Giá dầu đẩy áp lực lên tỷ giá

Chia sẻ tại chương trình Dinsights - La bàn đầu tư do Chứng khoán VNDirect tổ chức chiều 7/4, các chuyên gia cho rằng bối cảnh vĩ mô hiện nay đang chịu tác động đồng thời từ biến động giá dầu, áp lực tỷ giá và xu hướng lãi suất, trong đó yếu tố then chốt không nằm ở lạm phát như quan sát thông thường mà ở diễn biến của tỷ giá và chi phí vốn trong nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, xung đột Mỹ - Iran từ đầu năm 2026 đã đẩy giá dầu Brent tăng mạnh so với đầu năm, tạo ra cú sốc ngoại sinh đối với nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, trong đó có Việt Nam. Dự báo cho thấy, giá dầu bình quân quý II/2026 có thể duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng trước khi hạ nhiệt dần, với kịch bản cơ sở cho cả năm dao động trong khoảng 80 - 85 USD/thùng. Trong trường hợp tiêu cực khi xung đột kéo dài, mức bình quân có thể vượt 90 USD/thùng, qua đó gia tăng đáng kể áp lực lên cân đối vĩ mô.

Các chuyên gia chia sẻ tại chương trình Dinsights - La bàn đầu tư.

Một yếu tố đáng chú ý là giá dầu tham chiếu thực tế của Việt Nam chủ yếu là dầu Oman, thường cao hơn so với dầu Brent. Trong bối cảnh cán cân nhập siêu xăng dầu ước khoảng 1,6 tỷ USD mỗi tháng, việc giá dầu tăng mạnh có thể làm gia tăng đáng kể thâm hụt thương mại. Ước tính, nếu giá dầu tăng 60 - 70%, mức thâm hụt bổ sung có thể lên tới khoảng 10 tỷ USD mỗi năm, qua đó gây sức ép trực tiếp lên cán cân thanh toán và tỷ giá.

Từ góc nhìn thị trường, phản ứng ban đầu trước biến động giá dầu thường là lo ngại về lạm phát. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tác động đáng chú ý hơn nằm ở áp lực lên tỷ giá, trong bối cảnh lãi suất tiền gửi thực vẫn duy trì ở mức dương khoảng 2 - 3%. Điều này khiến tác động lan tỏa từ lạm phát sang mặt bằng lãi suất không quá lớn trong ngắn hạn, nhưng rủi ro mất giá đồng tiền lại trở thành biến số cần theo dõi sát, đặc biệt khi các yếu tố địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp.

Lãi suất tiến gần vùng đỉnh

Diễn biến lãi suất thời gian qua cũng cho thấy những thay đổi đáng kể so với kỳ vọng trước đó. Theo phân tích của các chuyên gia, từ quý IV/2025, mặt bằng lãi suất tiền gửi đã tăng mạnh khoảng 2 - 2,5 điểm phần trăm, vượt xa dự báo phổ biến trước đó chỉ ở mức 1 - 1,5 điểm phần trăm và xu hướng này xuất phát từ ba nguyên nhân chính.

Trước hết, tăng trưởng tín dụng trong hai năm gần đây liên tục vượt tốc độ huy động, khiến tỷ lệ cho vay trên huy động của hệ thống ngân hàng bị kéo căng và tạo áp lực thanh khoản. Bên cạnh đó, kênh bổ sung thanh khoản thông qua mua ngoại tệ suy giảm đáng kể trong bối cảnh thị trường ngoại hối thay đổi, khiến lượng tiền thực sự lưu thông trong nền kinh tế thấp hơn so với mức tăng trưởng tín dụng ghi nhận trên sổ sách.

Cuối cùng, cú sốc địa chính trị từ xung đột Mỹ - Iran đã làm gia tăng áp lực lên tỷ giá và lạm phát, buộc cơ quan điều hành phải cân đối nhiều mục tiêu vĩ mô cùng lúc, qua đó hạn chế khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh đó, mặt bằng lãi suất hiện tại được nhận định đang tiệm cận vùng đỉnh nếu không xuất hiện thêm các cú sốc mới từ bên ngoài. Tuy nhiên, khả năng giảm nhanh trong ngắn hạn là không cao, khi kịch bản phù hợp hơn là lãi suất duy trì trạng thái đi ngang trong quý II và có thể hạ nhiệt dần từ quý III/2026 nếu điều kiện vĩ mô thuận lợi hơn.

Đối với thị trường tài sản, lãi suất tiếp tục đóng vai trò là chỉ báo dẫn dắt quan trọng. Diễn biến của lãi suất thường có xu hướng rõ ràng và ổn định hơn so với biến động của thị trường cổ phiếu, do đó việc theo dõi thời điểm lãi suất xác nhận xu hướng giảm được xem là tín hiệu đáng tin cậy hơn trong việc định hình chiến lược đầu tư, thay vì tìm kiếm điểm đáy của thị trường.

Trong môi trường lãi suất hiện tại, kênh trái phiếu doanh nghiệp đang nổi lên với mức lợi suất phổ biến 9 - 10%/năm, tạo ra sức hấp dẫn nhất định so với các kênh tài sản khác. Tuy nhiên, thị trường này vẫn đang trong quá trình điều chỉnh kỳ vọng khi cả phía phát hành và nhà đầu tư chưa hoàn toàn thích nghi với mặt bằng lãi suất mới.

Tổng thể, các chuyên gia nhận định giai đoạn hiện nay mang tính chất thanh lọc và tích lũy, khi các yếu tố vĩ mô chưa hoàn toàn ổn định và xu hướng lãi suất vẫn cần thêm thời gian để xác nhận. Diễn biến giá dầu được xem là biến số có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hạ nhiệt của lãi suất thông qua kênh tỷ giá và lạm phát.

Trong trường hợp giá dầu quay về vùng 70 - 80 USD/thùng, áp lực vĩ mô sẽ giảm đáng kể, qua đó tạo dư địa thuận lợi hơn cho thị trường tài sản rủi ro. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn duy trì khả năng chống chịu tương đối tốt, việc theo dõi sát các tín hiệu từ lãi suất và tỷ giá được xem là cơ sở quan trọng để xác định thời điểm phù hợp cho các quyết định đầu tư trong giai đoạn tới.