Sáng 21/4, sau khi các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có phát biểu giải trình, làm rõ nhiều vấn đề đại biểu quan tâm về phát triển kinh tế, chính sách thuế, vốn đầu tư công, thị trường vốn…

Tăng trưởng hai con số: "Vô cùng thách thức nhưng là con đường tất yếu"

Tại hội trường, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trân trọng cảm ơn và tiếp thu ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của 137 lượt đại biểu tại tổ và 40 đại biểu tại hội trường. Theo Bộ trưởng, các đại biểu đã phân tích rất sát thực tiễn về những khó khăn từ bên ngoài như xung đột địa chính trị tác động đến kinh tế Việt Nam, cho đến những tồn tại nội tại về mô hình tăng trưởng, hiệu quả đầu tư, chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời hiến kế nhiều giải pháp đột phá để huy động vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Đề cập đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định việc đạt mức tăng trưởng hai con số là "mục tiêu vô cùng thách thức nhưng mà là con đường tất yếu", bởi "không có con đường nào khác để chúng ta hoàn thành mục tiêu phát triển đất nước kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, từ 2045 trở thành nước phát triển công nghiệp hiện đại".

Minh họa cho tính thách thức của mục tiêu này, Bộ trưởng dẫn số liệu từ báo cáo của tổ chức World Development Report: Từ năm 1946 đến nay, trên thế giới chỉ có 13 quốc gia và vùng lãnh thổ thực hiện thành công việc tăng trưởng liên tục hai con số trong vòng trên 10 năm để vươn lên từ một quốc gia nghèo thành nước phát triển. Nhìn lại lịch sử hơn 40 năm đổi mới của Việt Nam, chúng ta chỉ có 2 năm tăng trưởng đạt trên 9% và chưa bao giờ chạm mức hai con số.

Dù vậy, người đứng đầu ngành Tài chính khẳng định đây là con đường đã được lựa chọn với sự đồng thuận rất cao và được đề ra Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 14 và Kết luận 18 của Trung ương. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã đề ra 59 chỉ tiêu ngành lĩnh vực, 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp cho giai đoạn tới và đặc biệt là 92 nhiệm vụ rất cụ thể cho năm 2026.

Nền kinh tế sẽ chịu nhiều sức ép từ quý 2

Báo cáo về một số tín hiệu khởi sắc của tình hình kinh tế những tháng đầu năm 2026, Bộ trưởng cho biết tăng trưởng đạt 7,8 - 7,9%; xuất khẩu tăng trên 19%; giải ngân đầu tư công tăng 1,2% so với cùng kỳ; đặc biệt số lượng doanh nghiệp mới thành lập tăng ấn tượng ở mức 31,7%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Tuy vậy, ông cũng cảnh báo nền kinh tế sẽ bắt đầu "thấm" tác động từ xung đột Trung Đông kể từ quý II. Dẫn đánh giá của chuyên gia, Bộ trưởng cho biết cứ giá dầu thô tăng 10% sẽ tác động làm giảm tăng trưởng 0,4% và đẩy lạm phát tăng thêm 0,5%. Hơn nữa, giá dầu tăng sẽ kéo theo đà tăng giá của các sản phẩm hóa dầu là đầu vào của nền sản xuất như phân bón và cả lĩnh vực công nghệ. "Hiện nay giá của sợi cáp quang tăng đã gấp sáu lần so với cùng thời điểm, nên đây là một thách thức rất lớn" - Bộ trưởng nêu ví dụ.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm nay, Bộ trưởng tính toán các quý còn lại phải tăng từ 10 đến 11%. Đứng trước áp lực này, Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, rà soát và cập nhật lại kịch bản tăng trưởng nhằm giao nhiệm vụ phấn đấu cụ thể cho từng cơ quan, địa phương, bộ ngành và doanh nghiệp cho phù hợp tình hình mới.

Thứ hai, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, vừa cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô. Về tài khóa, Bộ Tài chính tập trung hoàn thiện chính sách thuế để "thu đúng, thu đủ, thu kịp thời” nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện tối đa cho sự phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện chiếm khoảng 96% số lượng và đóng góp trên 50% GDP.

Đối với đầu tư công, Bộ trưởng cho hay Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì một hội nghị toàn quốc ngay trong tuần này để đốc thúc tiến độ giải ngân cho năm 2026.

Khơi thông nguồn lực hàng triệu tỷ đồng cho tăng trưởng

Giải pháp thứ ba là tháo gỡ điểm nghẽn tại các dự án tồn đọng. Cám ơn Quốc hội đã đưa việc mở rộng xử lý các dự án tồn đọng về đất đai và các dự án khác theo Nghị quyết 170 và Nghị quyết 245 vào chương trình kỳ họp, Bộ trưởng cho biết cả nước đang tồn đọng khoảng 200.000 ha đất, tương đương khoảng 3,3 triệu tỷ đồng (theo số thống kê chưa đầy đủ), gấp đến 3 lần con số đầu tư công của cả năm 2026. Do đó, Bộ trưởng bày tỏ mong muốn Quốc hội ủng hộ và giám sát để tháo gỡ được điểm nghẽn này, bởi đây sẽ là một nguồn lực và động lực cho tăng trưởng trong thời gian tới.

