Dồn lực cao điểm, “hạ nhiệt” buôn lậu

Ngày 6/4/2026, Cục Hải quan cho biết, từ giữa tháng 10/2025 đến giữa tháng 3/2026, toàn ngành phát hiện, xử lý 8.879 vụ vi phạm, trị giá ước tính hơn 8.041 tỷ đồng. Trong đó, các vụ việc có dấu hiệu hình sự tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng tập trung vào những hành vi nguy hiểm như buôn bán, vận chuyển hàng cấm và buôn lậu qua biên giới.

Lực lượng hải quan tăng cường tuần tra chống buôn lậu trên biển. Ảnh: CTVAH

Đáng chú ý, tuyến biển tiếp tục là địa bàn “nóng” khi chiếm hơn một nửa số vụ vi phạm. Hoạt động gian lận chủ yếu xoay quanh khai báo sai, vi phạm quy định về nhãn hàng hóa, điều kiện nhập khẩu và sở hữu trí tuệ tại các cảng lớn.

Trong khi đó, tuyến đường bộ ghi nhận nhiều thủ đoạn tinh vi hơn, khi các đối tượng lợi dụng chính sách cư dân biên giới, trà trộn hàng hóa trong hành lý để vận chuyển ngoại tệ, vàng, thuốc lá, thực phẩm đông lạnh.

Ở tuyến hàng không và chuyển phát nhanh, vi phạm không nhiều về số vụ nhưng gia tăng về mức độ rủi ro. Ma túy bị cất giấu trong mỹ phẩm, thực phẩm, hàng tiêu dùng; vàng được vận chuyển trái phép do chênh lệch giá… cho thấy xu hướng tội phạm ngày càng tinh vi.

Riêng với công tác phòng, chống ma túy, lực lượng Hải quan đã phối hợp bắt giữ 85 vụ với 140 đối tượng, thu giữ hơn 605 kg ma túy các loại. Đây là điểm sáng nổi bật, thể hiện vai trò tuyến đầu trong đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia.

Không chỉ kiểm soát độc lập, hải quan còn tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, qua đó phát hiện, xử lý thêm hàng trăm vụ việc, tạo thế trận kiểm soát liên hoàn, khép kín.

Kết quả trên cho thấy, thay vì chạy theo xử lý, lực lượng Hải quan đã chủ động nhận diện sớm rủi ro, kiểm soát từ xa, từ đó “hạ nhiệt” buôn lậu ngay trong cao điểm.

Áp lực mới từ thương mại điện tử

Dù cao điểm Tết đã qua, nhưng Cục Hải quan cho rằng, áp lực đối với công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chưa hạ nhiệt, thậm chí còn gia tăng theo những xu hướng mới.

Nổi lên rõ nhất là việc lợi dụng thương mại điện tử và mạng xã hội để tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng. Với đặc thù giao dịch nhanh, phân tán, khó kiểm soát, các nền tảng trực tuyến đang trở thành “kênh” vận chuyển mới của hàng vi phạm.

Bên cạnh đó, các tuyến truyền thống vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hoạt động buôn lậu qua biên giới, vận chuyển vàng, ma túy qua đường hàng không và chuyển phát nhanh tiếp tục diễn biến phức tạp, đòi hỏi phương thức kiểm soát phải thay đổi tương ứng.

Trước thực tế này, ngành Hải quan xác định trọng tâm không chỉ là tăng cường kiểm tra mà còn chuyển mạnh sang kiểm soát thông minh, dựa trên phân tích rủi ro và ứng dụng công nghệ.

Các biện pháp nghiệp vụ sẽ tiếp tục được triển khai đồng bộ, tập trung vào các loại hình có nguy cơ cao như gia công, tạm nhập tái xuất, quá cảnh, kho ngoại quan. Công tác kiểm soát ma túy được siết chặt trên toàn tuyến, từ cửa khẩu đến nội địa.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ được xem là “chìa khóa”. Hệ thống máy soi container, soi hành lý, camera giám sát, thiết bị phát hiện ma túy, seal điện tử… sẽ tiếp tục được khai thác hiệu quả để nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm vi phạm.

Cùng với đó, tăng cường phối hợp liên ngành, mở rộng hợp tác quốc tế và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp, người dân cũng là những giải pháp căn cơ.