Việt Nam đang ở đâu trong cuộc đua phát triển đô thị thông minh và bền vững?

Hà My
(TBTCO) - “Việt Nam đang ở thời điểm bước ngoặt. Hoặc chúng ta tận dụng cơ hội để đồng kiến tạo thế hệ đô thị thông minh, bền vững và đáng sống, hoặc sẽ bị bỏ lại phía sau”.
aa

Đây là chia sẻ của GS. Nguyễn Quang Trung, đồng lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu Thành phố thông minh và bền vững châu Á - Thái Bình Dương, Đại học RMIT Việt Nam.

Đối mặt nhiều thách thức

Theo GS. Nguyễn Quang Trung, Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong đặt nền móng cho đô thị thông minh. Đến cuối năm 2024, phần lớn địa phương trên cả nước đã triển khai sáng kiến đô thị thông minh, với nhiều trung tâm điều hành đi vào hoạt động nhằm hỗ trợ các lĩnh vực như giao thông, y tế và giáo dục số.

Một góc trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Sơn Nam
Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong đặt nền móng cho đô thị thông minh. Ảnh minh hoạ

Một số thành phố như Đà Nẵng tiên phong với dự án quản lý nước, giao thông thông minh; Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh triển khai thẻ thông minh, wi-fi công cộng. Các doanh nghiệp như Viettel, VNPT, FPT cũng phát triển các giải pháp AI và Internet vạn vật cho quản trị đô thị.

Tuy nhiên, thực tế phát triển đô thị, Việt Nam vẫn tụt lại so với khu vực. Theo báo cáo IMD 2025, TP. Hồ Chí Minh xếp thứ 101/146, Hà Nội đứng 88; còn theo báo cáo CIMI 2025, TP. Hồ Chí Minh xếp thứ 132/183, với điểm thấp ở quy hoạch, môi trường và quản trị.

Châu Á - Thái Bình Dương đang định hình tương lai đô thị với các sáng kiến đổi mới dựa trên dữ liệu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Seoul, Thâm Quyến, Tokyo đã tích hợp bản sao kỹ thuật số, dữ liệu thời gian thực và hạ tầng xanh vào vận hành đô thị. Các chương trình như “Xã hội 5.0” (Nhật Bản) hay “Quốc gia thông minh” (Singapore) đang thiết lập chuẩn mực mới cho khu vực và thế giới.

Chuyên gia của Đại học RMIT Việt Nam cũng cho rằng, ngoài hạ tầng, Việt Nam còn đối mặt với thách thức về quản trị công, nhân lực chất lượng cao, nhiều chính sách chưa thực sự đi vào thực tiễn, sự lệch pha giữa đô thị hóa “nóng” và năng lực quản trị thực thi. Rủi ro khí hậu và chênh lệch vùng miền khiến bài toán càng thêm phức tạp. Vì vậy, khi thiếu vắng một quy hoạch đồng bộ, mục tiêu đô thị thông minh, bền vững, bao trùm sẽ khó thành hiện thực.

Việt Nam đã tham gia các sáng kiến khu vực, với Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng là thành viên Mạng lưới thành phố thông minh ASEAN. Các diễn đàn APEC gần đây đã thúc đẩy giao thông xanh và đô thị bền vững.

GS. Nguyễn Quang Trung nhận định, đến năm 2050, các đô thị sẽ thông minh và bền vững hơn nhờ vận hành bằng dữ liệu - từ bản sao kỹ thuật số đến giao thông tự động và năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, dù chú trọng vào công nghệ, thành phố thông minh phải lấy con người làm trung tâm. “Công nghệ là để phục vụ cộng đồng, không phải thay thế họ” - ông nhấn mạnh.

Xây dựng lộ trình quốc gia về phát triển thành phố thông minh và bền vững

Đảng và Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Để chuẩn bị cho 20 năm tới, GS. Trung cho rằng, Việt Nam cần một chiến lược đô thị dài hạn, với ưu tiên gồm phát triển hạ tầng số toàn quốc (mạng 5G, trung tâm dữ liệu, băng thông rộng ở vùng thiếu kết nối) và đào tạo nhân lực số, đồng thời thu hẹp khoảng cách số trên cả cung và cầu.

Việt Nam đang ở đâu trong cuộc đua phát triển đô thị thông minh và bền vững?
Việt Nam cần một chiến lược đô thị dài hạn. Ảnh minh hoạ

Theo đó, Việt Nam cần xây dựng một lộ trình quốc gia về phát triển thành phố thông minh và bền vững, dựa trên mô hình 5 giai đoạn đề xuất bởi Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB): chẩn đoán thực trạng, đánh giá mức độ sẵn sàng, xây dựng chiến lược, lập kế hoạch triển khai và giám sát - đánh giá.

Đồng thời, cần phải có một cơ quan điều phối trung ương, với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật để đảm bảo tính đồng bộ.

Chiến lược cần bám sát 6 trụ cột: giao thông, đời sống, môi trường, con người, chính quyền và kinh tế thông minh, với chỉ số hiệu suất cụ thể cho từng lĩnh vực. Để thực thi hiệu quả, cần một hệ thống quản trị thông minh và cơ quan giám sát độc lập.

“Tiến trình tinh gọn bộ máy hành chính hiện nay là cơ hội hiện đại hóa quản lý và giảm sự phân tán trong quản trị. Nếu gắn với quy hoạch thông minh, cải cách này sẽ thúc đẩy thử nghiệm, chia sẻ dữ liệu và phối hợp liên vùng” - GS. Nguyễn Quang Trung khẳng định.

