Hỏi: Hiện nay, một số khách hàng vay vốn có nhu cầu vay đặt cọc để mua hàng hóa, trong đó có cho vay đặt cọc đối với mua bất động sản. Với ngành Ngân hàng, cho vay đặt cọc được thực hiện như thế nào để đảm bảo an toàn dòng vốn, cũng như giúp khách hàng đảm bảo được các nghĩa vụ thanh toán?

Ông Nguyễn Quốc Hùng

Trả lời: Đặc cọc là một biện pháp bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng và được quy định rõ tại Bộ luật Dân sự 2015, như vậy đặt cọc không phải là hợp đồng chuyển nhượng, mua bán. Mục đích nói chung của đặt cọc là đảm bảo thực hiện cam kết.

Theo quy định của pháp luật dân sự thì các bên được phép thỏa thuận về mức phạt khi từ chối giao kết hoặc thực hiện hợp đồng (gọi tắt là phạt cọc). Trong trường hợp các bên không thỏa thuận thì mức phạt cọc cũng được quy định rõ tại khoản 2 Điều 328 Bộ luật Dân sự 2015. Và như vậy để bình đẳng trong giao kết, cả 2 bên đều phải đặt cọc để thực hiện cam kết, nếu bên nào vi phạm thì đương nhiên khoản đặt cọc đó được trả cho người thực hiện cam kết.

Trường hợp bên mua đặt cọc và chấp nhận cho bên bán được sử dụng tiền đặt cọc và không phải đặt cọc đối ứng thì các bên thực hiện theo thỏa thuận, song thỏa thuận đó chỉ được thực hiện khi người đặt cọc dùng tiền tự có. Trường hợp sử dụng tiền vay ngân hàng thì phải tuân thủ theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và quy định nội bộ của tổ chức tín dụng cho vay.

Hiện nay, bàn đến chuyện cho vay chỉ để đặt cọc riêng lẻ thì ngân hàng không có căn cứ để cho vay. Trường hợp khách hàng xây dựng phương án mua hàng hóa, trong đó có nội dung đặt cọc để vay vốn thì cũng phải cam kết có tối thiểu 20-30% vốn tự có.

Kinh nghiệm công tác nhiều năm trong ngành Ngân hàng tôi thấy không nên cho vay chỉ để mục đích đặt cọc. Trường hợp đặc biệt, ngân hàng có thể thỏa thuận với khách hàng cho vay đặt cọc trong thời gian bảo đảm giao kết, song số tiền đó phải để tại tài khoản tiền gửi của khách hàng hoặc người bán nhưng không được sử dụng; chỉ được sử dụng khi thực hiện giao kết hợp đồng mua bán./.