Bốn tháng cuối năm thường là thời điểm nhu cầu sản xuất, đầu tư và tiêu dùng tăng cao. Cùng với đó, chi phí đầu vào có nguy cơ lan tỏa mạnh hơn vào giá bán, tạo thêm thách thức cho công tác điều hành giá.
Theo đánh giá của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, mặt bằng giá 8 tháng cơ bản vẫn được kiểm soát, song áp lực những tháng cuối năm có thể gia tăng từ giá năng lượng, vận tải, nguyên vật liệu, nhu cầu tiêu dùng và việc điều chỉnh một số dịch vụ do Nhà nước quản lý.
Trong đó, xăng dầu và năng lượng tiếp tục là biến số đáng lưu ý. Giá nhiên liệu tác động trực tiếp đến giao thông, đồng thời làm tăng chi phí vận tải, logistics, sản xuất và phân phối hàng hóa.
 |
| Mặt bằng giá 8 tháng cơ bản vẫn được kiểm soát, song áp lực những tháng cuối năm có thể gia tăng. Ảnh: Đức Thanh |
Mới đây, Sở Tài chính TP Cần Thơ cũng lưu ý, dù nhu cầu đi lại và du lịch giảm sau mùa cao điểm, giá nhiên liệu, đặc biệt xăng dầu, vẫn có thể gây sức ép lên chi phí vận chuyển và giá hàng hóa, dịch vụ.
Vật liệu xây dựng cũng là nhóm cần theo dõi sát khi đầu tư công được đẩy mạnh vào cuối năm. Nhu cầu giải ngân cùng lúc với xây dựng dân dụng và sản xuất có thể tạo sức ép lên giá thép, cát, đá, xi măng và chi phí vận chuyển.
TP Hà Nội đang chủ động kiểm soát nhóm hàng này. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, thành phố duy trì công bố giá vật liệu xây dựng hằng tháng thay vì theo quý nhằm bám sát diễn biến thị trường, đồng thời đề nghị tiếp tục tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu...
Mới đây, Bộ Tài chính đưa ra hai kịch bản lạm phát năm 2026 ở mức khoảng 4,5% và 5%, trong khi Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân trong khoảng 4,5 - 5%. Các kịch bản cho thấy dư địa điều hành còn nhưng không lớn.
Nhận định về CPI và lạm phát, PGS.TS Nguyễn Bá Minh - Giảng viên cao cấp Khoa Kế toán, Học viện Tài chính, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính, dự báo CPI năm 2026 ở kịch bản cơ sở tăng 4,4 - 4,6%, tích cực 4,2 - 4,4% và bất lợi 4,8 - 5%. Rủi ro lớn đến từ giá dầu tăng mạnh, tỷ giá và việc điều chỉnh đồng thời các dịch vụ điện, y tế, giáo dục.
| Với nhiệm vụ đặt ra về kiểm soát CPI từ nay đến cuối năm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đặc biệt yêu cầu Ban Chỉ đạo điều hành giá tăng cường phối hợp với các địa phương, họp hằng tháng để cập nhật diễn biến thị trường và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. |
Tương tự, PGS.TS. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính) dự báo CPI tăng 4,4 - 4,7% ở kịch bản cơ sở và có thể lên 4,8 - 5,2% nếu các yếu tố bất lợi gia tăng. Ở chiều tích cực, chuyên gia kinh tế Nguyễn Đức Độ từng nhận định, mục tiêu dưới 4,5% vẫn khả thi nếu giá dầu giảm, chính sách giảm thuế xăng dầu được duy trì, giá điện, y tế, giáo dục chưa điều chỉnh và tỷ giá ổn định.
Trong bối cảnh dư địa điều hành thu hẹp, yêu cầu đặt ra không chỉ là kiểm soát chỉ số CPI mà phải kiểm soát nguyên nhân hình thành và lan truyền của giá.
Cho rằng áp lực lớn trong những tháng cuối năm 2026 đòi hỏi phải thực hiện linh hoạt các chính sách quản lý vĩ mô, PGS.TS. Nguyễn Bá Minh nhấn mạnh, các chính sách tiền tệ cần được điều hành chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa; tăng trưởng tín dụng phải phù hợp khả năng hấp thụ của nền kinh tế, ưu tiên vốn cho sản xuất, xuất khẩu và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.
Cùng với đó, cần sử dụng linh hoạt công cụ thuế, phí đối với xăng dầu khi giá năng lượng thế giới biến động mạnh; điều chỉnh điện, y tế, giáo dục và các dịch vụ công theo lộ trình, tránh điều chỉnh đồng thời khi CPI đang chịu sức ép.
Về phía cung, cần bảo đảm dự trữ và nguồn hàng thiết yếu, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu nguyên, nhiên vật liệu, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng năng lực sản xuất trong nước. Hệ thống cảnh báo sớm về giá hàng hóa quốc tế, tỷ giá, vận tải và cung - cầu trong nước cũng cần được nâng cao.
TS. Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương), khẳng định, mục tiêu kiểm soát lạm phát năm 2026 đối mặt nhiều thách thức. Để vừa kiểm soát lạm phát vừa duy trì tăng trưởng, ông Lê Quốc Phương cũng khuyến nghị cần thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, tiền tệ thận trọng, tránh nới lỏng đồng thời cả hai chính sách.
Với các mặt hàng do Nhà nước quản lý, cần tuân thủ nguyên tắc “3 không”: không tăng giá đồng thời tại nhiều địa phương; không tăng với biên độ lớn; không điều chỉnh khi giá cả thị trường đang biến động mạnh.
Thực tế cho thấy hiện nay nhiều địa phương đang tích cực triển khai các giải pháp quản lý giá, kiểm soát lạm phát. Điển hình, từ nay đến cuối năm TP Hà Nội tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về đầu vào, logistics và xuất khẩu, góp phần giảm chi phí sản xuất, kinh doanh.
Đà Nẵng sẽ tiếp tục theo dõi nhiên liệu, vận tải, vật liệu xây dựng, lương thực, thực phẩm, lưu trú và ăn uống; bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu trong mùa mưa bão và dịp cuối năm. Thành phố đồng thời giám sát giá cát, thép, đá, xi măng và triển khai giải ngân đầu tư công hợp lý, tránh dồn cầu vào cuối năm.
Tại Cần Thơ, dù mặt bằng giá tháng 9 được dự báo có thể giảm nhẹ khi nhu cầu năm học mới và đi lại hạ nhiệt, địa phương vẫn lưu ý nguy cơ từ nhiên liệu và logistics, cho thấy công tác kiểm soát giá cần được thực hiện liên tục thay vì chỉ tập trung vào các tháng cao điểm.
