Theo báo cáo từ Ban Chỉ đạo điều hành giá, trong 2 tháng đầu năm 2026, thị trường xăng dầu trong nước cơ bản ổn định. Giá được điều hành 7 ngày/lần, bám sát diễn biến thế giới và chưa phải sử dụng các biện pháp bình ổn. Nguồn cung được bảo đảm thông qua nhập khẩu và mua từ các nhà máy sản xuất trong nước theo kế hoạch.
Từ cuối tháng 2, xung đột quân sự tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, khiến giá năng lượng thế giới biến động mạnh, gây sức ép lên chi phí sản xuất, vận tải, logistics và tiêu dùng trong nước. Trong bối cảnh đó, điều hành giá xăng dầu trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm hạn chế tác động lan tỏa đến mặt bằng giá và hỗ trợ kiểm soát lạm phát.
 |
| Giá xăng dầu trong nước được điều hành linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường Ảnh: An Thư |
Về giá, từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 10/9/2026, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh 45 lần, trong đó xăng E5RON92 có 23 lần tăng, 22 lần giảm; RON95-III tăng 18 lần, giảm 12 lần; dầu diesel tăng 23 lần, giảm 20 lần và một lần không đổi; dầu mazut tăng 25 lần, giảm 19 lần và một lần không đổi...
Việc điều chỉnh thường xuyên, bám sát diễn biến thế giới giúp tránh tình trạng giá tích tụ biến động trong thời gian dài rồi tăng mạnh trong một kỳ, qua đó giảm áp lực chi phí đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Song song với điều hành giá, các giải pháp bảo đảm nguồn cung được triển khai, gồm tăng khai thác dầu thô trong nước, tìm nguồn dầu cho Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, nâng công suất các nhà máy lọc dầu và đưa thêm các cơ sở sản xuất Ethanol, Condensat vào hoạt động. Việc giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xăng dầu về 0% cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp tăng nhập khẩu khi nguồn cung thế giới hạn hẹp.
Bộ Công thương đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó với khả năng xung đột kéo dài, giá dầu thô tăng lên 80 - 90 USD/thùng, thậm chí 100-120 USD/thùng, và kế hoạch điều hành cho 6 tháng cuối năm.
Trong 8 tháng đầu năm, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm, hạn chế nguy cơ xảy ra đồng thời tình trạng giá tăng và thiếu hàng. Các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu duy trì nguồn cung, chủ động dự trữ, không găm hàng, góp phần ổn định thị trường trước những biến động từ bên ngoài.
Trong điều hành xăng dầu, bên cạnh việc bám sát giá thế giới, Quỹ bình ổn tiếp tục được sử dụng như một công cụ hỗ trợ khi thị trường có biến động lớn.
Đơn cử, ngày 10/3/2026, Bộ Công thương phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện điều hành giá theo tinh thần Nghị quyết số 36/NQ-CP và các chỉ đạo của Chính phủ về sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.
Đáng chú ý, tại kỳ điều hành ngày 25/3, việc sử dụng Quỹ đã góp phần giảm mức tăng giá bán lẻ trong nước. Theo thông tin từ Bộ Công thương, nếu không sử dụng quỹ, giá xăng E5RON92 có thể cao hơn khoảng 3.000 đồng/lít so với mức giá sau khi chi quỹ; với xăng RON95-III và dầu diesel, mức chênh lệch cũng ở mức khoảng 3.000 - 4.000 đồng/lít.
Như vậy, Quỹ bình ổn không nhằm giữ giá xăng dầu đứng yên trước biến động quốc tế, mà tạo ra một khoảng đệm để giá trong nước có thể điều chỉnh theo thị trường nhưng không phải hấp thụ ngay toàn bộ cú sốc từ bên ngoài.
Để bổ sung nguồn lực cho công cụ này, ngày 27/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 483/QĐ-TTg về việc bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026 để Bộ Công thương tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Bộ Công thương sau đó ban hành các quy định về tạm ứng, trích lập, chi sử dụng và hoàn trả nguồn tạm ứng. Trên cơ sở đó, Liên Bộ Công thương - Tài chính thực hiện trích, chi Quỹ theo quy định để hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu. Tính đến ngày 31/5/2026, số dư Quỹ bình ổn giá đặt tại doanh nghiệp là hơn 197,2 tỷ đồng.
Cùng với Quỹ bình ổn, chính sách thuế cũng được sử dụng để hỗ trợ điều hành giá. Quốc hội ban hành Nghị quyết số 19/2026/QH16 về một số quy định liên quan đến thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
 |
| Nguồn: Bộ Công thương. Đồ họa: Đan Nguyễn |
Dù các công cụ điều hành đã được sử dụng linh hoạt, áp lực từ thị trường năng lượng vẫn chưa thể xem nhẹ. Tại kỳ điều hành ngày 10/9, giá bán lẻ tối đa xăng E5RON92 23.744 đồng/lít, xăng E10 RON95-III 24.239 đồng/lít, dầu diesel 0.05S 28.485 đồng/lít, dầu mazut 180CST 3.5S 18.157 đồng/kg…
Riêng tháng 8, giá bán lẻ xăng E10 RON95 tăng bình quân 8,24% so với tháng trước, trong khi giá dầu diesel tăng 19,48% theo diễn biến giá thế giới. Mức tăng cho thấy sức ép từ thị trường năng lượng vẫn lớn, dù giá xăng dầu trong nước được duy trì ở mức thấp so với khu vực và thấp hơn một số nước có chung đường biên giới.
Theo TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, áp lực lạm phát những tháng cuối năm không quá lớn nếu xét từ sức mua và tổng cầu trong nước. Tuy nhiên, biến số cần đặc biệt theo dõi vẫn là giá xăng dầu.
Theo ông Lâm, giá xăng dầu có tác động trực tiếp đến cả sản xuất và tiêu dùng. Khi giá dầu thô thế giới tăng mạnh, giá nhiên liệu trong nước có thể tăng theo và tạo hiệu ứng lan tỏa sang chi phí vận tải, sản xuất và đời sống người dân… Bởi vậy, TS Nguyễn Bích Lâm cho rằng, nếu điều hành tốt giá xăng dầu và kiểm soát được các yếu tố đầu vào, mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5 - 5% trong năm nay có cơ sở.
Trong 4 tháng cuối năm, rủi ro lớn nhất vẫn đến từ những biến động khó lường của giá năng lượng và tỷ giá. Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một lượng đáng kể xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Do đó, nếu giá dầu quốc tế tăng mạnh hoặc đồng USD duy trì ở mức cao, chi phí nhập khẩu có thể gia tăng, tạo thêm áp lực lên giá trong nước.
Trước yêu cầu này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng - Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá đã yêu cầu Bộ Công thương tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá dầu thô, xăng dầu thành phẩm, khí hóa lỏng, than và các nguồn năng lượng chủ chốt trên thị trường thế giới; điều hành giá xăng dầu bám sát diễn biến quốc tế, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và duy trì nguồn cung.
Cùng với đó là yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá; bảo đảm các doanh nghiệp đầu mối không găm hàng chờ tăng giá; chủ động dự trữ để có thể điều tiết khi thị trường phát sinh biến động.
Bộ Công thương cũng cho biết, liên Bộ Công thương - Tài chính đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để thông báo giá xăng dầu phù hợp, đúng chỉ đạo và kịp thời đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp bình ổn giá xăng dầu.
