Có những khoản tiền gửi chỉ mất vài phút để thực hiện, nhưng phía sau đó có thể là cả một quá trình tích góp, từ khoản tiết kiệm vừa đến kỳ đáo hạn, tiền chuẩn bị cho con đi học, chi phí sửa sang nhà cửa cho đến khoản dự phòng khi gia đình có việc cần đến.

Vì vậy, khi lựa chọn nơi gửi tiền, người dân thường cân nhắc nhiều điều như lãi suất, kỳ hạn hay sự thuận tiện khi giao dịch. Nhưng bên cạnh đó, còn một câu hỏi cũng rất đáng quan tâm: Nếu có rủi ro xảy ra, khoản tiền mình gửi sẽ được bảo vệ như thế nào?

Chính sách BHTG được Nhà nước thiết lập để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, đồng thời góp phần duy trì sự ổn định, an toàn của hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD). Hiểu một cách gần gũi, khi người dân gửi khoản tiền thuộc phạm vi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia BHTG, khoản tiền đó được bảo vệ theo quy định của pháp luật.

Có một điều rất khác biệt là người gửi tiền được hưởng quyền lợi trực tiếp từ chính sách BHTG nhưng họ không phải tự đăng ký và cũng không phải trực tiếp đóng phí BHTG. Việc tham gia và thực hiện các nghĩa vụ về BHTG là trách nhiệm bắt buộc của các tổ chức tham gia BHTG. Vì vậy, người dân không phải làm thêm thủ tục nào để khoản tiền gửi của mình được bảo vệ theo quy định.

Tổ chức nào đứng sau cơ chế bảo vệ người gửi tiền?

Tại Việt Nam, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) là tổ chức thực hiện chính sách BHTG. Đây là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, với tôn chỉ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.

Khi nhắc đến BHTG, nhiều người có thể nghĩ ngay đến việc nhận tiền bảo hiểm khi xảy ra sự cố. Trên thực tế, ngoài việc bảo vệ trực tiếp thông qua công tác chi trả, BHTGVN còn theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định về BHTG; tổng hợp, phân tích và xử lý thông tin về các tổ chức tham gia BHTG, qua đó phát hiện, kiến nghị NHNN xử lý kịp thời những vi phạm, rủi ro có thể gây mất an toàn trong hệ thống ngân hàng. Khi TCTD gặp vấn đề, BHTGVN còn tham gia quá trình can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt và xử lý TCTD theo quy định của pháp luật.

Những công việc này phần lớn diễn ra phía sau và người gửi tiền có thể không trực tiếp nhìn thấy. Nhưng việc chủ động nắm bắt tình hình, phát hiện và xử lý các vấn đề từ sớm đã góp phần hạn chế những ảnh hưởng có thể xảy ra đối với quyền lợi của người gửi tiền.

Gửi tiền ở đâu để được bảo vệ?

Giữa nhiều lựa chọn, lãi suất thường là điều đầu tiên khiến người gửi tiền chú ý. Một mức lãi suất hấp dẫn có thể khiến một nơi gửi tiền trở nên đáng cân nhắc hơn. Nhưng trước khi quyết định, nên dành ít phút để kiểm tra một thông tin rất quan trọng: Tổ chức nhận tiền gửi đó có tham gia BHTG hay không?

Theo quy định, tổ chức tham gia BHTG là các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được nhận tiền gửi của cá nhân, gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức tài chính vi mô. Ngân hàng chính sách không thuộc diện tham gia BHTG.

Thông tin này không khó để kiểm tra. Tại các điểm giao dịch có nhận tiền gửi, người dân có thể nhận biết tổ chức tham gia BHTG thông qua Biểu tượng tham gia BHTG được công khai tại vị trí dễ nhận biết. Trước khi gửi tiền, người dân cũng có thể tìm hiểu thông tin trên trang thông tin điện tử của tổ chức nhận tiền gửi hoặc tra cứu danh sách các tổ chức tham gia BHTG trên trang thông tin điện tử của BHTGVN.

Khoản tiền nào được bảo hiểm?

Một hiểu lầm khá phổ biến là đã gửi tiền vào tổ chức tham gia BHTG thì tất cả số tiền đều được bảo vệ.

Thực tế không phải như vậy, phạm vi bảo hiểm được xác định theo loại tiền và hình thức tiền gửi. Theo Luật BHTG năm 2025, tiền gửi được bảo hiểm là tiền gửi bằng đồng Việt Nam của cá nhân gửi tại tổ chức tham gia BHTG. Các hình thức tiền gửi được bảo hiểm bao gồm: tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi và các hình thức tiền gửi khác theo quy định của pháp luật về các TCTD.

