Theo đánh giá của cơ quan hải quan, một trong những điểm cải cách nổi bật của Thông tư 12/2015/TT-BTC là việc cắt giảm mạnh thời gian giải quyết thủ tục hành chính, qua đó trực tiếp tháo gỡ “điểm nghẽn” lâu nay đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đại lý làm thủ tục hải quan.
 |
| Thời gian công nhận đại lý hải quan được rút ngắn tối đa 3 ngày. Ảnh: CTVHQVI |
Cụ thể, thời gian công nhận doanh nghiệp đủ điều kiện hoạt động đại lý làm thủ tục hải quan được rút xuống tối đa 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Đây là bước cải cách đáng chú ý, giúp doanh nghiệp nhanh chóng gia nhập thị trường, giảm chi phí cơ hội và tăng khả năng nắm bắt đơn hàng.
Song song đó, các thủ tục liên quan đến nhân sự đại lý cũng được đơn giản hóa đáng kể. Việc cấp mã số nhân viên đại lý được thực hiện trong vòng 3 ngày làm việc, trong khi gia hạn chỉ còn 2 ngày. Thời gian xử lý nhanh giúp doanh nghiệp chủ động bố trí nhân lực, hạn chế tình trạng “đứt gãy” hoạt động do chờ hoàn tất thủ tục hành chính.
Đáng chú ý, Thông tư cũng quy định rõ ràng các mốc thời gian trong toàn bộ quy trình, từ tổ chức thi, công bố kết quả, phúc khảo đến cấp chứng chỉ nghiệp vụ khai hải quan. Việc công bố kết quả thi trong vòng 15 ngày, xử lý phúc khảo trong 15 ngày tiếp theo giúp người dự thi và doanh nghiệp có kế hoạch cụ thể về nhân sự, đào tạo.
Ở góc độ quản lý, việc “chuẩn hóa thời gian” này góp phần nâng cao kỷ luật hành chính, hạn chế tình trạng chậm trễ, tồn đọng hồ sơ. Trách nhiệm của từng khâu, từng cấp trong hệ thống hải quan được xác định rõ hơn, qua đó nâng cao chất lượng phục vụ và tính chuyên nghiệp của bộ máy.
Ngoài ra, Thông tư cũng quy định rõ trình tự, thủ tục xử lý trong các trường hợp đặc thù như tạm dừng, tiếp tục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động đại lý hải quan. Các mốc thời gian cụ thể, như 3 ngày để ra quyết định tạm dừng hoặc chấm dứt, 10 ngày để kiểm tra điều kiện khôi phục hoạt động, giúp doanh nghiệp yên tâm hơn trong quá trình vận hành.
Đáng chú ý, quy định cho phép công nhận đại lý hải quan đối với các chi nhánh nếu đáp ứng đủ điều kiện đã mở ra cơ hội mở rộng quy mô cho doanh nghiệp. Thay vì bị giới hạn ở trụ sở chính, doanh nghiệp có thể phát triển mạng lưới tại nhiều địa phương, tăng khả năng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh việc rút ngắn thời gian, cơ quan hải quan cho rằng, Thông tư lần này còn tạo dấu ấn rõ nét ở việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình thủ tục hành chính lĩnh vực đại lý hải quan.
Theo đó, hầu hết các thủ tục từ công nhận đại lý, cấp mã số nhân viên, gia hạn, cấp lại đến thu hồi đều được thực hiện qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Hồ sơ được nộp dưới dạng điện tử, sử dụng chứng từ scan và chữ ký số, thay thế cho phương thức nộp hồ sơ giấy truyền thống.
Cách tiếp cận này mang lại lợi ích kép. Với doanh nghiệp, chi phí in ấn, đi lại, lưu trữ hồ sơ được cắt giảm đáng kể. Thời gian xử lý được rút ngắn, quy trình trở nên minh bạch hơn khi có thể theo dõi trạng thái hồ sơ trực tuyến. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng yêu cầu cao về tốc độ và tính dự báo trong thực hiện thủ tục.
Với cơ quan hải quan, việc số hóa giúp nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu, giảm áp lực xử lý thủ công, đồng thời hạn chế sai sót trong quá trình nhập liệu. Dữ liệu được kết nối, cập nhật theo thời gian thực giúp tăng cường khả năng giám sát, kiểm tra và phân tích.
Một điểm đáng chú ý là quy định “mở” trong trường hợp hệ thống dịch vụ công trực tuyến gặp sự cố. Khi đó, doanh nghiệp được phép lựa chọn nộp hồ sơ giấy để bảo đảm tiến độ công việc. Đồng thời, cơ quan hải quan có trách nhiệm thông báo kịp thời về sự cố và thời gian khắc phục. Cách thiết kế này vừa bảo đảm tính hiện đại, vừa giữ được sự linh hoạt, phù hợp thực tiễn.
Thông tư cũng có bước tiến quan trọng trong việc đơn giản hóa quản lý nhân sự khi quy định mã số nhân viên đại lý trùng với số định danh cá nhân hoặc căn cước công dân. Việc đồng bộ này giúp giảm trùng lặp thông tin, thuận tiện cho việc tra cứu, xác minh và quản lý lâu dài.
Ngoài ra, quy định về thời hạn mã số nhân viên là 3 năm, kèm theo điều kiện gia hạn rõ ràng, giúp chuẩn hóa chất lượng đội ngũ. Yêu cầu tham gia khóa đào tạo bổ sung kiến thức pháp luật hải quan trước khi gia hạn cũng góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động xuất nhập khẩu.
Một điểm cải cách khác là cơ chế thu phí thi chứng chỉ theo nguyên tắc “lấy thu bù chi” và thực hiện thanh toán điện tử. Điều này không chỉ minh bạch hóa chi phí mà còn tạo thuận tiện cho người dự thi, giảm thủ tục hành chính không cần thiết.
Cùng với đó, hệ thống biểu mẫu được rà soát, thay thế và bãi bỏ nhiều mẫu không còn phù hợp, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Việc thống nhất lại các thuật ngữ, tên gọi cơ quan theo mô hình tổ chức mới cũng góp phần tránh nhầm lẫn, nâng cao tính đồng bộ của hệ thống pháp lý.
Có thể thấy, Thông tư sửa đổi lần này không chỉ dừng lại ở việc “cắt giảm thủ tục” mà hướng đến một bước cải cách toàn diện, từ thời gian xử lý, phương thức thực hiện đến cách thức quản lý dữ liệu. Khi thủ tục được rút gọn, quy trình được số hóa và trách nhiệm được minh bạch hóa, cả cơ quan hải quan và doanh nghiệp đều được hưởng lợi.
| Trong bối cảnh yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh ngày càng cao, những cải cách thủ tục hải quan của Bộ Tài chính sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy quá trình hiện đại hóa quản lý hải quan theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và minh bạch hơn. |
