Xung đột Mỹ - Iran làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang từ cuối tuần qua, khi cả hai bên nối lại các hoạt động quân sự, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông. Tâm lý thị trường trở nên thận trọng hơn trước khả năng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới - có thể tiếp tục bị ảnh hưởng.

Theo ông Ngô Việt Hùng - Trưởng phòng Tư vấn đầu tư Công ty cổ phần Giao dịch Hàng hóa TP. Hồ Chí Minh, lực mua trên thị trường năng lượng gia tăng ngay từ đầu tuần sau khi xuất hiện thông tin các tàu chở dầu bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz và Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải này.

Giá dầu thô lên cao nhất gần một tháng. Ảnh: TL.

Tâm lý lo ngại về nguồn cung càng được củng cố sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nhà Trắng sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền của Iran đi qua eo biển Hormuz. Ông cũng cho biết, Mỹ sẽ đảm nhận vai trò bảo vệ tuyến hàng hải này và đề xuất thu phí tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển để đổi lấy việc cung cấp dịch vụ bảo đảm an ninh.

Theo đánh giá của các chuyên gia thị trường, động thái trên có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu giữa Washington và Tehran, trong bối cảnh Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn về chủ quyền đối với cửa ngõ Vịnh Ba Tư và tuyên bố không chấp nhận sự can thiệp của Mỹ vào việc quản lý eo biển Hormuz. Điều này khiến thị trường tiếp tục nâng mức định giá rủi ro đối với nguồn cung dầu từ khu vực Trung Đông.

Ông Hùng cho rằng, diễn biến của xung đột Mỹ - Iran sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối xu hướng giá dầu trong ngắn hạn. Nếu hai bên chưa đạt được một thỏa thuận ngừng bắn, giá dầu sẽ khó có thể hạ nhiệt trong thời gian tới. Bên cạnh yếu tố địa chính trị, các tín hiệu kỹ thuật cũng đang nghiêng về khả năng giá tiếp tục duy trì xu hướng tăng.

Phản ứng trước những thông tin trên, kết phiên hôm nay, giá dầu Brent giao kỳ hạn tăng 1,68 USD, tương đương 2%, lên 84,98 USD/thùng. Trong khi đó, dầu thô WTI của Mỹ tăng 1,65 USD, tương đương 2,1%, lên 79,79 USD/thùng. Đáng chú ý, trong phiên trước đó, giá dầu Brent đã bật tăng 9,6% - mức tăng trong một ngày mạnh nhất kể từ tháng 5/2020.

Với diễn biến này, giá dầu đã lên mức cao nhất kể từ thời điểm Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh vào ngày 17/6.

Giao dịch đậu tương chiếm khoảng 27% tổng giá trị toàn thị trường

Đồng pha với thị trường năng lượng, lực mua cũng giành ưu thế trên nhóm nông sản trong phiên giao dịch đầu tuần. Trong đó, dầu đậu tương gây chú ý khi khép phiên với mức giá tăng 3,16%, lên 1.568 USD/tấn - cao nhất trong gần một tháng.

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), giá trị giao dịch của nhóm đậu tương chiếm khoảng 27% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường trong phiên hôm qua. Động lực chính hỗ trợ giá dầu đậu tương phiên hôm qua đến từ hoạt động nghiền ép tại Mỹ được cải thiện, xu hướng tăng của giá năng lượng, triển vọng nguồn cung dầu thực vật toàn cầu thu hẹp cùng các tín hiệu tích cực về chính sách và thương mại.

Đà tăng của giá dầu đậu tương còn được hỗ trợ bởi diễn biến tích cực của thị trường năng lượng. Khi giá dầu thô duy trì ở vùng cao, hiệu quả kinh tế của nhiên liệu sinh học được cải thiện, qua đó thúc đẩy nhu cầu sử dụng dầu thực vật làm nguyên liệu sản xuất diesel sinh học.

Tại Mỹ, triển vọng tiêu thụ tiếp tục được củng cố khi Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) giữ nguyên hạn ngạch pha trộn nhiên liệu tái tạo (RFS/RVO) cho giai đoạn 2026 - 2027 ở mức cao, lần lượt khoảng 33,5 tỷ lít và 33,9 tỷ lít đối với nhiên liệu sinh học thế hệ mới.

Về nguồn cung, thị trường dầu thực vật toàn cầu cũng có dấu hiệu thắt chặt hơn. Indonesia đã chính thức triển khai lộ trình áp dụng nhiên liệu sinh học B50, trong khi Malaysia và Thái Lan tiếp tục nâng tỷ lệ pha trộn bắt buộc. Những chính sách này sẽ làm gia tăng nhu cầu tiêu thụ dầu cọ trong nước, qua đó thu hẹp lượng dầu cọ dành cho xuất khẩu.

Do dầu cọ và dầu đậu tương cạnh tranh trực tiếp trên thị trường dầu thực vật, việc nguồn cung dầu cọ xuất khẩu suy giảm đang tạo thêm dư địa cho nhu cầu đối với dầu đậu tương, góp phần hỗ trợ giá trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh các yếu tố cung - cầu, triển vọng tiêu thụ dầu đậu tương còn được cải thiện nhờ những tín hiệu tích cực từ Liên minh châu Âu (EU). Mới đây, một ủy ban của Nghị viện châu Âu đã khuyến nghị bác bỏ đề xuất của Ủy ban châu Âu về việc loại bỏ dần dầu đậu tương khỏi thị trường nhiên liệu sinh học từ năm 2030 với lý do nguyên liệu này có nguy cơ cao gây gián tiếp chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

Theo MXV, quyết định này có ý nghĩa quan trọng đối với ngành nghiền ép đậu tương khi thị trường nhiên liệu sinh học của EU hiện đóng góp tỷ trọng lớn trong doanh thu từ dầu đậu tương của nhiều doanh nghiệp chế biến. Cùng với đó, thỏa thuận thương mại sắp có hiệu lực giữa Mỹ và EU, trong đó mở rộng khả năng tiếp cận ưu đãi đối với dầu đậu tương của Mỹ, được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho xuất khẩu trong thời gian tới./.