Giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Năm 2025, công tác cải cách thủ tục hành chính, tự động hóa quy trình nghiệp vụ tiếp tục được Cục Hải quan triển khai quyết liệt, hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Nhiều thủ tục hành chính về hải quan được đơn giản hoá tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Ảnh: Hải Anh

Điểm sáng rõ nét là ở trụ cột hoàn thiện cơ chế, chính sách, Cục Hải quan đã phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan được Quốc hội thông qua tại Luật số 90/2025/QH15 ngày 25/6/2025. Đồng thời, đơn vị hoàn thiện dự thảo Nghị định về quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử; tham mưu Chính phủ sửa đổi Nghị định số 01/2015/NĐ-CP về địa bàn hoạt động hải quan và phối hợp chống buôn lậu.

Song song đó, Cục Hải quan trình Bộ Tài chính lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP về Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và kiểm tra chuyên ngành; xây dựng dự thảo thay thế Nghị định 100/2020/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế; sửa đổi Nghị định 128/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Nhiều thông tư chuyên ngành cũng đang được hoàn thiện, bao gồm quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát hàng giả và chuẩn hóa chỉ tiêu thông tin, chứng từ điện tử cho phương tiện xuất nhập cảnh.

Điểm sáng nữa cần đề cập là ở phương diện cải cách hành chính, Cục Hải quan ban hành Kế hoạch cải cách hành chính và kiểm soát thủ tục hành chính năm 2025.

Đồng thời rà soát tổng thể thủ tục để thực hiện mục tiêu lớn do lãnh đạo Đảng và Nhà nước giao: giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý hồ sơ, 30% chi phí thực hiện thủ tục và bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết trong lĩnh vực hải quan. Ngày 27/8/2025, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1848/QĐ-TTg phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục tài chính thuộc thẩm quyền Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong đó nhiều nội dung của lĩnh vực hải quan được đưa vào triển khai thực chất.

Công tác công bố, công khai thủ tục hành chính cũng được thực hiện đồng bộ. Cục Hải quan đã trình Bộ Tài chính ban hành quyết định công bố thủ tục được sửa đổi, bổ sung; phối hợp với Cục Thuế công bố danh mục liên thông; đồng thời cập nhật, công khai danh mục thủ tục sau sắp xếp tổ chức bộ máy theo Quyết định 1474/QĐ-BTC ngày 24/4/2025 trên toàn ngành.

Những bước đi này góp phần chuẩn hóa quy trình, mở rộng ứng dụng số, tạo môi trường thông quan minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý và hiệu quả thu ngân sách nhà nước, trong năm 2025 đã tạo đà cho hoạt động kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm) đạt kết quả tích cực mang tính đột phá.

Nâng cao tính tuân thủ, tăng thu hơn 1.244 tỷ đồng từ hậu kiểm

Có thể thấy rằng, hoạt động hậu kiểm của ngành Hải quan trong năm 2025 đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp, phòng chống gian lận, tăng thu ngân sách hơn 1.244 tỷ đồng.

Cụ thể, trong năm 2025, lực lượng kiểm tra sau thông quan của ngành Hải quan đã thực hiện 1.171 cuộc kiểm tra. Trong đó, 678 cuộc được triển khai tại trụ sở cơ quan hải quan và 493 cuộc tại trụ sở người khai hải quan.

Từ hoạt động hậu kiểm, tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt vi phạm hành chính phát sinh đạt 1.253,6 tỷ đồng; số tiền thực thu nộp vào ngân sách nhà nước đạt 1.244,9 tỷ đồng, tăng 105% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của công tác hậu kiểm trong chống thất thu, bảo đảm kỷ cương tuân thủ pháp luật hải quan và tạo môi trường kinh doanh minh bạch cho cộng đồng doanh nghiệp.

Song song với tổ chức triển khai các cuộc hậu kiểm, trong năm 2025, Cục Hải quan đã rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản nghiệp vụ theo mô hình tổ chức bộ máy mới; bám sát tiến độ sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến hậu kiểm và quản lý doanh nghiệp ưu tiên (DNƯT) trong dự thảo sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC và Thông tư 39/2018/TT-BTC, làm cơ sở hoàn thiện quy trình hậu kiểm, phúc tập hồ sơ và quản lý DNƯT.

Ở phương diện nghiệp vụ, lực lượng hậu kiểm cũng đã tăng cường nghiên cứu và triển khai các hoạt động chuyên sâu như điều tra, khởi tố vụ án hình sự theo thẩm quyền; kiểm tra các dấu hiệu chuyển giá; xử lý hành vi gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Công tác phân tích, đánh giá rủi ro được đẩy mạnh, tập trung vào nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm, nguy cơ cao về gian lận mã số, trị giá, thuế xuất nhập khẩu để đưa vào diện kiểm tra trọng điểm./.