Một giải pháp nữa là ngay trong kỳ họp này, với sự đồng ý của Bộ Chính trị, Thủ tướng và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội để tháo gỡ, sửa đổi 4 luật thuế quan trọng gồm: Luật Thuế thu nhập cá nhân, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế giá trị gia tăng và Thuế tiêu thụ đặc biệt để từng bước giải phóng nguồn lực, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Giải đáp các trăn trở của đại biểu Quốc hội về bài toán huy động vốn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn tới, tổng vốn đầu tư toàn xã hội phải được nâng từ mức 33,1% (giai đoạn 2021 - 2025) lên 40%. So với giai đoạn trước, tổng nhu cầu vốn phải tăng tới 2,2 lần; trong đó ngân sách Trung ương tăng 3,4 lần và thu hút FDI tăng 1,7 lần.

Đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh việc phải cải thiện chỉ số ICOR.

Bày tỏ sự thống nhất cao với ý kiến của các đại biểu Trần Văn Lâm, đại biểu Lê Hoàng Anh về việc phải đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả trong đầu tư, Bộ trưởng chỉ ra, nếu như không cải thiện được chỉ số ICOR hiện nay thì để tăng trưởng hai con số, tổng đầu tư toàn xã hội phải lên tới 70% GDP.

Vì vậy, mục tiêu bắt buộc là phải đưa ICOR về mức từ 4 đến 4,5. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng lưu ý mức này vẫn còn rất cao nếu đem so sánh với cùng thời kỳ tăng tốc (từ mức GDP 5.000 USD/người lên trên 10.000 USD/người) của các quốc gia châu Á khác như Trung Quốc (đạt 2,7), Nhật Bản (đạt 3,2) hay Hàn Quốc (đạt 3). Để hạ thấp hệ số ICOR, Bộ Tài chính thống nhất cao với các đề xuất của đại biểu về việc thắt chặt từ khâu chuẩn bị đầu tư, lựa chọn danh mục, tăng cường kiểm tra giám sát, đôn đốc, cho đến việc sớm tập trung vốn và đầu tư theo hình thức cuốn chiếu.

Phát triển định chế trung gian để người nội trợ cũng an tâm gửi vốn

Trong phần giải trình, Bộ trưởng cũng dành thời gian phân tích về sự phát triển của thị trường vốn. Đồng tình với ý kiến đại biểu Nguyễn Hải Nam và các đại biểu tại hội trường, Bộ trưởng cho rằng hiện nay nền kinh tế đang phụ thuộc lớn vào thị trường tiền tệ, trong khi nguyên tắc của thị trường này chỉ là cung cấp vốn ngắn hạn, vốn dài hạn phải phụ thuộc thị trường vốn.

Đánh giá về hai kênh chủ lực của thị trường vốn là cổ phiếu và trái phiếu, Bộ trưởng cho biết thị trường cổ phiếu đang đạt những bước tiến rất lớn, điển hình là việc tổ chức quốc tế FTSE đánh giá nâng xếp hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên mới nổi, mở ra cơ hội lớn để hút vốn ngoại. Đối với thị trường trái phiếu Chính phủ, sau giai đoạn thăng trầm, hiện nay đã bắt đầu khởi sắc trở lại, năm 2025 huy động được 800 ngàn tỷ đồng và mục tiêu phấn đấu của năm nay là 900 ngàn tỷ đồng.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam phát biểu đóng góp ý kiến về thị trường vốn.

Để thị trường vốn phát triển bền vững, Bộ trưởng cho rằng cần cải cách đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến các thành viên tham gia thị trường (người bán, người mua, người trung gian). Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất được Bộ trưởng nêu là vai trò của các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm "giúp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ có địa chỉ an tâm để gửi vốn".

Lấy ví dụ từ các quốc gia phát triển, Bộ trưởng lý giải, ở các thị trường phát triển, ngay cả người nội trợ cũng an tâm khi mua trái phiếu doanh nghiệp, mua cổ phiếu bởi họ đầu tư qua một định chế trung gian chuyên nghiệp. Điều mà mọi nhà đầu tư quan tâm nhất chính là hiệu quả sinh lời, khả năng kiểm soát dòng tiền và thu hồi vốn. Do đó, các tổ chức tài chính trung gian khi phối hợp cùng cơ quan kiểm tra giám sát sẽ thực hiện tốt nhiệm vụ này, mang lại sự an tâm tuyệt đối cho nhà đầu tư.

Cuối bài phát biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu toàn bộ ý kiến của Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện các chính sách, đồng hành cùng đất nước trên chặng đường chinh phục mục tiêu tăng trưởng đầy khát vọng.