Tăng tốc cải cách, đảm bảo thông quan

Nhờ chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp chuyên môn, nên từ đầu năm đến nay, Chi cục Hải quan khu vực X (quản lý địa bàn tỉnh Thanh Hóa, Sơn La) bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh diễn ra thông suốt, không ghi nhận gián đoạn chuỗi cung ứng, không phát sinh điểm nghẽn. Đây là nền tảng quan trọng để đơn vị duy trì đà tăng trưởng trong quý I.

Trao đổi với phóng viên, ông Trịnh Quang Huy - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực X cho biết, cải cách, hiện đại hóa là “chìa khóa” giúp đơn vị đạt được kết quả kép. “Khi quy trình được đơn giản hóa, minh bạch và ứng dụng công nghệ sâu hơn, doanh nghiệp giảm được chi phí, thời gian, qua đó quay trở lại đóng góp tích cực cho ngân sách nhà nước” - ông Huy nhấn mạnh.

Cán bộ Hải quan khu vực X hỗ trợ doanh nghiệp thông quan hàng hóa. Ảnh: CTVAH

Tính đến hết tháng 3/2026, Chi cục Hải quan khu vực X đã xử lý 58.451 tờ khai xuất nhập khẩu, với tổng kim ngạch đạt hơn 4,08 tỷ USD. Hoạt động xuất nhập cảnh ghi nhận hơn 16.000 lượt phương tiện và trên 60.000 lượt hành khách được làm thủ tục nhanh chóng, an toàn.

Điểm nhấn nổi bật là hiệu quả cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin. Tỷ lệ phân luồng xanh đạt 82,8%, trong khi luồng đỏ chỉ chiếm 1,7%, cho thấy công tác quản lý rủi ro ngày càng chính xác, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Gần 70.000 hồ sơ được xử lý qua dịch vụ công trực tuyến, trong đó hơn 85% thực hiện toàn trình, phản ánh mức độ chuyển đổi số ngày càng đi vào chiều sâu.

Cùng với tạo thuận lợi thương mại, công tác thu ngân sách được đơn vị triển khai quyết liệt ngay từ đầu năm. Lũy kế đến hết quý I/2026, số thu đạt 4.594 tỷ đồng, tương đương 24,8% dự toán pháp lệnh. Trong đó, Thanh Hóa tiếp tục là địa bàn trọng điểm, với nguồn thu chủ yếu từ dầu thô, chiếm gần 74% tổng thu toàn đơn vị.

Kết quả này càng có ý nghĩa trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu có sự biến động. Việc duy trì tiến độ thu ngân sách cho thấy hiệu quả của các giải pháp nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ doanh nghiệp và kiểm soát rủi ro.

Những cải cách của cơ quan hải quan đã được cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận. Ông Trịnh Xuân Lâm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa đánh giá, Chi cục Hải quan khu vực X đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Phạm Hoài Nam - Phó Giám đốc VCCI Chi nhánh Thanh Hóa - Ninh Bình chia sẻ, việc cắt giảm thủ tục, duy trì đối thoại thường xuyên và hỗ trợ kịp thời đã giúp rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Việc Chi cục Hải quan khu vực X liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu về Chỉ số Đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ban, ngành và địa phương (DDCI) của tỉnh là minh chứng rõ nét cho hiệu quả cải cách.

Thực tế cho thấy, khi môi trường thông quan thuận lợi, chi phí giảm, doanh nghiệp có xu hướng tập trung hàng hóa về làm thủ tục tại địa bàn, từ đó mở rộng quy mô hoạt động và tạo thêm nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Chủ động ứng phó biến động, giữ vững dư địa tăng thu

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, hoạt động của Chi cục Hải quan khu vực X cũng đối mặt với nhiều thách thức. Đặc biệt, tình hình xung đột tại Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đối với vận tải biển và chuỗi cung ứng toàn cầu. Giá dầu và nhiên liệu được dự báo có xu hướng tăng, kéo theo chi phí logistics gia tăng, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Trên địa bàn quản lý, dự án Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn - nguồn thu chủ lực của đơn vị - phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu dầu thô từ khu vực Trung Đông. Tuyến vận chuyển đi qua eo biển Hormuz tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Nếu tình trạng này kéo dài, không chỉ chi phí nhập khẩu tăng, mà hoạt động sản xuất, xuất khẩu các sản phẩm hóa dầu như hạt nhựa, benzen, P-xylen cũng có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tồn kho, giảm công suất và kéo theo sụt giảm nguồn thu ngân sách.

Bên cạnh yếu tố khách quan, các doanh nghiệp cũng phản ánh một số vướng mắc trong thực tiễn như thủ tục gia hạn địa điểm kiểm tra, lỗi hệ thống điện tử, cập nhật thông tin sau sáp nhập địa giới hành chính... Những vấn đề này đang được cơ quan hải quan tiếp thu, xử lý trên tinh thần đồng hành, hỗ trợ.

Trên cơ sở đó, định hướng điều hành trong năm 2026 tiếp tục được xác định rõ: lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, cải cách làm động lực phát triển.

Trao đổi với phóng viên, ông Dương Minh Đức - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực X nhấn mạnh: “Giải pháp then chốt để hoàn thành và phấn đấu vượt chỉ tiêu pháp lệnh năm 2026 là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa, chuyển đổi số, qua đó nuôi dưỡng và mở rộng nguồn thu bền vững”.

Theo đó, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục không còn phù hợp, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ theo hướng minh bạch, thống nhất; đẩy mạnh ứng dụng hải quan số, dữ liệu số nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm tiếp xúc trực tiếp.

Một trọng tâm quan trọng là triển khai hiệu quả Đề án giảm tỷ lệ kiểm tra, nâng cao chất lượng phân luồng, bảo đảm đúng đối tượng, đúng mức độ rủi ro. Các doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ tiếp tục được ưu tiên, tạo động lực lan tỏa tuân thủ trong cộng đồng doanh nghiệp.

Song song đó, các giải pháp chống thất thu ngân sách được triển khai đồng bộ, trọng tâm là kiểm tra trị giá, xuất xứ, tăng cường kiểm tra sau thông quan đối với các lĩnh vực rủi ro cao; đôn đốc thu hồi nợ thuế, không để phát sinh nợ mới.

Với nền tảng cải cách vững chắc, sự chủ động trong điều hành và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực X đang từng bước tạo thế và lực mới, hướng tới mục tiêu hoàn thành và vượt chỉ tiêu thu ngân sách năm 2026, đồng thời bảo đảm thông quan thông suốt, an toàn và hiệu quả trong mọi tình huống./.