Tự kỷ - ngơ ngác những ánh mắt, nụ cười

Kim Thanh
Theo số liệu chưa đầy đủ được đưa ra từ đầu năm 2017, tỷ lệ người mắc tự kỷ ở Việt Nam dao động từ 0,5 đến 1%, vào khoảng 200 nghìn người, gồm cả trẻ em và người trưởng thành.
aa

tranh

Sau rất nhiều cố gắng của cô giáo và cậu học trò nhỏ của lớp chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ, bức thư vẽ hai trái tim rực đỏ cũng hoàn thành, mang lại niềm hạnh phúc hiếm hoi cho cha mẹ. Ảnh: Phạm Mơ

Xót lòng trước những gương mặt đẹp

Theo định nghĩa được Liên Hợp quốc đưa ra, tự kỷ là một dạng khuyết tật suốt đời, là kết quả rối loạn của hệ thần kinh gây ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ. Tự kỷ có thể xảy ra ở bất kỳ cá nhân nào, gây khiếm khuyết về tương tác xã hội, khó khăn về giao tiếp, cùng với những hành vi, sở thích và hoạt động mang tính hạn hẹp và lặp đi lặp lại.

Đấy là một định nghĩa để người ta tạm hình dung ra những người mắc chứng tự kỷ. Nhưng có một điểm chung rất lạ, những đứa trẻ tự kỷ có gương mặt khá xinh đẹp, môi đỏ, da trắng, khác hẳn với những thể khuyết tật của bệnh down hay một số khuyết tật dị dạng khác.

Lần đầu tiên tôi tiếp xúc với một bé mới chưa đầy năm. Một bé trai khôi ngô rất ưa nhìn. Nhưng khác lạ, là ai gọi cũng không quay lại, bé cứ ngẩng đầu lên nhìn tận trên cao, ánh mắt xa xăm vào một điểm nào mơ hồ tận đâu đâu đằng sau những người đối diện. Và bé không nói được.

Ai cũng hy vọng bé sẽ cải thiện sau nhiều lần tìm thày tìm thuốc chữa chạy cả đông tây y kết hợp. Nhưng cho đến nay khi đã 10 tuổi, bé vẫn chưa thể nói rõ ràng và không thích nhìn thẳng vào mắt ai, cũng không ai có thể buộc bé chú tâm vào một điều gì cả. Bố mẹ vẫn cứ luôn phải ở bên để giúp chăm sóc bé ăn uống, đi vệ sinh, dỗ bé ngủ… Sơ sểnh một tí, bé có thể vớ ngay chai nước rửa bát để… uống thử, hoặc vùng chạy ra đường giữa làn xe xuôi ngược mà không biết sợ là gì. Bé được gửi ở một lớp dạy trẻ tự kỷ tại địa phương, nhưng việc tiến bộ về nhận thức của bé còn khá chậm…

Với những gia đình có con mắc chứng tự kỷ, những chuỗi ngày nuôi dạy con là những quãng thời gian vô cùng khó khăn, nặng nề và buồn bã. Ngoài việc chăm sóc trẻ như kể trên, việc dạy dỗ các bé cũng gây nên những bức xúc và thất vọng cho cha mẹ. Đơn giản như cầm thìa xúc cơm bé cũng để vãi cơm, rơi thìa giống như không thể làm nổi, trong khi bé có thể vồ lấy đồ vật và cầm rất chắc khi bé thích lấy. Rồi những đêm bên con, mệt mỏi triền miên khi bé không chịu ngủ, quấy khóc, đi vệ sinh vô thức…

Trẻ tự kỷ ở Việt Nam đang được nuôi dạy ra sao?

Tại Hà Nội, theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo, trong số trẻ khuyết tật học đường của toàn thành phố thì số trẻ tự kỷ chiếm khoảng 30%. Riêng cấp tiểu học có khoảng hơn 1.000 trẻ khuyết tật đang học hòa nhập, trong đó 80% là trẻ tự kỷ. Nhiều trường có trẻ tự kỷ theo học đang ở tình trạng không có cơ sở vật chất phù hợp, không có giáo viên hay nhân viên hỗ trợ chuyên biệt. Bên cạnh đó, còn rất nhiều trẻ tự kỷ ở thể nặng, không thể học hòa nhập được mà phải đến trường chuyên biệt hoặc được chăm sóc tại nhà.

Theo tìm hiểu của phóng viên, hiện nay các trung tâm, trường lớp dành cho trẻ khuyết tật (trong đó có nhận trẻ tự kỷ), tập trung ở các thành phố lớn, với số lượng khoảng trên dưới 50 cơ sở tại TP. Hồ Chí Minh và dưới 20 cơ sở tại Hà Nội. Tại các tỉnh, số lớp dạy trẻ tự kỷ hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Về phương pháp, tài liệu giáo dục trẻ tự kỷ cũng còn có vấn đề. Thông tin từ hội thảo “Hoàn thiện đề cương tài liệu hỗ trợ phục hồi chức năng cho trẻ em tự kỷ ở Việt Nam” do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội tổ chức vào tháng 9/2018 cho biết, hiện có tới 49 tài liệu liên quan đến rối loạn phổ tự kỷ đang được sử dụng. Tuy nhiên, chỉ có 15,9% phụ huynh được hỏi là có biết và tiếp cận các tài liệu này, còn lại chủ yếu tìm hiểu qua báo mạng và các tài liệu phát tay. Trong khi đó, sách có hội đồng khoa học đánh giá thông qua rất ít khi được sử dụng.

