Xung đột tại Trung Đông leo thang từ đầu tháng 3/2026 đã làm gia tăng rủi ro địa chính trị trên thị trường năng lượng toàn cầu, qua đó tác động đến tâm lý trên nhiều thị trường tài chính, trong đó có thị trường chứng khoán Việt Nam. Căng thẳng tại khu vực này khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại dầu mỏ thế giới bị gián đoạn, kéo theo biến động mạnh của giá năng lượng.

Chỉ trong thời gian ngắn, giá dầu Brent đã tăng từ khoảng 77 USD/thùng vào cuối tháng 2 lên vùng 110 - 120 USD/thùng trong phiên ngày 9/3, đánh dấu một trong những nhịp tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Diễn biến này nhanh chóng tạo áp lực lên môi trường kinh tế vĩ mô và tâm lý trên các thị trường tài chính.

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, các cú sốc giá dầu thường gây tác động tiêu cực đối với thị trường chứng khoán trong ngắn hạn. Chi phí năng lượng tăng mạnh có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, kéo theo lo ngại về lãi suất, tỷ giá và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp. So với các giai đoạn trước, tốc độ tăng giá dầu trong đợt biến động hiện nay được đánh giá là khá nhanh, khiến thị trường khó điều chỉnh kỳ vọng trong thời gian ngắn và làm gia tăng mức độ biến động trên thị trường tài chính.

Đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, những biến động này đang tạo thêm áp lực trong ngắn hạn. Giới phân tích cho rằng VN-Index có thể tiếp tục trải qua giai đoạn điều chỉnh trước khi tìm được vùng cân bằng mới. Kịch bản cơ sở là chỉ số có thể dao động trong vùng 1.500 - 1.600 điểm, khi tâm lý thận trọng vẫn chi phối dòng tiền trên thị trường.

Tuy vậy, nếu nhìn ở góc độ dài hơn, những nhịp điều chỉnh mạnh thường đi kèm với sự thay đổi đáng kể về mặt bằng định giá. Theo các chuyên gia, khi VN-Index giảm xuống dưới vùng 1.660 điểm, định giá của thị trường đã trở nên hấp dẫn hơn so với giai đoạn trước. Hệ số P/E dự phóng của VN-Index hiện thấp hơn mức trung bình nhiều năm gần đây, trong khi P/B đang tiệm cận những vùng giá từng thu hút dòng tiền trung và dài hạn trong các chu kỳ điều chỉnh trước. Điều này cho thấy sự sụt giảm của thị trường phần nào phản ánh yếu tố tâm lý trước các cú sốc bên ngoài, trong khi nền tảng định giá đang dần trở nên thuận lợi hơn đối với nhà đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, diễn biến tiếp theo của giá dầu vẫn là yếu tố quan trọng cần theo dõi. Sau khi tăng mạnh từ vùng 77 USD lên trên 110 USD/thùng trong thời gian ngắn, giá dầu nhiều khả năng sẽ cần thời gian để tìm vùng cân bằng mới. Trong các chu kỳ trước, những nhịp tăng quá nhanh của giá năng lượng thường khó duy trì lâu, đặc biệt khi các nền kinh tế lớn triển khai các biện pháp nhằm ổn định nguồn cung.

Tuy nhiên, triển vọng của thị trường dầu mỏ vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Nếu xung đột tiếp tục mở rộng hoặc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài, khả năng giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài vẫn là kịch bản cần tính đến.

Trong bối cảnh đó, tâm lý thận trọng có thể tiếp tục chi phối thị trường chứng khoán trong ngắn hạn. Nhà đầu tư nhiều khả năng sẽ theo dõi sát diễn biến giá dầu, tình hình địa chính trị tại Trung Đông cũng như phản ứng chính sách của các nền kinh tế lớn. Khi các yếu tố bất định dần ổn định, mức độ biến động của thị trường có thể giảm bớt, tạo điều kiện để dòng tiền quay trở lại.