Brazil mở dư địa nhưng chưa khai thác tương xứng

Trong xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, Brazil đang dần trở thành một điểm đến đáng chú ý của doanh nghiệp Việt Nam. Với quy mô dân số khoảng 215 triệu người và GDP dao động từ 2,1 - 2,3 nghìn tỷ USD, quốc gia này không chỉ là thị trường tiêu thụ lớn mà còn đóng vai trò cửa ngõ chiến lược vào khối MERCOSUR.

Ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC nhấn mạnh rằng trong bối cảnh địa chính trị và vận tải toàn cầu có nhiều biến động, yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thị trường Brazil, với sức mua lớn và mức độ ít chịu tác động trực tiếp từ các điểm nóng toàn cầu, là một lựa chọn phù hợp để doanh nghiệp Việt tìm kiếm không gian tăng trưởng mới.

Bà Phạm Hồng Trang - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Brazil cũng nhận định rằng mối quan hệ thương mại giữa hai nước có tính bổ trợ cao, không cạnh tranh trực tiếp. Việt Nam xuất khẩu chủ yếu các mặt hàng công nghiệp chế tạo, tiêu dùng như điện thoại, dệt may, giày dép; trong khi nhập khẩu từ Brazil các nguyên liệu đầu vào như bông, đậu tương, ngô.

Riêng lĩnh vực thực phẩm cho thấy sự chênh lệch đáng kể: Brazil xuất khẩu sang Việt Nam khoảng 3,7 tỷ USD, trong khi chiều ngược lại mới đạt khoảng 1,1 tỷ USD, mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp Việt gia tăng thị phần, đặc biệt ở phân khúc chế biến và đồ uống trung cấp.

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Brazil ghi nhận khoảng 2,7 tỷ USD. Ảnh: Lạc Nguyên

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu nâng kim ngạch song phương lên 15 tỷ USD vào năm 2030, theo bà Trang, doanh nghiệp Việt phải giải được bài toán rào cản kỹ thuật. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận dài hạn: từng bước xây dựng hiện diện tại thị trường, đẩy mạnh bản địa hóa sản phẩm, lựa chọn kênh phân phối phù hợp và tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn sở tại. Đồng thời, minh bạch chi phí sản xuất và chủ động theo dõi các cảnh báo thương mại sẽ là “tấm đệm” quan trọng giúp hạn chế rủi ro từ các vụ kiện phòng vệ thương mại.

Chi phí logistics và rào cản kỹ thuật siết biên lợi nhuận

Dù tiềm năng lớn, Brazil được đánh giá là một trong những thị trường khó tính với hệ thống tiêu chuẩn và quy định phức tạp. Bà Phạm Hồng Trang cho biết, hàng hóa nhập khẩu vào thị trường này phải đáp ứng các yêu cầu kiểm định nghiêm ngặt: thực phẩm do cơ quan MAPA kiểm soát, sản phẩm y tế và mỹ phẩm thuộc ANVISA, còn hàng công nghiệp phải đạt chuẩn INMETRO. Bên cạnh đó, toàn bộ nhãn mác bắt buộc phải sử dụng tiếng Bồ Đào Nha, cùng với thủ tục hành chính kéo dài và chi phí thông quan cao.

Không chỉ dừng ở rào cản kỹ thuật, yếu tố logistics đang trở thành điểm nghẽn lớn trong chuỗi xuất khẩu sang Brazil. Ông Dionathan Santos - Chủ tịch Điều hành Phòng Thương mại Brazil - Việt Nam, đã chỉ ra một thực tế quan trọng: doanh nghiệp nước ngoài không được phép tự thực hiện thủ tục thông quan tại Brazil. Điều này buộc các giao dịch phải thực hiện theo các điều kiện như FOB, CIF hoặc CFR, trong khi không thể áp dụng DDP. Hệ quả là nhà nhập khẩu địa phương phải gánh thêm chi phí vận hành, thuế và kho bãi, có thể làm giá hàng hóa tăng thêm từ 60% đến 100% so với giá FOB ban đầu.

Theo ông Santos, điều này tạo áp lực lớn trong đàm phán giá và đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải có chiến lược tiếp cận thận trọng. Do đó, các doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ pháp nhân đối tác thông qua các hệ thống tra cứu chính thức của Brazil và bắt đầu bằng các đơn hàng nhỏ để giảm thiểu rủi ro khi thâm nhập thị trường.

Hiện nay, Brazil là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Mỹ Latinh, đồng thời Việt Nam cũng là đối tác quan trọng hàng đầu của Brazil tại khu vực Đông Nam Á. Ảnh: Lạc Nguyên

Ông Lê Trần Nhật Phương - Phó Tổng Giám đốc Công ty Bee Logistic, cho rằng bài toán logistics sang Brazil không còn đơn thuần là lựa chọn chi phí vận tải thấp nhất, mà phải nhìn ở góc độ “tổng chi phí hàng đến”.

Ngoài cước vận tải, doanh nghiệp còn phải đối mặt với hàng loạt chi phí phát sinh như phí lưu bãi, phụ phí địa phương, chi phí chỉnh sửa chứng từ và bảo hiểm. Những yếu tố này có thể làm biến động mạnh tổng chi phí và ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận.

Đáng chú ý, một xu hướng mới đang hình thành trong định tuyến vận tải. Theo dữ liệu từ các hãng tàu lớn, tuyến vận chuyển từ Việt Nam sang Brazil đang chuyển hướng qua các điểm trung chuyển tại châu Á như Singapore, Hong Kong hoặc Tanjung Pelepas, sau đó vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì đi qua các khu vực tiềm ẩn rủi ro địa chính trị. Cách tiếp cận này giúp tăng độ ổn định và giảm thiểu gián đoạn chuỗi cung ứng.

Song song đó, yêu cầu về chứng từ cũng được đặt ở mức rất cao. Chỉ một sai lệch nhỏ giữa các loại vận đơn hoặc thông tin thuế cũng có thể khiến toàn bộ lô hàng bị đình trệ tại cảng. Điều này buộc doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu chuẩn bị hồ sơ, phân loại mã hàng đến tuân thủ quy định về bao bì và kiểm dịch.