Điều 30 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 quy định về đối tượng đăng ký thuế bao gồm: Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện đăng ký thuế theo cơ chế một cửa liên thông cùng với đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã, đăng ký kinh doanh theo quy định của Luật Doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan; Tổ chức, cá nhân không thuộc trường hợp nêu trên thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Trường hợp cá nhân chưa đăng ký hộ kinh doanh thì thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế. Ảnh: TN

Theo quy định tại Thông tư số 86/2024/TT-BTC thì người nộp thuế thuộc đối tượng thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế, bao gồm: Doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực chuyên ngành không phải đăng ký doanh nghiệp qua cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật chuyên ngành; Đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế của lực lượng vũ trang, tổ chức kinh tế của các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, xã hội, xã hội - nghề nghiệp hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật nhưng không phải đăng ký doanh nghiệp qua cơ quan đăng ký kinh doanh; Hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật nhưng không phải đăng ký hộ kinh doanh qua cơ quan đăng ký kinh doanh theo quy định của Chính phủ…

Chính phủ đã có Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp; trong đó, tại Chương VIII gồm các điều từ Điều 82 đến Điều 116 quy định rất cụ thể, chi tiết về hộ kinh doanh và đăng ký hộ kinh doanh. Như vậy, pháp luật hiện tại chưa có quy định nào về đăng ký kinh doanh đối với cá nhân.

Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều cá nhân có hoạt động kinh doanh như cho thuê bất động sản, kinh doanh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử…, khi thực hiện đăng ký thuế thì thuế cơ sở yêu cầu phải có đăng ký kinh doanh. Điều bất hợp lý là cùng trong một cơ quan thuế tỉnh/thành phố thì có thuế cơ sở yêu cầu cá nhân khi đăng ký thuế phải có đăng ký kinh doanh, nhưng cũng có thuế cơ sở giải quyết đăng ký thuế cho cá nhân kinh doanh mà không yêu cầu phải có đăng ký kinh doanh. Sự không thống nhất nêu trên tưởng chừng là “chuyện nhỏ” nhưng đã trở thành “điểm nghẽn” gây ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và tạo ra thủ tục hành chính không cần thiết cho cá nhân trong hoạt động kinh doanh và đăng ký nộp thuế.

Từ sự bất cập trên, ngày 16/4/2026, Cục Thuế đã có công văn số 2444/CT-CS hướng dẫn “Trường hợp cá nhân chưa đăng ký hộ kinh doanh thì thực hiện đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế và Thông tư số 86/2024/TT-BTC”.

Thiết nghĩ những bất cập khác tương tự liên quan đến công tác quản lý, chính sách thuế và thủ tục hành chính về thuế nếu được rà soát, phản ánh và tháo gỡ kịp thời hơn sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế trong việc thực hiện chính sách thuế của Nhà nước./.