Cán bộ Hải quan TP. Hồ Chí Minh kiểm tra hàng hóa theo tiêu chuẩn KTCN.

>> Bài 2: Kiểm tra chuyên ngành gây khó cho doanh nghiệp

>> Bài 1: Đơn giản hóa kiểm tra chuyên ngành: Kết quả còn khiêm tốn

Hải Phòng, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Lào Cai, Quảng Ngãi, nhằm rút ngắn thời gian thông quan, góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp (DN) theo tinh thần Nghị quyết 19/NQ-CP. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt được, sau một thời gian đưa vào vận hành thí điểm, các địa điểm KTCN đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế...

Mới giải quyết được “phần ngọn”

Được sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, cuối năm 2016 ngành Hải quan đã có khảo sát ý kiến của các cục hải quan và cộng đồng DN sau một năm triển khai địa điểm KTCN. Thực tế cho thấy, địa điểm KTCN chưa đáp ứng được yêu cầu, diện tích chật hẹp, chưa được trang bị máy móc cần thiết để kiểm tra hàng hóa ngay tại cửa khẩu, nguồn nhân lực bố trí tại địa điểm này còn thiếu; có mặt hàng cần KTCN nhưng không có đại diện đơn vị KTCN...

Phó Cục trưởng Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh Đinh Ngọc Thắng thừa nhận, đơn vị đã chủ động phối hợp với các đơn vị chức năng triển khai địa điểm KTCN tại 2 cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa XNK lớn nhưng cũng chỉ mới giải quyết phần ngọn của vấn đề. Các điểm này hầu hết vẫn thiếu con người, trang thiết bị. Còn phần gốc là đơn giản thủ tục vẫn chưa có sự thay đổi rõ nét, hàng hóa cần KTCN vẫn rất lớn, tỷ lệ kiểm tra nhiều…

“Lượng hàng hóa phải thực hiện KTCN qua địa bàn TP. Hồ Chí Minh còn rất cao, có cửa khẩu tỷ lệ KTCN chiếm đến 40%. Trong khi đó, có mặt hàng lô hàng nào cũng phải kiểm tra gây tốn phí công sức của hải quan và DN, mà không phát hiện thấy lỗi vi phạm của DN”, ông Đinh Ngọc Thắng phát biểu.

Khảo sát thực tế tại các địa điểm KTCN cũng cho thấy, tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều điểm KTCN tập trung ở Hải Phòng, Hà Nội, Lạng Sơn… Vì không có người có đủ thẩm quyền quyết định nên các điểm KTCN tập trung hầu như chỉ tiếp nhận đăng ký và trả kết quả sau đó nhiều ngày.

Cùng chung nhận định này, Phó Cục trưởng Cục Hải quan TP. Hải Phòng Nguyễn Kiên Giang cho hay, Cục Hải quan TP. Hải Phòng là đơn vị đầu tiên của ngành Hải quan phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành địa điểm KTCN tại cảng Hải Phòng từ ngày 1/12/2015. Trong thời gian đầu việc triển khai địa điểm KTCN, thủ tục thông quan hàng hóa của DN rút ngắn được 4 - 5 ngày so với trước đây, tuy nhiên từ tháng 6/2016 đến nay, hoạt động của điểm KTCN thưa dần, không thu hút được sự quan tâm của DN. Nguyên nhân nhiều chủng loại hàng hóa đòi hỏi có sự kiểm tra phức tạp vẫn phải đưa về các đơn vị, Trung tâm Kiểm nghiệm ở Hà Nội.

Bên cạnh đó, trên thực tế đã phát sinh bất cập, có địa điểm KTCN tại nhiều tỉnh, thành đặt ở những nơi chưa thuận tiện nên cũng không thu hút được DN tham gia. Đại diện Công ty Logistics cảng Đà Nẵng cho hay, đối với các lô hàng phải KTCN, DN đều thực hiện trực tiếp tại các cơ sở, trung tâm kiểm định KTCN có trụ sở tại TP. Đà Nẵng, chỉ cách địa điểm KTCN đặt ở cảng Đà Nẵng chừng 4 - 5 km.

“Trong khi đó, địa điểm KTCN cảng Đà Nẵng do thiếu thiết bị kiểm tra nên trong nhiều trường hợp cơ quan chức năng phải chuyển mẫu hàng về TP. Đà Nẵng kiểm tra. Do đó, thời gian trả kết quả tại các cơ sở, trung tâm kiểm định KTCN có trụ sở tại TP. Đà Nẵng thường nhanh hơn từ 3 - 7 ngày so với nộp hồ sơ tại địa điểm KTCN cảng Đà Nẵng...”, đại diện Công ty Logistics cảng Đà Nẵng dẫn chứng.

DN còn thờ ơ với quyền lợi

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Hà Nội Trần Quốc Định cho biết, tại sân bay quốc tế Nội Bài, đơn vị cũng đã triển khai địa điểm KTCN ngay từ đầu năm 2016. Tuy nhiên, đến nay hoạt động KTCN chưa đạt được mục tiêu kỳ vọng đặt ra.

Địa điểm KTCN sân bay Nội Bài được bố trí khá thuận tiện cho DN đến làm thủ tục KTCN với sự tham gia của 4 cơ quan KTCN đã tạo điều kiện thuận lợi để rút ngắn thời gian kiểm tra hàng hóa. Trong nhiều trường hợp, thì việc thiếu chủ động của DN cũng là một nguyên nhân gây kéo dài thời gian thông quan đối với hàng hóa thuộc diện phải KTCN.

“Không ít trường hợp DN chưa nghiên cứu hoặc chưa thực hiện đầy đủ các quy định về KTCN, do đó không có đủ giấy tờ cần thiết khi làm thủ tục thông quan hàng hóa, nhưng lại cho rằng cơ quan hải quan gây khó dễ…”, ông Trần Quốc Định chia sẻ.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh Đinh Ngọc Thắng cũng thẳng thắn nhận định, DN đôi khi cũng không nắm được đầy đủ các vấn đề liên quan đến KTCN đối với mặt hàng nhập khẩu của mình. Hải quan TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức các cuộc tọa đàm, đối thoại giới thiệu về địa điểm KTCN tập trung và từng gửi phiếu lấy ý kiến cho hơn 200 DN XNK lớn đề nghị góp ý về quản lý chuyên ngành, xem vướng ở đâu nhưng dường như DN cũng ít quan tâm.../.

Hải Linh