Chống lãng phí ngay từ khâu quản lý dòng tiền

Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, siết chặt kỷ luật ngân sách ngày càng trở nên cấp thiết, Kho bạc Nhà nước (KBNN) vừa ban hành Chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) năm 2026. Việc ban hành chương trình này không đơn thuần là một nhiệm vụ thường niên mà cho thấy quyết tâm của hệ thống KBNN trong việc đưa THTK, CLP trở thành trụ cột xuyên suốt, gắn chặt với mọi hoạt động nghiệp vụ.

Thực tiễn quản lý tài chính công thời gian qua cho thấy, dư địa tiết kiệm vẫn còn lớn nếu các khâu quản lý ngân sách, điều hành ngân quỹ, sử dụng tài sản công được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả hơn. Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, yêu cầu chi cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội ngày càng tăng, thì việc chống lãng phí không chỉ mang ý nghĩa tiết kiệm chi tiêu, mà còn là giải pháp căn cơ để tái cơ cấu, nâng cao chất lượng sử dụng nguồn lực.

Trong năm 2026, KBNN tiếp tục đặt ra yêu cầu đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Ảnh: An Thư

Chính vì vậy, Chương trình THTK, CLP năm 2026 của KBNN không đặt mục tiêu chung chung, mà xác định rõ việc gắn thực hành tiết kiệm với các nhiệm vụ trọng tâm của toàn hệ thống, từ quản lý ngân sách, điều hành ngân quỹ đến tổ chức bộ máy và chuyển đổi số.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của chương trình là tập trung nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước và quản lý ngân quỹ nhà nước; huy động vốn cho ngân sách với chi phí hợp lý. Đây được xem là những giải pháp quan trọng để ngăn chặn lãng phí ngay từ đầu vào.

Theo đó, KBNN tiếp tục thực hiện nghiêm nguyên tắc mọi khoản chi ngân sách phải được thanh toán theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức. Những khoản chi không đúng quy định, thiếu hồ sơ, không bảo đảm điều kiện thanh toán sẽ bị từ chối. Cách làm này không chỉ bảo đảm kỷ luật ngân sách, mà còn góp phần hình thành thói quen chi tiêu tiết kiệm, hiệu quả ở các đơn vị sử dụng ngân sách.

Trong công tác điều hành ngân quỹ, Chương trình THTK, CLP của KBNN nhấn mạnh đến yêu cầu quản lý dòng tiền tập trung, chủ động, linh hoạt. Việc điều hành ngân quỹ hiệu quả không chỉ bảo đảm khả năng thanh toán của ngân sách nhà nước, mà còn giúp tối ưu hóa nguồn tiền nhàn rỗi tạm thời, giảm chi phí vay nợ.

Đặc biệt, hoạt động huy động vốn cho ngân sách thông qua phát hành trái phiếu chính phủ tiếp tục được KBNN thực hiện theo hướng chủ động, phù hợp với điều kiện thị trường, qua đó góp phần giảm chi phí huy động vốn. Đây được coi là một hình thức “tiết kiệm” gián tiếp nhưng có ý nghĩa lâu dài đối với ngân sách.

Thực hiện tiết kiệm từ tinh gọn bộ máy gắn với chuyển đổi số

Để công tác THTK, CLP thực sự đi vào thực chất, trong năm 2026, KBNN tiếp tục đặt ra yêu cầu đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Theo KBNN, đây không phải là nhiệm vụ mới, nhưng trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu này mang ý nghĩa sâu sắc hơn khi gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số. Việc giảm đầu mối, giảm tầng nấc trung gian không chỉ giúp tiết kiệm chi thường xuyên, mà còn rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao chất lượng phục vụ.

Đặc biệt, KBNN cũng yêu cầu việc tinh gọn bộ máy trong toàn hệ thống phải đi đôi với nâng cao chất lượng đội ngũ công chức. Một bộ máy gọn nhẹ nhưng nếu năng lực cán bộ không đáp ứng yêu cầu thì khó có thể đạt hiệu quả thực chất. Vì vậy, KBNN xác định rõ nhiệm vụ xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp, có năng lực, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công hiện đại.

Một điểm đáng chú ý khác trong chương trình là việc nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số như một công cụ hữu hiệu để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Thực tế thời gian qua cho thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa quy trình nghiệp vụ đã giúp KBNN giảm đáng kể chi phí hành chính, thời gian xử lý và hạn chế sai sót. Các giao dịch điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt… không chỉ tạo thuận lợi cho đơn vị sử dụng ngân sách mà còn giúp cơ quan quản lý nâng cao tính minh bạch, kiểm soát tốt hơn dòng tiền công.

Trong dài hạn, chuyển đổi số còn góp phần thay đổi phương thức quản lý, từ xử lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu, qua đó nâng cao hiệu quả ra quyết định và hạn chế các “khoảng trống” dễ phát sinh lãng phí.

Nâng cao trách nhiệm giải trình, tạo chuyển biến thực chất

Chương trình THTK, CLP năm 2026 của KBNN còn đặt trọng tâm vào việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và phòng ngừa lãng phí, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình và vai trò giám sát của các đơn vị trong toàn hệ thống. Đây là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm các mục tiêu THTK, CLP không chỉ dừng lại ở văn bản mà được triển khai thực chất tại từng đơn vị.

Để hoàn thành mục tiêu này, KBNN yêu cầu các đơn vị trong toàn hệ thống phải chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, tự kiểm tra; đẩy mạnh công tác kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi gây lãng phí trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước và tài sản công. Đồng thời, trách nhiệm giải trình được gắn trực tiếp với kết quả THTK, CLP, coi đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại cán bộ.

Cùng với đó, công tác công khai, minh bạch tiếp tục được đẩy mạnh, qua đó góp phần củng cố trách nhiệm giải trình và tăng cường niềm tin của xã hội.

Ngoài ra, để chương trình đi vào thực chất, KBNN đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Qua đó nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của đội ngũ công chức và người lao động trong toàn hệ thống.

Chương trình THTK, CLP năm 2026 của KBNN được xây dựng trên cơ sở Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí đến năm 2035 và các quy định liên quan. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, THTK, CLP không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị . Với vai trò là “người gác cửa” ngân sách nhà nước, hệ thống KBNN đang thể hiện quyết tâm đi đầu trong hiện thực hóa yêu cầu này, góp phần sử dụng hiệu quả từng đồng ngân sách, tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội.