Doanh nghiệp tư nhân là lực lượng trung tâm của tăng trưởng kinh tế

Thực tiễn hơn một năm qua cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân chuyển biến tích cực cả về quy mô, chất lượng. Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp và kinh doanh.

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, từ tháng 5 - 12/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới và hơn 8.300 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và hoạt động trở lại, tăng 27,4% so với năm trước.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 94,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký gần 1.066,3 nghìn tỷ đồng, tăng 42,1% về số doanh nghiệp và tăng 64,8% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2025. Vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp thành lập mới trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 11,2 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, cả nước có gần 47,8 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2025, nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong 5 tháng đầu năm 2026 lên hơn 142,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 27,6% so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân một tháng có 28,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Đánh giá về kết quả trên, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) cho rằng, năm 2025 là một năm rất đặc biệt khi diễn ra đồng thời nhiều thay đổi lớn, trong đó có việc tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy hành chính địa phương và việc ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị. Lần đầu tiên vai trò của khu vực kinh tế tư nhân được xác lập, được khẳng định. Chưa bao giờ khu vực kinh tế tư nhân có cơ hội, có dư địa và có lực đẩy như hiện nay.

Điểm đáng chú ý nhất sau một năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ nằm ở các chính sách cụ thể, mà ở sự thay đổi trong tư duy phát triển. Nếu trước đây khu vực tư nhân chủ yếu được nhìn dưới góc độ hỗ trợ, thì nay, nhiều địa phương đánh giá khu vực doanh nghiệp tư nhân là lực lượng trung tâm của tăng trưởng kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, ông Đậu Anh Tuấn cho biết, Việt Nam hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động, trong đó gần 80% doanh nghiệp tư nhân sử dụng dưới 50 lao động; khoảng 70% có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng. Khảo sát cho thấy, khoảng 55% doanh nghiệp dự định giữ nguyên quy mô hoạt động trong thời gian tới; tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng quy mô khoảng 30,9%.

Tỷ lệ doanh nghiệp phản ánh khó khăn về tìm kiếm khách hàng đã tăng từ 45,3% (năm 2024) lên 60,2% (năm 2025). Khó khăn này xuất hiện ở nhiều lĩnh vực, không chỉ với doanh nghiệp xuất khẩu, mà cả các doanh nghiệp phục vụ thị trường nội địa.

Bên cạnh thị trường đầu ra, tiếp cận vốn vẫn là khó khăn của doanh nghiệp tư nhân. Một vấn đề khác là tình trạng khó dự báo của môi trường chính sách, tốc độ thay đổi chính sách hiện nay diễn ra rất nhanh, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không có nhân sự chuyên trách để theo dõi và cập nhật…

Tạo động lực để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp

Để kinh tế tư nhân phát triển theo đúng mục tiêu đề ra, theo ông Đậu Anh Tuấn, trong giai đoạn tới, điều quan trọng là tạo động lực để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, thay vì tạo thêm áp lực về thủ tục và chi phí tuân thủ.

Đồng thời, các địa phương cần đóng vai trò kiến tạo, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực và triển khai các chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn. Môi trường kinh doanh không chỉ cần tạo thuận lợi hơn về thủ tục hành chính, mà còn phải tạo lập môi trường cạnh tranh công bằng hơn, tiếp cận nguồn lực công khai, minh bạch hơn.

Ngoài ra, các địa phương cần quan tâm hơn thông qua các chương trình kết nối thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do và mở rộng chuỗi cung ứng.

Còn theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, muốn tạo đà cho kinh tế tư nhân phát triển vượt bậc trong giai đoạn mới, cần bảo đảm 3 quyền rất quan trọng cho kinh tế tư nhân, doanh nghiệp tư nhân yên tâm phát triển là quyền sở hữu tài sản, quyền tự do kinh doanh những thứ pháp luật không cấm và quyền cạnh tranh bình đẳng.

Cùng với đó, tăng khả năng tiếp cận với 3 nguồn lực quan trọng cho doanh nghiệp, gồm: đất đai, tài chính và đổi mới công nghệ. Việc hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh và ban hành khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn… cần được quan tâm.

TS. Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, để đạt được mục tiêu trên, phải đồng bộ nhiều chính sách. Trong đó, tiếp tục cải cách thể chế, môi trường kinh doanh, hoàn thiện khung pháp lý và tiếp tục thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Về hỗ trợ chính sách tài chính tín dụng, Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường cho khu vực kinh tế tư nhân vay vốn theo nguyên tắc tăng tỷ lệ tài sản tín chấp là tài sản hình thành trong tương lai…