| Mở rộng dư địa phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán |
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán là đề xuất sửa đổi khái niệm quỹ hoán đổi danh mục (ETF) theo hướng cho phép quỹ được tiếp nhận và hoán đổi bằng các loại tài sản khác theo quy định của Chính phủ, thay vì chỉ giới hạn ở danh mục chứng khoán như quy định hiện hành.
 |
| Việc sửa đổi Luật Chứng khoán nhằm tạo cơ sở pháp lý để đa dạng hóa sản phẩm quỹ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư. Ảnh: Đức Thanh |
Theo Bộ Tài chính, quỹ hoán đổi danh mục là quỹ đầu tư vào danh mục chứng khoán của một chỉ số tham chiếu (như VN30, VN100…) theo cơ cấu, tỷ trọng của các mã chứng khoán thuộc chỉ số, do đó, theo quy định hiện hành, nhà đầu tư góp vốn vào quỹ hoán đổi danh mục bằng danh mục chứng khoán thuộc chỉ số tham chiếu để quỹ hoán đổi danh mục có thể mô phỏng sát nhất chỉ số tham chiếu.
Kinh nghiệm của Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc) và khuyến nghị từ Tổ chức Quốc tế của các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO) cho thấy, các nước quy định nhà đầu tư được góp vốn bằng chứng khoán hoặc tài sản khác vào quỹ hoán đổi danh mục, trên cơ sở đó, hệ thống quỹ hoán đổi danh mục được phát triển đa dạng, đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư (như quỹ hoán đổi danh mục hợp đồng tương lai, quỹ hoán đổi danh mục vàng…).
Việc sửa đổi lần này nhằm tạo cơ sở pháp lý để đa dạng hóa sản phẩm quỹ, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư, đồng thời thực hiện chủ trương phát triển nhà đầu tư tổ chức theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 và Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán.
Dự thảo cũng đề xuất tăng tính linh hoạt trong hoạt động của quỹ đại chúng thông qua việc cho phép Đại hội nhà đầu tư được ủy quyền cho Ban đại diện quỹ quyết định một số nội dung như thông qua báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động thường niên hoặc lựa chọn tổ chức kiểm toán, nếu nội dung này được quy định trong Điều lệ quỹ.
Theo cơ quan soạn thảo, Ban đại diện quỹ là tổ chức do chính Đại hội nhà đầu tư bầu ra để đại diện quyền và lợi ích của nhà đầu tư. Việc mở rộng phạm vi ủy quyền sẽ giúp rút ngắn quy trình ra quyết định, nâng cao hiệu quả quản trị nhưng vẫn bảo đảm quyền kiểm soát của nhà đầu tư thông qua Điều lệ quỹ.
Một nội dung quan trọng khác là sửa đổi quy định về hạn chế đầu tư của quỹ đại chúng đối với quỹ ETF. Theo quy định hiện hành, quỹ đại chúng không được đầu tư quá 10% tổng giá trị chứng khoán đang lưu hành của một tổ chức phát hành nhằm bảo đảm đa dạng hóa danh mục đầu tư. Tuy nhiên, trên thực tế, khi quy mô của các quỹ ETF ngày càng mở rộng, trong khi một số cổ phiếu thuộc chỉ số tham chiếu có lượng cổ phiếu lưu hành không lớn, các quỹ có thể vượt giới hạn này một cách thụ động.
Trong trường hợp đó, quỹ buộc phải bán bớt tài sản hoặc tạm dừng tiếp nhận vốn góp mới, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư cũng như khả năng mở rộng quy mô quỹ. Đáng chú ý, đến cuối năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ khoảng 85% tổng số chứng chỉ quỹ ETF đang lưu hành, cho thấy nhu cầu đầu tư thông qua các quỹ ETF tại Việt Nam vẫn rất lớn.
Để tháo gỡ vướng mắc, dự thảo đề xuất không áp dụng giới hạn 10% đối với các chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu mà quỹ ETF mô phỏng. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này không làm giảm mức độ đa dạng hóa danh mục đầu tư, bởi quỹ vẫn phải tuân thủ cơ cấu và tỷ trọng của chỉ số tham chiếu cũng như các giới hạn đầu tư khác theo Luật Chứng khoán.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát cho quỹ đại chúng, bổ sung chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đã được cấp Giấy chứng nhận hoạt động lưu ký chứng khoán.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất này nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Chứng khoán và Luật Các tổ chức tín dụng, đồng thời mở rộng nguồn cung dịch vụ ngân hàng giám sát cho các quỹ đầu tư. Việc bổ sung các chi nhánh ngân hàng nước ngoài có năng lực, kinh nghiệm và uy tín trong cung cấp dịch vụ tài chính sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán, tăng tính chuyên nghiệp của thị trường, đồng thời tạo điều kiện thu hút thêm dòng vốn đầu tư nước ngoài thông qua các quỹ đầu tư.
Trong quá trình lấy ý kiến, Bộ Tài chính nhận được góp ý đề nghị làm rõ khái niệm “tài sản khác” trong quy định về ETF, đồng thời bổ sung nguyên tắc đối với loại tài sản này như phải có cơ chế định giá minh bạch, bảo đảm thanh khoản, có khả năng chuyển nhượng và được giao dịch trên các hệ thống chính thức theo quy định của pháp luật. Một số ý kiến cũng đề xuất cân nhắc việc cho phép tài sản mã hóa được sử dụng khi khuôn khổ pháp lý liên quan được hoàn thiện.
Tiếp thu các ý kiến, đại diện Bộ Tài chính cho biết, việc mở rộng khái niệm “tài sản khác” nhằm tạo cơ sở pháp lý để phát triển các sản phẩm ETF mới theo thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, các loại tài sản được phép hoán đổi sẽ được Chính phủ quy định chi tiết trên cơ sở bảo đảm phù hợp với bản chất hoạt động của quỹ, có tính thanh khoản, khả năng định giá và an toàn cho nhà đầu tư.
Đối với tài sản mã hóa, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu khi khuôn khổ pháp lý về loại tài sản này được hoàn thiện, đồng thời bảo đảm nguyên tắc thận trọng và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư./.
