Việt Nam được nâng hạng lên mới nổi thứ cấp

FTSE Russell xác nhận thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, với thời điểm có hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Thông tin này được công bố trong báo cáo phân loại thị trường giữa kỳ ngày 8/4, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hội nhập của thị trường vốn Việt Nam, đồng thời phản ánh những cải thiện đáng kể về cơ chế vận hành và khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế.

Theo ông Phạm Lưu Hưng - Kinh tế trưởng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư từ SSI Research, diễn biến nâng hạng về cơ bản phù hợp với các dự báo trước đó, đặc biệt về quy mô dòng vốn ngoại trong giai đoạn đầu, qua đó tạo cơ sở để nhìn rõ hơn lộ trình triển khai và mức độ tác động của quá trình này đối với thị trường.

Danh sách cổ phiếu dự kiến đáp ứng tiêu chí FTSE tại thời điểm 31/12/2025; danh mục chính thức sẽ được cập nhật trong thời gian tới. Nguồn: SSI Research.

Cụ thể, theo tính toán ban đầu, dòng vốn ngoại có thể đạt khoảng 1,67 tỷ USD, được phân bổ theo nhiều đợt trong lộ trình nâng hạng. Với thông tin cập nhật mới nhất từ FTSE Russell, quá trình này sẽ được triển khai theo 4 giai đoạn, trong đó đợt đầu tiên bắt đầu từ tháng 9/2026.

Các đợt tiếp theo có khoảng cách tương đối lớn, với lần tái cơ cấu thứ hai dự kiến vào tháng 3/2027, chiếm khoảng 20% tỷ trọng, trong khi hai đợt cuối cùng mỗi đợt chiếm khoảng 35%. Cách tiếp cận này cho thấy lộ trình nâng hạng được thiết kế theo hướng thận trọng, nhằm hạn chế biến động mạnh đối với thị trường.

So với các dự báo trước đó, điểm khác biệt chủ yếu nằm ở số lượng và nhịp độ các đợt triển khai, trong khi quy mô dòng vốn không có nhiều thay đổi đáng kể. Theo ước tính cập nhật dựa trên dữ liệu mới, dòng vốn vào thị trường Việt Nam có thể dao động quanh mức 1,5 - 1,53 tỷ USD. Danh sách cổ phiếu dự kiến được đưa vào rổ chỉ số cũng đã được FTSE Russell công bố ở dạng sơ bộ, với hơn 30 mã cổ phiếu, dựa trên dữ liệu chốt tại ngày 31/12/2025. Dù phương pháp và mốc dữ liệu có khác biệt nhất định so với cách tính trước đây của SSI Research, song khi điều chỉnh theo tiêu chí của FTSE Russell, kết quả ước tính không có sự chênh lệch lớn.

Ở góc độ ngắn hạn, tác động từ việc nâng hạng được đánh giá là tương đối hạn chế. Theo ông Hưng, tại thời điểm chính thức có hiệu lực vào ngày 21/9/2026, lượng vốn dự kiến giải ngân chỉ vào khoảng hơn 150 triệu USD. Việc dòng vốn được phân bổ theo từng giai đoạn khiến hiệu ứng tức thời đối với thị trường không quá lớn, đồng thời giúp giảm thiểu rủi ro biến động mạnh về thanh khoản và giá cổ phiếu.

Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, việc nâng hạng được xem là một bước ngoặt quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Không chỉ thu hút dòng vốn từ các quỹ thụ động theo dõi chỉ số của FTSE Russell, quá trình này còn mở ra khả năng tiếp cận nguồn vốn từ các quỹ đầu tư chủ động và các tổ chức tài chính toàn cầu, vốn chưa được phản ánh đầy đủ trong các ước tính hiện tại. Đồng thời, sự tham gia ngày càng sâu của các tổ chức trung gian quốc tế cũng góp phần củng cố niềm tin vào năng lực vận hành và mức độ minh bạch của thị trường.

Cơ hội vào danh sách MSCI gia tăng

Trong bối cảnh đó, việc được FTSE Russell nâng hạng được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa sang các tổ chức xếp hạng khác, đặc biệt là MSCI. Chuyên gia từ SSI Research nhận định, khi các rào cản về hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường từng bước được tháo gỡ, cơ sở để MSCI xem xét lại phân loại thị trường Việt Nam sẽ dần được củng cố. Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2027, khả năng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI được đánh giá ở mức tương đối cao.

Triển vọng này gắn với quá trình cải thiện các tiêu chí đánh giá, trong đó đáng chú ý là việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Nếu CCP được đưa vào vận hành đúng lộ trình vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, thị trường Việt Nam được kỳ vọng có thể cải thiện thêm một số tiêu chí quan trọng trong bộ tiêu chí của MSCI. Trên thực tế, hiện Việt Nam đã đáp ứng khoảng hơn một nửa số tiêu chí, cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn nhưng đang dần thu hẹp.

Bên cạnh đó, yếu tố sở hữu nước ngoài cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Việc mở rộng “room ngoại” không chỉ thể hiện qua các điều chỉnh chính sách mà còn phản ánh qua sự gia tăng tỷ lệ sở hữu thực tế của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường. Nhiều doanh nghiệp đã niêm yết với tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao, đồng thời một số ngành nghề đang được đề xuất nới giới hạn, góp phần nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài hiệu dụng thêm khoảng 3 - 4% trong vòng một năm. Đây là yếu tố quan trọng giúp cải thiện khả năng đáp ứng các tiêu chí liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài.

Trong bối cảnh hiện nay, mục tiêu trọng tâm của thị trường chứng khoán Việt Nam là được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI, qua đó tạo tiền đề cho việc nâng hạng chính thức trong các giai đoạn tiếp theo. Để đạt được mục tiêu này, việc hoàn thiện cơ chế CCP, tiếp tục mở rộng giới hạn sở hữu nước ngoài và nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết được xem là những yếu tố then chốt.

Theo lộ trình đánh giá của MSCI, kỳ xem xét định kỳ thường được công bố vào tháng 6 hằng năm, trong khi quá trình rà soát chi tiết diễn ra chủ yếu trong tháng 4 và tháng 5. Đây là giai đoạn quan trọng để thị trường ghi nhận thêm các cải thiện về chính sách và vận hành, qua đó tạo cơ sở cho các đánh giá tiếp theo. Trong bối cảnh các yếu tố nền tảng đang dần được củng cố, việc được FTSE Russell nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn góp phần định hình lại vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.