PV: Thưa ông, nhìn vào kết quả tăng trưởng quý I/2026, đâu là những tín hiệu tích cực nổi bật cho thấy sức chống chịu và khả năng phục hồi của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động?

TS. Nguyễn Đức Độ

TS. Nguyễn Đức Độ: Trong quý I/2026, GDP của Việt Nam đã tăng 7,83% so với cùng kỳ, cao hơn mức 7,07% của quý I/2025. Đây là điểm tích cực trong bối cảnh nền kinh tế chịu ảnh hưởng tiêu cực từ xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tại Trung Đông.

Trong bức tranh kinh tế quý I/2026, xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ là một điểm sáng khi đạt mức tăng trưởng 19,85%, từ đó tạo ra nhu cầu để toàn ngành công nghiệp tăng 9%, đặc biệt ngành chế biến, chế tạo tăng 9,7%. Bên cạnh đó, khu vực dịch vụ trong quý I/2026 cũng khởi sắc với mức tăng trưởng 8,18% so với cùng kỳ, một phần nhờ khách quốc tế đến Việt Nam tăng 12,4%, cao nhất từ trước đến nay.

Ổn định vĩ mô luôn là điểm sáng được duy trì trong nhiều năm qua. Mặc dù CPI tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, nhưng chủ yếu do chịu tác động từ giá xăng dầu tăng mạnh. Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51%, lạm phát cơ bản ở mức 3,63% vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tỷ giá về cơ bản khá ổn định, khi quý I/2026 chỉ số đô la Mỹ bình quân đã tăng 2,58% so với cùng kỳ.

PV: Xung đột tại Trung Đông đang diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ kéo dài. Theo ông, những rủi ro lớn nhất mà kinh tế Việt Nam có thể phải đối mặt trong thời gian tới là gì?

TS. Nguyễn Đức Độ: Trước tiên, xung đột tại Trung Đông, nếu leo thang, sẽ khiến giá xăng dầu tăng mạnh hoặc ít nhất là neo ở mức cao. Điều này sẽ khiến cho việc kiểm soát lạm phát gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, tôi kỳ vọng Việt Nam vẫn sẽ kiểm soát được lạm phát theo mục tiêu 4 - 4,5% đã đề ra nhờ các chính sách ổn định giá cả kịp thời như giảm thuế môi trường, sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu cũng như đa dạng hóa nguồn cung trong và ngoài nước.

Điểm lo ngại nhất là xung đột leo thang có thể khiến nguồn cung nhiều hàng hóa cơ bản bị gián đoạn, kinh tế thế giới tăng trưởng chậm lại, thậm chí rơi vào suy thoái, từ đó ảnh hưởng đến cầu xuất khẩu và đầu tư. Trong kịch bản này, việc đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số sẽ rất khó khăn do Việt Nam là quốc gia có độ mở thương mại lớn, nên tốc độ tăng trưởng GDP phụ thuộc nhiều vào môi trường quốc tế.

Phát triển thị trường vốn là chìa khóa củng cố nội lực, tạo dư địa cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Ảnh: An Thư

PV: Để giữ nhịp tăng trưởng trong các quý tiếp theo và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao của cả năm 2026, theo ông, đâu là những giải pháp cần được ưu tiên triển khai ngay từ bây giờ?

TS. Nguyễn Đức Độ: Theo tôi, trong ngắn hạn, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công vẫn là giải pháp có tính trực tiếp và chủ động nhất. Quý I/2026, vốn thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước, mặc dù tăng 12,1% so với cùng kỳ, nhưng chỉ đạt 14,5% kế hoạch năm. Điều này hàm ý rằng vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng từ đầu tư công, nhưng việc giải ngân nhanh là một thách thức lớn.

Chúng ta có thể kỳ vọng rằng, sau khi bộ máy được kiện toàn, giải ngân đầu tư công sẽ tăng tốc từ quý II/2026. Bên cạnh đó, việc đảm bảo nguồn cung nguyên vật liệu đầu vào, đặc biệt xăng dầu, là điều kiện tiên quyết để nền kinh tế nói chung và công tác giải ngân đầu tư công diễn ra suôn sẻ. Ngoài ra, việc ổn định giá đầu vào để các chủ đầu tư và nhà thầu yên tâm thực hiện giải ngân đầu tư công cũng rất cần thiết trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông còn nhiều bất định.

Cùng với đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, việc giảm lãi suất huy động và cho vay là giải pháp cấp thiết không kém nhằm giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Hiện nay, các ngân hàng thương mại đã đạt được đồng thuận trong vấn đề này ở một mức độ nào đó, nhưng cần có biện pháp để đảm bảo rằng sự đồng thuận này sẽ được duy trì trong thời gian dài nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Đối với tăng trưởng tín dụng, điều quan trọng không phải là tốc độ tăng trưởng cao trên giấy tờ, mà là hướng dòng vốn vào các hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư thực sự, tạo ra việc làm và giá trị gia tăng, thay vì chỉ đảo nợ.

Tuy nhiên, các giải pháp tài khóa, tiền tệ nêu trên chỉ có tác động trong ngắn hạn. Trong dài hạn, việc lạm dụng sẽ dẫn đến nguy cơ bất ổn vĩ mô như nợ công cao, thâm hụt cán cân thương mại, bất ổn tỷ giá, lạm phát gia tăng, mất an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng…

Vì vậy, việc đẩy mạnh cải cách thể chế nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, bình đẳng cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển thị trường vốn để thu hút nguồn vốn và công nghệ tiến tiến vẫn là giải pháp căn cơ và bền vững nhất. Mặc dù vậy, cũng cần nhấn mạnh rằng, việc đạt được tốc độ tăng trưởng cao còn phụ thuộc vào bối cảnh thế giới, bởi Việt Nam là nền kinh tế có độ mở thương mại lớn.

PV: Xin cảm ơn ông!