Như vậy, việc dạy trẻ tự kỷ hiện đang dùng các phương pháp, cách thức khác nhau, chưa có bộ tài liệu chuẩn chung để áp dụng thành công cho các trường, các trung tâm. “Với khoảng 200 ngàn người mắc chứng tự kỷ, hiện có rất nhiều trường, tổ chức, cá nhân mở các trung tâm cả trường công và tư nhân liên quan đến lĩnh vực này. Song việc chăm sóc, dạy các con ở trường tự kỷ lại rất khác nhau. Vì không có chương trình khung, giáo trình chuẩn nên việc chữa trị cho người bị tự kỷ không hiệu quả và gặp rất nhiều khó khăn”- Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Hà đã cho biết tại hội thảo.

Trong thông điệp “Ngày Thế giới nhận thức về tự kỷ” (ngày 2 tháng 4 năm 2012), Tổng thư ký Liên Hợp quốc khi đó là ông Ban Ki-moon cũng đã từng chỉ ra rằng: “Trẻ em và những người mắc chứng tự kỷ phải đối mặt với những thách thức lớn, trong đó có sự phân biệt đối xử cũng như thiếu khả năng tiếp cận dịch vụ hỗ trợ. Nhiều người phải vật lộn với các rào cản trong cuộc sống hàng ngày”.

Kim Thanh

Kim Thanh

Đọc thêm

Việt Nam năm 2025 có gần 15 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt hơn 42%

Việt Nam năm 2025 có gần 15 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt hơn 42%

(TBTCO) - Năm 2025, diện tích rừng của Việt Nam đạt gần 15 triệu ha, với tỷ lệ che phủ trên toàn quốc vượt mức 42%.
Tìm giải pháp công nghệ, chính sách thúc đẩy giao thông xanh tại TP. Hồ Chí Minh

Tìm giải pháp công nghệ, chính sách thúc đẩy giao thông xanh tại TP. Hồ Chí Minh

(TBTCO) - Ngày 31/3, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp với Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo kỹ thuật “Thúc đẩy phương tiện giao thông cơ giới cá nhân phát thải thấp tại TP. Hồ Chí Minh: Giải pháp về công nghệ, chính sách và thị trường”.
Bệnh tay chân miệng gia tăng, Bộ Y tế yêu cầu chủ động kiểm soát lây nhiễm

Bệnh tay chân miệng gia tăng, Bộ Y tế yêu cầu chủ động kiểm soát lây nhiễm

(TBTCO) - Gần 3 tháng, cả nước ghi nhận hơn 25.000 ca tay chân miệng, trong đó nhiều ca bệnh nặng liên quan đến chủng EV71 có độc lực cao, diễn tiến nhanh, làm gia tăng nguy cơ tử vong. Bộ Y tế yêu cầu tăng cường thu dung, kiểm soát lây nhiễm.
Hà Nội: Cải cách hành chính chuyển biến mạnh, mức hài lòng tăng cao

Hà Nội: Cải cách hành chính chuyển biến mạnh, mức hài lòng tăng cao

(TBTCO) - Hội nghị công bố kết quả Chỉ số cải cách hành chính (CCHC) năm 2025 và Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) do UBND TP. Hà Nội tổ chức sáng 31/3 đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động của các cơ quan hành chính trên địa bàn.
Hà Nội đẩy nhanh 10 dự án chống ngập cấp bách

Hà Nội đẩy nhanh 10 dự án chống ngập cấp bách

(TBTCO) - Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc chưa từng có với loạt dự án chống ngập cấp bách, nhằm giảm thiểu tình trạng úng ngập kéo dài mỗi khi mưa lớn. 10 dự án cấp bách đang được triển khai gồm: 2 dự án hệ thống thoát nước, 7 hồ điều hòa và 1 dự án hỗ trợ kiểm soát ngập toàn thành phố.
Triển khai khung pháp lý, sẵn sàng vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam

Triển khai khung pháp lý, sẵn sàng vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam

(TBTCO) - Việc triển khai khung pháp lý và hướng dẫn nghiệp vụ vận hành sàn giao dịch các-bon đang đánh dấu bước chuyển quan trọng của Việt Nam từ giai đoạn xây dựng chính sách sang vận hành thực tế. Không chỉ là công cụ hỗ trợ giảm phát thải, thị trường các-bon còn mở ra dư địa lớn cho dòng vốn xanh và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững.
Giữ vững “trục xương sống” truyền tải điện miền Trung mùa cao điểm

Giữ vững “trục xương sống” truyền tải điện miền Trung mùa cao điểm

(TBTCO) - Miền Trung giữ vai trò then chốt trong truyền tải điện quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tăng cao và nguồn cung biến động. Trao đổi với phóng viên, ông Lê Đình Chiến - Giám đốc Công ty Truyền tải điện 2 (PTC2) cho biết, PTC2 đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để bảo đảm vận hành an toàn, liên tục trong mùa khô và ứng phó với các rủi ro thiên tai.
Bộ Y tế thông tin về biến thể mới của Covid-19

Bộ Y tế thông tin về biến thể mới của Covid-19

(TBTCO) - Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, biến thể SARS-CoV-2 BA.3.2 hiện được xếp vào nhóm biến thể đang được theo dõi. WHO đánh giá, nguy cơ của biến thể này đối với sức khỏe cộng đồng ở mức thấp so với các dòng Omicron đang lưu hành hiện nay.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều