chính đến từ chi phí nhiên liệu ròng tăng 78,5%, tương đương 991 triệu SGD (20.500 tỷ đồng), lên 2,3 tỷ SGD (48.000 tỷ đồng) do tác động của xung đột Trung Đông, cùng với phần lỗ gia tăng từ khoản đầu tư vào Air India.

Đại diện Singapore Airlines cho biết đã tăng giá vé và cước hàng hóa để bù đắp chi phí, nhưng chưa đủ hấp thụ cú sốc nhiên liệu, trong bối cảnh giá nhiên liệu bay đã tăng hơn gấp đôi kể từ cuối tháng 2/2026.

Về triển vọng, đại diện Singapore Airlines đánh giá, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn mạnh, song những bất ổn kinh tế vĩ mô và địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, tiếp tục gây sức ép lên hoạt động kinh doanh.

Tương tự, Korean Air ghi nhận doanh thu quý II/2026 kỷ lục 5.019,9 tỷ won (quy đổi khoảng 90.000 tỷ đồng), tăng 26%; nhưng lỗ ròng 97,3 tỷ won (lỗ 1.700 tỷ đồng), đảo chiều từ mức lãi 395,9 tỷ won (7.000 tỷ đồng) cùng kỳ. Korean Air kinh doanh lỗ, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng 111%.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, Korean Air vẫn có lãi, song lợi nhuận ròng giảm tới 75% xuống còn 145,4 tỷ won (tương đương 2.600 tỷ đồng).

Sang quý III/2026, đại diện Korean Air kỳ vọng phụ phí nhiên liệu giảm và mùa cao điểm sẽ thúc đẩy nhu cầu hành khách, trong khi vận tải hàng hóa tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu từ các ngành công nghệ, trí tuệ nhân tạo và xuất khẩu.

Giá nhiên liệu bay vẫn là “biến số” quan trọng nhất với triển vọng ngành hàng không cuối năm, chi phối chi phí, lợi nhuận và khả năng duy trì đà tăng trưởng của các hãng./.