Pháp luật đồng thời cũng quy định rõ một số trường hợp tiền gửi không được bảo hiểm, trong đó có tiền gửi tại TCTD của cá nhân sở hữu trên 5% vốn điều lệ của chính TCTD đó; tiền gửi của cá nhân, người có liên quan của cá nhân đó mà cá nhân, người có liên quan sở hữu trên 5% vốn điều lệ của chính TCTD đó; tiền gửi tại TCTD của cá nhân là người quản lý, người điều hành, thành viên Ban kiểm soát của chính TCTD đó; tiền gửi tại chi nhánh ngân hàng nước ngoài của cá nhân là Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) của chính chi nhánh ngân hàng nước ngoài đó.

Ngoài ra, tiền gửi tiết kiệm bắt buộc tại tổ chức tài chính vi mô và tiền mua các giấy tờ có giá vô danh do tổ chức tham gia BHTG phát hành cũng không được bảo hiểm. Những quy định này giúp chính sách BHTG xác định đúng phạm vi và đối tượng cần được bảo vệ, đồng thời góp phần hạn chế rủi ro đạo đức và ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách.

Nếu có rủi ro, khi nào người gửi tiền được nhận lại tiền?

Không ai gửi tiền với mong muốn một ngày nào đó phải đối mặt với rủi ro. Nhưng trang bị những kiến thức cần thiết về BHTG sẽ giúp người gửi tiền chủ động hơn, hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình và an tâm hơn khi những tình huống không mong muốn xảy ra.

Theo quy định, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ một trong các thời điểm sau: Thứ nhất, phương án phá sản TCTD được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền. Thứ hai, NHNN có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của TCTD được kiểm soát đặc biệt và TCTD đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất. Thứ ba, NHNN có văn bản thông báo cho tổ chức BHTG về việc chi trả tiền bảo hiểm nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội.

Khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, BHTGVN sẽ căn cứ vào hồ sơ, chứng từ và các thông tin liên quan để xác định số tiền được bảo hiểm và thực hiện chi trả cho người gửi tiền theo quy định.

Đáng chú ý, theo Luật BHTG năm 2025, thời hạn tối đa để BHTGVN trả tiền bảo hiểm là 45 ngày kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ, giảm 15 ngày so với trước đây. Quy định này giúp quá trình chi trả được thực hiện theo hướng kịp thời hơn, để người gửi tiền sớm tiếp cận khoản tiền được bảo hiểm.

Bảo hiểm tiền gửi góp phần bảo vệ người gửi tiền.

Hạn mức trả tiền bảo hiểm là bao nhiêu?

Từ ngày 13/7/2026, hạn mức trả tiền bảo hiểm là 350 triệu đồng. Đây là số tiền tối đa tổ chức BHTG trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia BHTG khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm. Hạn mức này bao gồm cả tiền gốc và tiền lãi của các khoản tiền gửi được bảo hiểm, tính đến thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm.

Một điều người gửi tiền nên nhớ là không phải mỗi sổ tiết kiệm được hưởng một hạn mức 350 triệu đồng riêng. Nếu một người có nhiều khoản tiền gửi được bảo hiểm tại cùng một tổ chức tham gia BHTG thì các khoản tiền này được tính chung để xác định số tiền bảo hiểm được trả.

Trong những trường hợp đặc biệt để bảo vệ người gửi tiền và bảo đảm an toàn hệ thống, Thống đốc NHNN có thể quyết định mức trả tiền bảo hiểm cao hơn 350 triệu đồng. Mức chi trả trong trường hợp này có thể lên tới toàn bộ các khoản tiền gửi được bảo hiểm của người gửi tiền tại tổ chức tham gia BHTG.

Chủ động bảo vệ tiền gửi từ việc hiểu đúng chính sách

Người gửi tiền không nhất thiết phải am hiểu sâu về tài chính để chủ động bảo vệ khoản tiền của mình. Trước khi gửi tiết kiệm, chỉ cần dành ít phút kiểm tra tổ chức nhận tiền có tham gia BHTG hay không, tìm hiểu khoản tiền gửi có thuộc phạm vi được bảo hiểm và nắm rõ hạn mức trả tiền bảo hiểm.

Trong quá trình giao dịch, đọc kỹ thông tin về sản phẩm, đối chiếu các nội dung trên sổ tiết kiệm hoặc chứng từ giao dịch và lưu giữ đầy đủ giấy tờ liên quan cũng là những việc đơn giản nhưng cần thiết. Đồng thời, người gửi tiền nên chủ động cập nhật thông tin liên hệ, theo dõi các thông báo về khoản tiền gửi và hỏi lại tổ chức nhận tiền khi có nội dung chưa rõ.

Chính sách BHTG không thể loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro, nhưng mang đến cơ chế bảo vệ người gửi tiền trong những trường hợp pháp luật quy định. Hiểu rõ chính sách BHTG giúp mỗi người biết mình được bảo vệ như thế nào, quyền lợi của mình đến đâu và có thêm thông tin để cân nhắc, lựa chọn nơi gửi tiền phù hợp./.