Tạo hiệu ứng lan tỏa dòng vốn

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 đang tạo ra kỳ vọng lớn. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nâng hạng qua quy mô vốn ngoại dự kiến chảy vào thì chưa phản ánh đầy đủ tác động của bước chuyển này.

Theo bà Nguyễn Ngọc Linh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán DNSE, dòng vốn mới có thể tạo ra hai tác động chính. Trước hết, nguồn vốn bổ sung được kỳ vọng cải thiện thanh khoản thị trường trong tháng 9 và tháng 10. Quan trọng hơn, câu chuyện nâng hạng có thể củng cố tâm lý nhà đầu tư trong nước, tạo thêm động lực để dòng tiền quay trở lại thị trường.

Số lượng tài khoản chứng khoán tăng nhanh những năm qua phản ánh khả năng mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Ảnh: An Thư

Với thị trường có sự tham gia lớn của nhà đầu tư cá nhân như Việt Nam, tác động này càng đáng chú ý. Khi niềm tin được cải thiện, ảnh hưởng của vốn ngoại không chỉ nằm ở lượng tiền được giải ngân, mà còn có thể tạo hiệu ứng lan tỏa tới dòng vốn trong nước.

Từ góc độ này, nâng hạng có thể trở thành chất xúc tác tâm lý. Tuy nhiên, thanh khoản tăng hay dòng tiền quay trở lại trong một vài thời điểm chưa đồng nghĩa thị trường đã giải quyết được bài toán phát triển nhà đầu tư dài hạn. Điều quan trọng hơn là làm thế nào chuyển sự quan tâm nhất thời thành nhu cầu đầu tư bền vững.

Thực tế, số lượng tài khoản chứng khoán tăng nhanh những năm qua phản ánh khả năng mở rộng cơ sở nhà đầu tư, nhưng số tài khoản được mở không đồng nghĩa tất cả đều phát sinh giao dịch, càng không đồng nghĩa lượng vốn được duy trì lâu dài trên thị trường.

Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, số tài khoản “ngủ đông” được tích lũy cùng quá trình mở mới tài khoản. Vì vậy, bài toán không chỉ là tiếp tục gia tăng số lượng tài khoản, mà còn cần có những sản phẩm, giải pháp giúp nhà đầu tư tự tin hơn khi tham gia thị trường.

Như vậy, “đánh thức” các tài khoản chứng khoán không nhất thiết là đưa tất cả nhà đầu tư ngay lập tức trở lại giao dịch cổ phiếu. Điều quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, tạo điều kiện để mỗi nhà đầu tư lựa chọn cách tham gia phù hợp với khả năng tài chính, khẩu vị rủi ro và mục tiêu của mình.

“Đánh thức” dòng tiền, giữ chân nhà đầu tư

Nếu số lượng tài khoản phản ánh độ mở, thì khả năng giữ chân nhà đầu tư lại thể hiện chiều sâu của thị trường. Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm khi thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới.

Theo phân tích của các chuyên gia từ DNSE, nhà đầu tư cá nhân thường chịu ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông, tham gia theo các khuyến nghị hoặc tâm lý fomo trong khi chưa có nền tảng kiến thức tài chính vững chắc. Không ít người chưa xác định rõ mục tiêu và khả năng chịu đựng rủi ro phù hợp với điều kiện tài chính cá nhân.

Rủi ro càng gia tăng khi nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh. Khi kỳ vọng kiếm thêm thu nhập chuyển thành thua lỗ, trải nghiệm tiêu cực có thể khiến họ rời bỏ thị trường. Do đó, thu hút thêm tài khoản mới là cần thiết, nhưng giữ được nhà đầu tư ở lại còn quan trọng hơn. Nếu dòng tiền chỉ xuất hiện khi thị trường thuận lợi rồi nhanh chóng rút lui khi biến động, quy mô tài khoản lớn chưa chắc chuyển hóa thành nền tảng vốn ổn định.

Vì vậy, với nhà đầu tư mới, bà Nguyễn Ngọc Linh khuyến nghị nên bắt đầu bằng nguồn tiền nhàn rỗi và phân bổ tỷ trọng hợp lý. Nhà đầu tư có thể tìm hiểu các cổ phiếu trong VN30 hoặc ETF mô phỏng chỉ số trước khi lựa chọn từng cổ phiếu riêng lẻ.

Ở góc nhìn về dòng vốn, ông Trương Hiền Phương - Giám đốc cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam nhận định, việc nâng hạng đang mở ra cơ hội mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt trong thu hút vốn ngoại. Dù tỷ trọng mua vào của các quỹ mô phỏng chỉ số FTSE Russell trong giai đoạn đầu chưa quá lớn, dòng vốn thực tế được kỳ vọng có thể đạt vài trăm triệu USD, bổ sung nguồn lực cho thị trường.

Đáng chú ý, dòng vốn này sẽ không giải ngân cùng lúc. Theo ông Phương, việc phân bổ theo lộ trình có thể giúp hạn chế nguy cơ thị trường tăng nóng, tạo nền tảng cho xu hướng tăng trưởng ổn định.

Nhìn rộng hơn, cơ hội từ nâng hạng không chỉ nằm ở quy mô vốn ngoại được giải ngân. Ý nghĩa lớn hơn là khả năng hình thành hiệu ứng lan tỏa, vốn ngoại bổ sung thanh khoản, thanh khoản cải thiện củng cố tâm lý, niềm tin tốt hơn kích hoạt dòng tiền trong nước và sự trở lại của dòng tiền tạo thêm chiều sâu cho thị trường.

Tuy nhiên, để hiệu ứng này trở nên bền vững, thị trường vẫn cần giải quyết bài toán chất lượng nhà đầu tư. Theo bà Nguyễn Ngọc Linh, giáo dục và phổ cập kiến thức đầu tư cần tiếp tục được thúc đẩy, song song với quá trình số hóa nhằm đưa các sản phẩm tài chính đến gần hơn với đông đảo người dân.

Khi đó, thành công của nâng hạng sẽ không chỉ được đo bằng lượng vốn ngoại chảy vào, mà còn ở khả năng biến cú hích từ dòng vốn quốc tế thành động lực khơi thông nguồn tiền trong nước, “đánh thức” các tài khoản “ngủ đông” và giữ chân nhà đầu tư bằng sản phẩm phù hợp và môi trường đầu tư ngày càng chuyên nghiệp.