BHXH Việt Nam yêu cầu BHXH các địa phương siết chặt quá trình chi trả BHXH 1 lần. Ảnh: BHXH Việt Nam

Siết chặt quá trình chi trả

Thực hiện ý kiến chỉ đạo xử lý nghiêm hành vi thu mua sổ BHXH của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình tại Công văn số 2858/VPCP-NC, ngày 13/4/2020, BHXH Việt Nam ban hành Công văn số 1164/BHXH-CSXH về việc ngăn chặn trục lợi hưởng BHXH.

Theo đó, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát, nắm tình hình thu gom, mua bán sổ BHXH tại địa bàn quản lý theo phản ánh của báo chí. Đồng thời, thực hiện đúng, chặt chẽ quy định của chính sách pháp luật về BHXH, các quy trình nghiệp vụ, đặc biệt là quá trình chi trả.

Cụ thể, BHXH Việt Nam yêu cầu cơ quan BHXH các địa phương khi tiếp nhận hồ sơ đề nghị giải quyết hưởng BHXH một lần của người lao động, phải kiểm soát các thông tin tại “Đơn đề nghị” (Mẫu số 14-HSB), đối chiếu dữ liệu trên Hệ thống với thông tin trên sổ BHXH và đơn đề nghị, đảm bảo các thông tin của người hưởng phải thống nhất; kiểm tra tính pháp lý của “Giấy ủy quyền” hoặc “Hợp đồng ủy quyền”.

Khi xem xét giải quyết phải kiểm tra, cơ quan BHXH phải đối chiếu đảm bảo đủ điều kiện giải quyết hưởng BHXH một lần theo quy định tại Điều 60 Luật BHXH, Điều 1 Nghị quyết số 93/2015/QH13 của Quốc hội và Điều 4 Thông tư số 56/2017/TT-BYT của Bộ Y tế.

Khi trả kết quả giải quyết hưởng BHXH một lần phải kiểm tra, đối chiếu kỹ giấy tờ tùy thân của người nhận kết quả; đảm bảo trả hồ sơ, trả tiền đúng cho người lao động hoặc người được ủy quyền hợp pháp. Bên cạnh đó, tiến hành thẩm tra, thống kê những trường hợp một người được ủy quyền nhận BHXH một lần cho từ hai người trở lên, kiểm soát để phát hiện dấu hiệu trục lợi từ việc thu gom, mua bán sổ BHXH.

Ngoài ra, cơ quan BHXH cần chủ động phối hợp với các cơ quan, ban, ngành tại địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BHXH để nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi hưởng chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, cảnh báo đến người dân, người lao động để không bị lôi kéo xúi giục bán sổ BHXH và kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm.

Tạm thời không nhận hồ sơ ủy quyền hưởng BHXH 1 lần

Bên cạnh các giải pháp trong ngành, BHXH Việt Nam cũng đã có công văn số 1165/BHXH-ST gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, BHXH Việt Nam kiến nghị một số giải pháp để ngăn chặn tình trạng trục lợi trong hoạt động mua, bán sổ BHXH.

BHXH Việt Nam cho biết, theo quy định của pháp luật hiện hành, sổ BHXH được cấp và giao cho từng người lao động giữ để theo dõi việc đóng, hưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH, BH thất nghiệp. Việc mua bán, chuyển nhượng hoặc cầm cố, thế chấp sổ BHXH là các hành vi vi phạm pháp luật.

Để quản lý chặt chẽ việc quản lý sổ BHXH khi giải quyết các chế độ BHXH theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi cho người lao động, ngăn chặn tình trạng trên, BHXH Việt Nam đề nghị Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thống nhất cho phép cơ quan BHXH các cấp tạm thời không nhận hồ sơ của người lao động ủy quyền cho người khác nộp hồ sơ và nhận hộ tiền hưởng trợ cấp BHXH một lần. Chỉ chấp nhận trong trường hợp người lao động bị ốm đau, tai nạn lao động không thể đến cơ quan BHXH (có Giấy xác nhận của cơ sở y tế về tình trạng sức khỏe của người ủy quyền) để tránh lạm dụng và việc mua bán lửa đảo đang diễn ra hàng ngày.

BHXH Việt Nam cũng cho biết, theo đề nghị của BHXH Việt Nam, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an (A05) đã thực hiện xử lý và gỡ bỏ hoàn toàn trang Facebook mạo danh BHXH tỉnh Bình Dương và các trang Facebook tổ chức thu mua sổ BHXH khác.

Đến chiều ngày 13/4/2020, A05 đã phối hợp với Công an TP.Hồ Chí Minh và Công an tỉnh Bình Dương triệu tập 2 đối tượng Ngô Thị Thúy Kiều và chồng là Lê Quốc Việt (sinh năm 1990, quê Bình Định), ngụ tại quận 12, TP.HCM để làm rõ hành vi mạo danh cơ quan BHXH tỉnh Bình Dương, thu mua sổ BHXH để trục lợi bất chính.

Trong quá trình xác minh, A05 xác định vợ chồng Kiều - Việt đã lập trang Facebook giả mạo BHXH tỉnh Bình Dương để thu mua sổ BHXH của người lao động mất việc do dịch bệnh. Ngoài trang "Bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dương", vợ chồng này còn lập hàng loạt tài khoản khác để giao dịch như: "Thu mua bảo hiểm xã hội giá cao", "Thu mua bảo hiểm xã hội"… Ngoài ra, cơ quan công an đã thu được hàng chục sổ BHXH của công nhân và nhiều tài liệu liên quan khác. Bộ Công an đang chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương điều tra làm rõ những người có hành vi tương tự.

Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương và bộ, ngành liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo người dân và kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi mua gom sổ BHXH. Đồng thời siết chặt quy trình chi trả để ngăn chặn các đối tượng trục lợi, đảm bảo quyền, lợi ích chính đáng của người lao động, cũng như uy tín của ngành BHXH.

Thiếu tướng Lê Minh Hạnh, Phó Cục trưởng A05 khuyến cáo, người lao động phải hiểu rõ giá trị của cuốn sổ BHXH đối với mỗi cá nhân. Các hành vi mua bán sổ BHXH đều là các hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật.

Thảo Miên