Với cải cách hành chính và một lộ trình rõ ràng, Việt Nam có thể trao quyền cho chính quyền địa phương thử nghiệm công nghệ, chia sẻ dữ liệu và cùng kiến tạo những đô thị tương lai lấy con người làm trung tâm.

Ông cũng nhấn mạnh, cần ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng thích ứng khí hậu, giao thông tích hợp, nhà ở xanh và dữ liệu mở nhằm phát triển bao trùm và tăng khả năng chống chịu. Cùng với đó là nâng cao quản trị thông minh, chuẩn hóa dữ liệu sẽ nâng cao tính minh bạch và hiệu quả ra quyết định.

Ưu tiên quy hoạch TP. Hồ Chí Minh theo mô hình đô thị nén

“Nếu được chọn một thay đổi cho TP. Hồ Chí Minh, tôi sẽ ưu tiên quy hoạch đô thị nén, tích hợp như Singapore - nơi nhà ở, công viên và giao thông kết nối liền mạch, phản ánh chiều sâu nhân văn trong tổ chức cuộc sống” - GS. Nguyễn Quang Trung nói.

Hà My

Đọc thêm

Việt Nam sẽ nhận gần 72 triệu USD từ Quỹ Khí hậu xanh nhờ kết quả giảm phát thải rừng

Việt Nam sẽ nhận gần 72 triệu USD từ Quỹ Khí hậu xanh nhờ kết quả giảm phát thải rừng

(TBTCO) - Việt Nam sẽ nhận 71,96 triệu USD do Quỹ Khí hậu xanh (GCF) chi trả dựa trên kết quả giảm phát thải từ phá rừng và suy thoái rừng (REDD+) cho năm 2014.
Phát hiện sai phạm dữ liệu quan trắc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói gì?

Phát hiện sai phạm dữ liệu quan trắc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nói gì?

(TBTCO) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận, những sai phạm tại các trạm quan trắc phát thải vừa qua chủ yếu bắt nguồn từ việc giám sát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp thực tiễn. Bộ cam kết xử lý nghiêm sai phạm, đồng thời rà soát toàn bộ quy trình kỹ thuật và quản lý dữ liệu để siết chặt kiểm soát.
Việt Nam năm 2025 có gần 15 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt hơn 42%

Việt Nam năm 2025 có gần 15 triệu ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt hơn 42%

(TBTCO) - Năm 2025, diện tích rừng của Việt Nam đạt gần 15 triệu ha, với tỷ lệ che phủ trên toàn quốc vượt mức 42%.
Tìm giải pháp công nghệ, chính sách thúc đẩy giao thông xanh tại TP. Hồ Chí Minh

Tìm giải pháp công nghệ, chính sách thúc đẩy giao thông xanh tại TP. Hồ Chí Minh

(TBTCO) - Ngày 31/3, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp với Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo kỹ thuật “Thúc đẩy phương tiện giao thông cơ giới cá nhân phát thải thấp tại TP. Hồ Chí Minh: Giải pháp về công nghệ, chính sách và thị trường”.
Hà Nội đẩy nhanh 10 dự án chống ngập cấp bách

Hà Nội đẩy nhanh 10 dự án chống ngập cấp bách

(TBTCO) - Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc chưa từng có với loạt dự án chống ngập cấp bách, nhằm giảm thiểu tình trạng úng ngập kéo dài mỗi khi mưa lớn. 10 dự án cấp bách đang được triển khai gồm: 2 dự án hệ thống thoát nước, 7 hồ điều hòa và 1 dự án hỗ trợ kiểm soát ngập toàn thành phố.
Triển khai khung pháp lý, sẵn sàng vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam

Triển khai khung pháp lý, sẵn sàng vận hành sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam

(TBTCO) - Việc triển khai khung pháp lý và hướng dẫn nghiệp vụ vận hành sàn giao dịch các-bon đang đánh dấu bước chuyển quan trọng của Việt Nam từ giai đoạn xây dựng chính sách sang vận hành thực tế. Không chỉ là công cụ hỗ trợ giảm phát thải, thị trường các-bon còn mở ra dư địa lớn cho dòng vốn xanh và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững.
Công nghệ và tuần hoàn: Hiện thực hóa khát vọng nông nghiệp xanh và bền vững

Công nghệ và tuần hoàn: Hiện thực hóa khát vọng nông nghiệp xanh và bền vững

(TBTCO) - Trước áp lực dịch bệnh kéo dài và yêu cầu môi trường ngày càng khắt khe, phát triển chăn nuôi tuần hoàn là hướng đi đúng đắn và phù hợp được các doanh nghiệp chăn nuôi lựa chọn. Hướng đi này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả kinh tế mà còn góp phần giảm áp lực môi trường.
Hà Nội thông qua quy hoạch 100 năm: Định hình đô thị đa trung tâm, vươn tầm toàn cầu

Hà Nội thông qua quy hoạch 100 năm: Định hình đô thị đa trung tâm, vươn tầm toàn cầu

(TBTCO) - Chiều 28/3, tại Kỳ họp thứ nhất, HĐND TP. Hà Nội khóa XVII đã chính thức thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm - một quyết sách chiến lược mang tính định hình tương lai phát triển dài hạn của Hà Nội trong thế kỷ XXI.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều